Pikir

Ótken segiz jılda Prezidentimiz Ózbekstannıń jańa, zamanagóy, intensiv diplomatiya usılın jarattı. Qıtay Xalıq Respublikasına bes kún dawam etken rásmiy sapar jıldıń oǵada áhmiyetli siyasiy waqıyası boldı, desek aljaspaymız. Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń Shanxay birge islesiw shólkeminiń Tyanczin sammiti hám “Shanxay birge islesiw shólkemi plyus” formatındaǵı sóylesiwlerdegi qatnasıwı, Qıtay Xalıq Respublikası Baslıǵı, Rossiya Federaciyası Prezidenti, Qıtay Xalıq Respublikası Mámleketlik keńesiniń Bas ministri, usı mámlekettiń abıraylı kompaniyalarınıń basshıları menen ótkergen nátiyjeli sóylesiwleriniń áhmiyeti sheksiz. Hár bir ushırasıw hám baslamalarında xalqımızdıń mápleri sáwlelendirildi.
Usı jerde tómendegi sanga itibar beriń. 2024-jıldaǵı global toqımashılıq bazarınıń kólemi shama menen 1 trillion dollar átirapında bahalanǵan, talap jıldan-jılǵa artıp barmaqta. Xosh, talap artıp baratırǵan dúnya bazarına Ózbekstanda islep shıǵarılıp atırǵan bul túrdegi tovarlardı jetkerip beriwde eń áhmiyetli másele ne? Álbette, transport hám logistika. Prezident Shavkat Mirziyoevtiń jaqın qońsıshılıq hám nátiyjeli birge islesiwdi sáwlelendirgen sırtqı siyasatı hám baslaması menen 2024-jılı dekabrde Qıtay-Qırǵızstan-Ózbekstan temir jolınıń qurılısına start berildi. 2025-jıldıń iyul ayında Ózbekstan, Awǵanstan hám Pakistan trans-awǵan temir jolınıń texnikalıq-ekonomikalıq tiykarın islep shıǵıw boyınsha úsh tárepleme ramkalı kelisimge qol qoyılıp, bul joldı qurıw baǵdarında áhmiyetli qádem qoyıldı.
Mámleketimiz basshısı “Shanxay birge islesiw shólkemi plyus” formatındaǵı májiliste alǵa qoyǵan baslamalardan biri mine usı eki koridordı bir-biri menen baylanıstırıwdı názerde tutadı. Bul baslamanı ámelge asırıw ShBSh hám Global Qubla mákanında jaylasqan barlıq mámleketler ushın oǵada zárúr.
Ózbekstan eń jaqın qońsılarınan biri bolǵan Awǵanstan menen keyingi jılları tınıshlıq hám rawajlanıw jolında tásirsheń hám nátiyjeli sóylesiw alıp barmaqta. Bunnan gózlengen tiykarǵı maqset – Awǵanstannıń turaqlı hám zamanagóy rawajlanıwǵa erisiwine jaqınnan járdem beriw. Uzınnan-uzaq oylawlar emes, anıq sanlardıń ózi kóp nárselerdi túsindirip beredi. Internettegi rásmiy dereklerge bola, búgin Awǵanstanda 40 millionnan aslam xalıq jasamaqta. Bul, bárinen burın, oǵada úlken bazar degeni. Qalaberdi, bul mámlekette insan resursları hám kapitalınıń rawajlanıwınan oǵan qońsı bolǵan barlıq mámleketler birdey mápdar. Usı mánide Prezidentimiz xalıqaralıq jámiyetshiliktiń Awǵanstan húkimeti menen konstruktivlik sóylesiwi regionnıń ulıwma maqsetlerine sáykes keliwine ayrıqsha itibar qarattı.
Ózbekstannıń strategiyalıq sherigi sıpatında Qıtay mámleketimizdegi keń kólemli reformalardı qollap-quwatlaǵan halda eń kóp investiciya kirgizip atırǵan mámleketlerden biri. Investiciyalıq joybarlar portfeli 60 milliard dollardan artpaqta. Ótken jıldıń ózinde 10 milliard dollardan aslam 64 joybar iske qosıldı. Jańa kárxanalarda mıńlaǵan watanlaslarımız jumıslı bolmaqta. Bul parallel túrde eki áhmiyetli maqsetke xızmet etpekte. Birinshisi, adamlarımız zamanagóy kárxanalarda islemekte. Ekinshiden, joqarı texnologiyalıq kónlikpelerdi iyelep, básekige shıdamlı qánigege aylanbaqta.
Prezidentimizdiń Qıtayǵa saparı sheńberinde xalıqaralıq kólemde úlken abırayǵa iye “China National Building Materials” (CNBM), “China National Petroleum Corporation” (CNPC), “China National Nuclear Corporation”, “Henan Investment Group” kompaniyalarınıń basshıları menen sóylesiwleri Ózbekstanda jańa óndiris quwatlıqların iske qosıw, jáne mıńlaǵan watanlaslarımızdı jumıs penen támiyinlewge qaratılǵan. Mámleketimizge joqarı, aldınǵı, innovaciyalıq hám quramalı ilimiy-izertlew hám injenerlik texnologiyalarǵa iye qúdiretli kárxanalardıń kirip keliwine tiykar jaratılmaqta.
Máselen, “China National Building Materials” (CNBM) kompaniyası 28, sonıń ishinde, AQSh, Germaniya hám BAÁ sıyaqlı dúnyanıń rawajlanǵan mámleketlerinde 40 qa shamalas filialǵa iye. Yamasa “China National Petroleum Corporation” (CNPC) óndiris sanaatında revolyuciya jasaǵan jámáátlerdiń biri. Ol energetika, joqarı kúshleniwli elektr jetkerip beriw, sanlı infrastruktura hám optikalıq talshıqlı baylanıs, onlayn sawda, “aqıllı” logistika, bultlı texnologiyalar hám jasalma intellekt, bioinjenerlik hám biomonitoring stanciyaların, úlken kólemde maǵlıwmatlardı qayta islew texnologiyaların rawajlandırıwda eń sońǵı tájiriybelerdi engizgen.
Prezident Shavkat Mirziyoevtiń Qıtayǵa rásmiy saparı siyasiy, ekonomikalıq hám sociallıq jaqtan oǵada úlken áhmiyetke iye boldı. Kóp polyuslı sistema, geoekonomika, regionallıq integraciya, isenimdi bekkemlew ilajları sıyaqlı kúshli turmıslıq talaplardı sáwlelendiretuǵın xalıqaralıq siyasat sharayatında barlıq mámleketler óz máplerin alǵa qoyıp atırǵanı tábiyǵıy. Mine, usınday jaǵdayda abıraylı sırt mámleketlerdiń basshıları tárepinen qollap-quwatlanǵan Ózbekstan jetekshisiniń baslamaları xalıqaralıq kún tártibin belgilewde tiykarǵı vektorlardan biri bolmaqta. Bul, álbette, tán alıwǵa ılayıq.

Ǵulamjan Samadov,
Oliy Majlis Nızamshılıq palatası
Baspasóz xızmetiniń baslıǵı, siyasattanıwshı