Qoqand dúnya ónermentshiliginiń paytaxtına aylandı, 70 mámleketten kelgen 278 sırt elli hám respublikamızdıń túrli wálayatlarınan mıńǵa shamalas ónermentler Qoqandta ótip atırǵan III Xalıqaralıq ónermentshilik festivalı hám Xalıqaralıq gúlalshılıq forumında qatnaspaqta.

Sonday-aq, ánjumanda xalıqaralıq dárejedegi izertlewshiler, ilimpazlar, dizaynerler hám ámeliy tarawdaǵı qánigeler qatnaspaqta. Xalıqaralıq baspasóz orayı arqalı 50 den aslam jurnalist hám bloger ilajdı sáwlelendirip barmaqta.
Búgin qalanıń oraylıq kóshesiniń basına ornatılǵan simvolikalıq dárwaza aldında festivaldıń simvolikalıq lentası kesildi hám kernay-surnay namaları astında qatnasıwshılar qalaǵa kirip keldi. Olardıń arasında biybaha óner sırların áwladtan-áwladqa jetkerip kiyatırǵan sheber ustalar, ónermentshilik ilimin júzege shıǵarǵan ilimpazlar, qolı gúl dizaynerler, ónermentshilik ónimleriniń menedjerlerine shekem bar edi.
– Men Avstriyadan keldim. Kásibim quwırshaqlar soǵıw hám olar ushın kiyim tigiw. Onda men tariyxıy shıǵarma qaharmanları, zamanagóy kiyim dizaynlerinen úlgi alaman, – deydi Patrik Selvator. – Qoqand, Ózbekstan maǵan júdá unadı. Ónermentti usınday qádirleytuǵın jurttı kórmegen edim. Oǵada tań qalıp turman. Aytpaqshı, Avstriya pavilonına keliń, meniń quwırshaqlarımdı kóriń.
– Biz Belorustan keldik. Jeke ózim Qoqand festivalında ekinshi márte qatnasıp atırman, – deydi ózin toqıwshı dep tanıstırǵan Marina Gusho. – Tásirlerim sheksiz. Ózbekstan dúnya ónermentshiliginiń rawajlanıwına júdá úlken úles qospaqta. Bunday festivallar belarus ónermentshiligi xalıqaralıq maydanda múnásip orın iyelewine de sebep bolmaqta.
III Xalıqaralıq ónermentshilik festivalınıń jáne bir ózine tán tárepi sonda, bul ret imkaniyatı sheklengen ónermentler de basqa kásiplesleri qatarında teńdey qatnaspaqta.
– Men Qashqadáryadan keldim, – deydi Mahliyo Ywldosheva. – Hesh qashan xalıqaralıq festivallarda qol miynetim úlgileri menen qatnasaman dep oylamaǵan edim. Prezidentimizden sheksiz minnetdarman. Olar sebepli mayıplardıń qáddi tiklendi. Máselen, meniń arzımaytuǵın xızmetimdi joqarı bahalap “Shuhrat” medalı menen sıylıqladı. Festivalǵa basqa mámleket ónermentleriniń óniminen kem bolmaǵan qol jumıslarımdı alıp kelgenmen.
Orda maydanınıń eteginde mıńlaǵan ónermentlerdi Ferǵana wálayatınıń hákimi Xayrullo Bozorov qutlıqladı.
Dúnya ónermentler keńesiniń baslıǵı Saad al Qaddumi Ózbekstan xalqına hám onıń Prezidentine úshinshi márte dúnya ónermentlerin jıynap, óz-ara tájiriybe almasıw, jetiskenliklerin kórsetiw ushın jaratqan sharayatlar ushın minnetdarshılıq bildirdi.
Bunnan soń bıyıl qurıp pitkerilgen dúnya ónermentleri kórgizbesine kireberistegi “Xoqandı látif” dep atalǵan ark hám kórgizbe sawda orınları ashıldı. Festival qatnasıwshıları hám Qoqand xalqı onıń birinshi tamashagóyi boldı. Bul jerden 70 mámlekettiń ustaları hám elimizdiń ónermentleri soqqan, toqıǵan, islep shıǵarǵan ónimler orın alǵan.
Festivaldıń birinshi kúni tariyxıy waqıya júz berdi.
