Múnásibet

Jańa Ózbekstannıń rawajlanıw strategiyasında eń áhmiyetli baǵdarlardan biri sıpatında bilimlendiriw tarawı belgilep alınǵan. Sebebi mámlekettiń keleshegi, onıń ekonomikalıq hám sociallıq rawajlanıwı, intellektuallıq potencialı áne, usı bilimlendiriwge baylanıslı. Búgingi kúnde mámleketimiz bilimlendiriw sistemasın túp-tiykarınan reformalaw, onı zaman talapları tiykarında qayta qáliplestiriwge úlken itibar qaratpaqta. Bul processte muǵallim hám ustazlardıń roli sheksiz. Olar – jas áwladtı watansúyiwshi, bilimli, zamanagóy pikirleytuǵın shaxs etip tárbiyalawda sheshiwshi kúsh esaplanadı.
Muǵalim tek sabaq ótetuǵın shaxs emes, al ol balanıń qálbine jol tabatuǵın, onda pidayılıq, watansúyiwshilik, miynet súygishlik sıyaqlı pazıyletlerdi qáliplestiretuǵın tárbiyashı bolıp esaplanadı. Usı jaǵınan, Jańa Ózbekstanda olardıń abırayın arttırıw, miynetin múnásip xoshametlew, materiallıq hám ruwxıy qollap-quwatlawǵa úlken itibar qaratılmaqta. Kúni keshe mámleketimiz basshısınıń Bostanlıq rayonına saparı dawamında muǵallimler hám ustazlar menen sóylesiwi bilimlendiriw hám tárbiya tarawı wákilleriniń turmısında ayrıqsha áhmiyetli tariyxıy waqıya boldı, desek asıra aytqan bolmaymız.
Ilajǵa barlıq aymaqlardan 40 mıńnan aslam pedagoglar qatnastı. Mámleketimiz basshısı bul baǵdardaǵı reformalardıń áhmiyetine toqtap, sońǵı segiz jıl ishinde erisilgen nátiyjelerge itibar qarattı. Ótken segiz jılda biz bilimlendiriw hám tárbiya tarawında da on jılǵa teń keletuǵın jumıslardı ámelge asırıp, úlken nátiyjelerge eriskenimizdi ayırım sanlar arqalı aytıp ótti. Ekonomika qanshelli bekkem bolsa, bilimlendiriw rawajlanadı. Bul turmıslıq nızam bunı hesh kim biykarlay almaydı. Mámleketimiz jetekshisi sóylesiwde mektepke shekemgi bilimlendiriw sistemasınıń jumısın bunnan bılay da rawajlandırıwǵa baylanıslı áhmiyetli máseleler, tiykarǵı wazıypalarǵa toqtap, jańa baslamalardı bildirdi.
“Reformalarımızdıń dáslepki basqıshında-aq mektepke shekemgi bilimlendiriw sistemasın rawajlandırıwǵa úlken itibar qarattıq. Ashıq aytıw kerek bul másele uzaq jıllar dawamında shette qalıp ketken edi. Mine, bir san 2017-jılı 4 mıńnan aslam máhállede birde-bir baqsha joq edi, qamtıp alıwı tek ǵana 27 procentten artpaytuǵın edi. Búgingi kúnge kelip baqshalardıń sanı 38 mıńnan astı, qamtıp alıw bolsa 78 procentke jetti. Jaqında bilimlendiriw tarawında járiyalanǵan jańa jeńillik hám imkaniyatlar esabınan baqsha kirip barmaǵan birde-bir máhálle qalmaydı hám qamtıp alıw 80 procentten az bolmaydı”, -dep atap ótken edi Prezidentimiz. Májiliste bilimlendiriwdiń sapasın túp-tiykarınan jaqsılaw, pitkeriwshi jaslardıń óz qábilet hám talantların keńirek kórsetiwine xızmet etetuǵın jáne bir qatar áhmiyetli baslamalar alǵa qoyıldı.
– Mektep keleshektiń esigi degendey, sońǵı segiz jılda 500 ge shamalas mektepler qurıldı. Ata-analar ushın tańlaw huqıqı berildi. Atap ótilgenindey, hár jılı onlaǵan mıń mektep oqıwshıları shet tili hám pánler boyınsha xalıqaralıq sertifikatlar almaqta. Máselen, 2016-jılǵa shekem jámi 2 mıń mektep oqıwshısı sertifikat alǵan edi. Ótken jılı tek ǵana shet tillerdiń ózinen 150 mıń jaslarımız xalıqaralıq sertifikat aldı. Endi bunday sertifikatlar mekteptegi juwmaqlawshı imtixanlarda da tán alınadı. Mine, usınday jetiskenliklerge erisken jaslarımızǵa qarap, ustazlarǵa, muǵallimlerińizge, professor oqıtıwshılarıńızǵa mıń raxmet aytpaqshıman. Sebebi, bul nátiyjelerdiń artında jankúyer ustazlardıń bilim hám tájiriybesi, mashaqatlı miyneti jámlengen desem, bul da áyne haqıyqattı aytqan bolaman – dedi Prezident.
