16-sentyabr – Xalıqaralıq ozon qatlamın qorǵaw kúni. Usı múnásibet penen Senattıń Agrar, suw xojalıǵı máseleleri hám ekologiya komiteti tárepinen seminar shólkemlestirildi.

1985-jılı Ozon qatlamın qorǵaw haqqındaǵı Vena konvenciyasınıń qabıl etiliwi menen ozon mashqalasın sheshiw boyınsha xalıqaralıq háreketlerdiń anıq mexanizmi jaratılǵanı atap ótildi.

Bul Konvenciya sheńberinde ilimiy izertlewlerdi ótkeriwde xalıqaralıq birge islesiw, ozon qatlamın sistemalı monitoring etiw, ozondı ıdıratıwı zatlar – xlorftoruglerodlı birikpelerdiń islep shıǵarılıwın monitoring etiw hám málimleme almasıw názerde tutılǵan.

Seminarda qánigeler tárepinen ozon qatlamınıń ıdırawı  adamzatta teriniń kúyiwi, pigmentaciya buzılıwı hám teri ragi (melanoma) qáwpin arttıratuǵının atap ótti. Ultrafiolet nurlarınıń artıwı nátiyjesinde katarakta (kóz gáwharınıń buldırawı), tor perde zıyanlanıwı hám basqa kóz kesellikleri kelip shıǵıwı múmkin, sonday-aq, insan immun sisteması tómenlewi múmkin.

Ózbekstan 1993-jıldan berli Ozon qatlamın qorǵaw haqqındaǵı Vena konvenciyası hám Ozon qatlamın buzıwshı elementler boyınsha Monreal protokolınıń qatnasıwshısı bolıp esaplanadı.

Ilajda Ózbekstan Monreal protokolına kirgizilgen bes dúzetiwden tórtewine qosılǵanı hám bul xalıqaralıq shártnamalar tiykarında ozon qatlamın ıdıratıwshı elementlerdi paydalanıw talapların tolıq orınlap kiyatırǵanı atap ótildi.

“Ózbekstan – 2030” strategiyasın “Qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw  hám “jasıl ekonomika” jılı”nda ámelge asırıwǵa baylanıslı mámleketlik baǵdarlamanıń orınlanıwın támiyinlew maqsetinde Monreal protokolı Kigali dúzetiwine qosılıwdıń maqsetke muwapıqlıǵı boyınsha úyreniwler alıp barılıp atırǵanı keltirip ótildi.

Ozon qatlamın ıdıratıwshı  elementler boyınsha Monreal protokolı talapların támiyinlew boyınsha alıp barılǵan jumıslardıń jaǵdayı, sonday-aq, usı protokol talapların ámelge asırıw mexanizmi hám atmosfera hawasın qorǵaw tarawındaǵı nızamshılıqtı jetilistiriw máseleleri dodalandı.

Senatorlar, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi, xalıq deputatları jergilikli Keńesleriniń deputatları, turaqlı komissiya baslıqları, komitet ekspertler keńesiniń aǵzaları, tiyisli uyımlardıń juwapkerleri hám ǵalaba xabar qurallarınıń wákilleri qatnasqan seminarda tema boyınsha usınıslar bildirildi.

N.Abduraimova, ÓzA