Sud-huqıq máseleleri hám korrupciyaǵa qarsı gúresiw komiteti tárepinen “Huqıqıy eksperiment haqqında”ǵı nızam mápdar shólkemler, ekspertler, ilimpaz hám qánigelerdiń qatnasıwında dodalandı.

Nızamdı dodalaw procesinde atap ótilgenindey, keyingi jılları jańa tártip-qaǵıydalardı turmısqa engiziwden aldın olardı sheklengen halda (belgili bir aymaqta yamasa shaxslar, shólkemler sheńberinde) huqıqıy eksperiment (tájiriybe-sınaq) tárizinde qollanıw ámeliyatı keńeyip barmaqta.
“Huqıqıy eksperiment” túsinigi, onı ótkeriw hám nátiyjelerin rásmiylestiriw “Normativlik-huqıqıy hújjetler haqqında”ǵı nızamnıń 34-statyasında belgilengen. Nızam menen huqıqıy eksperiment nátiyjeleri boyınsha qárejetler hám dáramatlar analizi, sonday-aq, sociallıq-ekonomikalıq nátiyjeler prognoz etiletuǵını atap ótilgen.
Huqıqıy eksperiment institutı nızamda atap ótilgen bolsa da, onı ótkeriw menen baylanıslı sociallıq-huqıqıy qatnasıqlar kompleksli túrde tártipke salınbaǵanın atap ótiw kerek.
Sonıń ishinde, eksperiment ótkeriw shártleri hám dawamlılıq múddeti, huqıqıy eksperiment engiziw múmkin bolmaǵan tarawlar, huqıqıy eksperimenttiń joqarı turıwshı nızamlarǵa muwapıq bolmaǵan jaǵdayda tártipke salınıwı, puqaralar hám isbilermenlik subektlerine berilgen jeńillikler jáne hákimshilik hújjetlerdiń eksperiment tamamlanǵannan keyin ámel etiwi yamasa ámel etpewi yamasa juwapkershilik máseleleri tártipke salınbaǵan.
Búgingi kúnge shekem mámleketlik basqarıw, saylaw, salıq, densawlıqtı saqlaw, yuridikalıq xızmetler, turaq jay hám kommunallıq, investiciya, jeke menshik múlkti qorǵaw, janılǵı-maylaw sıyaqlı tarawlar menen tarmaqlarda 60 tan aslam eksperiment ótkerilgen bolsa, házirgi waqıtta olardıń hámmesi de áhmiyetli emes.
Eksperiment tártibinde qabıl etilgen hújjetlerdiń hámmesinde olardıń nátiyjeliligin bahalaw normaları, kórsetkishleri hám prognozları, 23 inde bolsa huqıqıy eksperimentti juwmaqlaw múddetleri joq.
Nızam joqarıda atap ótilgen mashqalalardı saplastırıwǵa qaratılǵan bolıp, tiyisli ilajlardı belgilewge baǵdarlanǵan.
Nızam menen eksperiment ótkeriw múddetleri, eksperiment ótkeriw múmkin bolmaǵan tarawlar, eksperiment ótkeriletuǵın aymaqtı belgilew shártleri, huqıqıy eksperiment ótkeriw túrleri hám usılları, sonday-aq, huqıqıy eksperiment nátiyjelerin bahalaw tártibi hám nátiyjelerdi rásmiylestiriw boyınsha talaplar belgilenbekte.

N.Abduraimova, ÓzA