Kásip-óner bilimlendiriwi búgingi kúnde global kadrlar tayarlaw sistemasında tiykarǵı orındı iyeleydi. Texnologiyalardıń jedel rawajlanıwı, sanlastırıw hám jáhán bazarındaǵı keskin báseki sharayatında áyne joqarı sapalı kásiplik sheberlik, tabıslı ekonomika hám jámiyettiń turaqlı rawajlanıwı ushın tiykar bolıp xızmet etedi. Dúnyanıń jetekshi mámleketleri tek ǵana bilimge emes, al onı ámelde qollana alatuǵın, jańa sharayatlarǵa tez beyimlese alatuǵın hám óz mámleketi ushın qosımsha qun jaratatuǵın qánigelerdi tayarlawǵa jedel investiciya kirgizbekte.
Miynet ónimdarlıǵı artıp, maman kadrlardıń jetispewshiligi azaymaqta. Kárxanalar hám aymaqlardıń innovaciyalıq potencialı artıp barmaqta. Talapker kásiplerge iye insanlar miynet bazarında óz ornın tezirek tabadı. Turaqlı dáramatqa iye boladı. Mámleket bolsa global shaqırıqlarǵa shıdamlı jedel rawajlanıp atırǵan ekonomikaǵa iye boladı. Ózbekstan ushın kásip-óner bilimlendiriwin engiziw hám rawajlandırıw strategiyalıq áhmiyetke iye. Bul tek ǵana jaslar arasında jańa kónlikpelerdi qáliplestiriw emes, al sanaat talaplarına juwap beretuǵın innovaciyalardı alǵa qoyatuǵın hám ekonomikanı jańa basqıshqa kótere alatuǵın qánigelerdi tayarlawdıń zamanagóy sistemasın jaratıw bolıp esaplanadı. Kásip-óner bilimlendiriwiniń rawajlanıwı biznes hám bilimlendiriw sistemasınıń talapların birlestiredi. Teoriya hám ámeliyat arasındaǵı ayırmashılıqtı azaytadı.
Prezidentimiz tárepinen bildirilgen hár bir baslama, berilip atırǵan jeńillik hám imkaniyatlar ilajda jıynalǵan barlıq ustazlar hám ata-analardı shın mánisinde tolqınlandırdı. Tek ǵana bular emes, mámleketimiz basshısı texnikumdaǵı oqıtıwshı hám ustalardıń mamanlıǵın jámiyettegi abırayın arttırıw boyınsha da jańa baslamalardı alǵa qoydı. Sonıń ishinde, mekteptegi sıyaqlı texnikumlardıń oqıtıwshısı hám ustaları ushın kásiplik sertifikatlar sisteması engiziledi. Bul arqalı texnikum ustazlarına milliy sertifikat ushın aylıǵınıń 30 procenti, xalıqaralıq sertifikatqa bolsa 50 procent muǵdarında ústeme tólenedi. Endi texnikumlarda da joqarı oqıw orınlarındaǵı sıyaqlı ilimiy dáreje hám ataqlar ushın ústemeler tólew jolǵa qoyıladı.
Bul sóylesiw shın mánisinde qızǵın hám sezimlerge bay ózine tán waqıyaǵa aylandı. Mámleket basshısınıń húrmeti hám ǵamxorlıǵı hár bir sózinde, hár bir kóz qarasında, sóylesiw ırǵaǵında sezilip turdı. Bul jaǵday ustazlar hám pedagoglardı hár bir minuttı pútkil qálbi menen seziwge shaqırdı. Ushırasıw ortalıǵı húrmet hám isenimge tolı bolıp, tek ǵana ámeliy nátiyjeler emes, al keleshek áwladtıń tárbiyası jolında qoyılǵan hár bir háreket, hár bir pikir hám ideya qádirlenetuǵının ózinde sáwlelendirdi. Prezidentimiz alǵa qoyǵan baslamalar hám belgilep bergen wazıypalar mámlekettiń bilimlendiriw sistemasında jańa bir dáwirdi baslap beredi. Keń kólemli reformalar, innovaciyalar hám dóretiwshilik jańalıqlar ushın imkaniyat jaratadı. Bunday ilajlar hár bir insannıń potencialın tolıq júzege shıǵarıw, zamanagóy oqıtıw metodikaların engiziw, ilimiy-izertlew jumısların bekkemlew, xalıqaralıq birge islesiwdi keńeytiw, jańa áwladtıń hár tárepleme jetik shaxs sıpatında qáliplesiwi ushın zárúr sharayat jaratıw imkaniyatın bermekte.
Ulıwmalastırıp aytqanda, Jańa Ózbekstanda bilimlendiriw – mámleketti rawajlandırıwdıń tiykarǵı faktorı, muǵallim hám ustazlar bolsa – jámiyettiń eń húrmetli hám juwapkershilikli shaxsları sıpatında jetik áwladtı tárbiyalawday ullı hám maqtanıshlı wazıypanı atqarmaqta. Olardıń xızmetin tán alıw, qollap-quwatlaw hám turaqlı xoshametlew – hár birimizdiń minnetimiz.

Guljan XALMURATOVA,
Oliy Majlis Nızamshılıq palatasınıń deputatı, O’zLiDeP frakciyası aǵzası.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi