Senattıń jalpı májilisinde “Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine qosımshalar hám ózgerisler kirgiziw haqqında”ǵı nızam kórip shıǵıldı.

Nızam jazanı orınlaw mákemelerinde jaza múddetin ótep atırǵan qamaqtaǵılar menen alıp barılıp atırǵan tárbiyalıq jumıslardıń nátiyjeliligin arttırıw, olardıń shańaraq hám jámiyetten shetlep qalıwınıń aldın alıw, kitap oqıwdı xoshametlew arqalı nızamǵa boysınıwshı, ruwxıy hám ádep-ikramlılıq qádiriyatlardı qáliplestiriwge qaratılǵan.
Nızam menen Jınayat, Jınayat-processuallıq hám Jınayat-orınlaw kodekslerine qamaqtaǵılardıń jazanı ótew múddeti olardıń dúzeliw jolına ótkenligi múnásibeti menen qısqartılıwın názerde tutıwshı qosımshalar hám ózgerisler kirgizilmekte.
Atap aytqanda, Jınayat kodeksi jazanı ótew múddetin shaxstıń dúzeliw jolına ótkeni múnásibeti menen qısqartıwdı názerde tutatuǵın 741-statya menen tolıqtırılmaqta.
Onda, qamaqtaǵılar tárepinen Respublikalıq Ruwxıylıq hám aǵartıwshılıq orayı tárepinen tastıyıqlanǵan, qamaqtaǵılarda durıs ruwxıy hám ádep-ikramlılıq qádiriyatlardı qáliplestiriwge qaratılǵan ádebiyatlar dizimindegi kitaplardı oqısa hám usı kitaplardı oqıǵanı faktı tastıyıqlanǵan jaǵdayda jazanı ótew múddeti hár bir oqılǵan kitap ushın úsh kúnge, biraq bir jılda kóbi menen otız kúnge shekem komissiyanıń juwmaǵına tiykarlanıp sud tárepinen qısqartılıwı múmkin ekenligi belgilenbekte.
Bul norma tek ǵana jazadan múddetinen aldın shártli túrde azat etiliwi názerde tutılǵan (ómirlik erkinen ayırıwǵa húkim etilgenlerden tısqarı) shaxslarǵa qollanılatuǵını belgilenbekte.
Nızamshılıqqa kirgizilip atırǵan bul ózgerisler búgingi kúnde jazanı orınlaw mákemelerinde jaza múddetin ótep atırǵan 13,5 mıńnan aslam qamaqtaǵılarǵa qollanıladı.
Sonıń menen birge, nızam menen “Huqıqbuzarlıqlar profilaktikası haqqında”ǵı nızamǵa da profilaktikalıq esapqa alıw tiykarlarınıń optimallastırılıwın hám profilaktikalıq esapqa alınatuǵın hákimshilik huqıqbuzarlıq túrleri olardıń sociallıq qáwiplilik dárejesi, ózgesheligi, keleshekte jınayıy qılmıs islew múmkin ekenligi sıyaqlı normalardan kelip shıqqan halda belgilenetuǵın ózgerisler kirgizilmekte.
Nızam menen Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodekstiń 128-10 hám 131-statyalarında názerde tutılǵan, yaǵnıy jol huqıqbuzarlıǵı hám transport quralların más halında basqarǵanı ushın islengen hákimshilik huqıqbuzarlıq ushın sud tárepinen belgili bir múddetke transport quralların basqarıw huqıqınan ayırılǵan shaxslardı profilaktikalıq esapqa alıw ayrıqsha kategoriya sıpatında belgilenbekte.
2024-jılı transport quralın basqarıw huqıqınan ayırılǵan 11 mıńǵa shamalas shaxs tárepinen 23 mıń 582 jol háreketi qaǵıydaların buzıw jaǵdayları anıqlanǵan. Aqıbetinde 1 mıń 19 jol-transport hádiysesi júz berip, onda 295 puqara qaytıs bolǵan hám 873 puqara jaraqatlanǵan.
Sol sebepli, jol-patrul xızmeti xızmetkerlerine profilaktika inspektorları tárepinen járdemlesiw ámeliyatı jolǵa qoyıladı hám bul arqalı transport quralların basqarıw huqıqınan ayırılǵan shaxslar tárepinen huqıqbuzarlıqlar júz beriwiniń erte aldın alıw hám óz waqtında anıqlaw imkaniyatları keńeytiledi.
Senatorlar maqullaǵan nızam qamaqtaǵılardı ádep-ikramlılıq jaǵınan dúzetiw, olarda jámiyetlik qaǵıydalar menen dástúrlerge húrmetti qáliplestiriw baǵdarındaǵı jumıslardıń nátiyjeliligin arttırıwǵa jol ashadı.

N.Abduraimova,
N.Haydarov (súwret),
ÓzA