Qoqand qalasınıń orayındaǵı Ulamalar muzeyi rásmiy túrde Xalıqaralıq ónermentler muzeyi statusın aldı hám oǵan dúnya ónermentshiligin rawajlandırıwǵa úlken úles qosqan ǵayratker, izertlewshi hám ziyalı xanım Ǵada Hijjaviy-Qaddumidiń isim berildi.
Ǵada Hijjawiy-Qaddumidiń ismi dúnya ónermentleri ushın qádirli. Ol pútkil ómirin xalıq talantın júzege shıǵarıw, ónermentshilikti rawajlandırıp kórkem óner dárejesin alıwı hám usta-sheber ustalardı qollap-quwatlawǵa baǵıshlaǵan edi. Qoqand I Xalıqaralıq ónermentshilik festivalınıń shólkemlestiriwshilerinen biri de Ǵada xanım bolǵan. Átteń, búgin ol aramızda joq. Biraq onıń islegen jumısları múnásip bahalanbaqta.
– Men anamnıń ápiwayı jumısına bunday joqarı baha beriliwin kútpegen edim, – deydi Ǵada xanımnıń ulı, Dúnya ónermentler keńesiniń baslıǵı Saad al Qaddumi. – Anam Ózbekstan haqqında bárqulla joqarı húrmet penen aytıp beretuǵın edi. Onıń xalqı talantlı, Prezidenti bolsa xalıqshıl basshı, der edi. Ónermentler muzeyine anamnıń atı beriliwi men ushın da oǵada úlken juwapkershilik júkleydi. Endi kúshime kúsh qosıp isleymen.
Muzey statusı turaqlı jumıs alıp baratuǵın etip belgilendi. Festival qatnasıwshısı bolǵan ónermentler ózleriniń 600 den aslam ónimlerin muzeyde kórsetiw ushın biyǵárez sawǵa etti.
– Men Ǵada Hijjawiy-Qaddumi xanım menen 2019-jılı Qoqand I xalıqaralıq ónermentshilik festivalında tanısqan edim. Álbette, Ǵada xanım dúnya ónermentshiliginiń rawajlanıwına oǵada úlken úles qosqan, – deydi Rossiya wákili bashqurtstanlı Gwzal Karimova.
Sol kúni Ózbekstan ónermentshiliginiń dástúrleri hám rawajlanıwı haqqında tolıq maǵlıwmat beretuǵın “Ózbekstan ónermentshiligi” kitap-albomı da tanıstırıldı. Bul basılımda elimizde ásirler dawamında qáliplesken ónermentshilik mektepleri, usta-shákirt dástúrleri, túrli aymaqlardaǵı kórkem usıllar hám zamanagóy rawajlanıw tendenciyaları haqqında bay maǵlıwmatlar óz kórinisin tapqan.
Kitaptıń prezentaciyasında shıǵıp sóylegen Ferǵana wálayatınıń hákimi Xayrullo Bozorov bunday kitap-albomlar xalıqtıń mıń jıllar dawamında arttırǵan tájiriybesi hám sheberligin tariyxqa mórleydi, dedi. Dúnya ónermentler keńesiniń baslıǵı Saad al Qaddumi “Ózbekstan ónermentshiligi” kitabı basqa tillerge de awdarılatuǵının hám dúnya mámleketleri ónermentleri ushın paydalı ekenin ayrıqsha atap ótti.
Bunnan keyin pakistanlı kinodóretiwshiler dóretken aǵash oymakerligine baǵıshlanǵan film kórsetildi.
Festivaldıń áhmiyetli waqıyalarınan biri ilimiy-ámeliy konferenciya boldı.
Qoqand mámleketlik muzıkalı drama teatrında “Ónermentshilik hám xalıq ámeliy kórkem ónerin rawajlandırıw perspektivaları” atamasında xalıqaralıq ilimiy-ámeliy konferenciya jumıs basladı. Onda Franciya, Avstriya, Iran, Rossiya, Qazaqstan, Qırǵızstan hám Ózbekstannan 38 qánige qatnaspaqta. Bul konferenciyada joytılıp baratırǵan dástúriy óner túrlerin qásterlep saqlaw, olardı zamanagóy sharayatta qayta talqılaw, muzey eksponatların saqlaw hám turizm potencialın arttırıw máseleleri dodalanbaqta.
Hámmeniń tilinde bir gáp: sálem Qoqand, sálem festival!

Muhammadjon OBIDOV,
ÓzA