Watan ushın, millet ushın, xalıq ushın!

Búgingi kúnde hár qanday jámiyettiń turaqlı rawajlanıwı, bárinen burın, ondaǵı balalardıń huqıqları, mápleri hám sociallıq qorǵalıwın támiyinlew dárejesine tikkeley baylanıslı. Sonlıqtan, Ózbekstan Respublikasında balalardıń abadanlıǵın arttırıw, olardıń salamat ósiwi, sapalı bilim alıwı hám sociallıq teńlik tiykarında kamalǵa keliwin támiyinlew jolında keń kólemli reformalar ámelge asırılmaqta.
Mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan biri sıpatında balalardı hár tárepleme qollap-quwatlawǵa qaratılǵan ilajlar sistemalı túrde dawam ettirilmekte. Atap aytqanda, Sociallıq qorǵaw milliy agentligi tárepinen balalardıń abadan turmısın támiyinlew hám imkaniyatı sheklengen balalar ushın qolaylıqlar jaratıw baǵdarında bir qatar jumıslar ámelge asırılmaqta.
Prezidentimizdiń tiyisli qararına tiykarlanıp, 2025-jıl 1-marttan baslap tájiriybe-sınaq túrinde basqıshpa-basqısh respublikanıń 7 aymaǵında 3 jastan 18 jasqa shekemgi balalar ushın mámleketlik-jeke menshik sheriklik tiykarında kúndizgi tárbiya xızmeti shólkemlestiriletuǵını belgilengen. Bul tárbiya xızmeti CHinaz rayonınıń Jol túsken máhállesinde engizilgen bolıp, búgingi kúnde mámleketlik-jeke menshik sheriklik tiykarında jumıs alıp barmaqta. Oǵan tartılǵan balalardıń sóylewi hám háreketinde unamlı ózgerisler baqlanıp, bul tárbiya xızmeti balalardıń basqıshpa-basqısh rawajlanıwına óz úlesin qospaqta.
Taraw sheńberinde ámelge asırılǵan jáne bir iri reformalardan biri, 2025-jıl 14-iyul kúni Ministrler Kabinetiniń 440-sanlı qararı menen áhmiyetli hújjet – “Balalarǵa baylanıslı zorlıq jaǵdayların anıqlaw, qáwip dárejesin bahalaw, qorǵaw rejesin islep shıǵıw hám onı ámelge asırıw tártibi haqqında”ǵı Rejeniń tastıyıqlanǵanı boldı.
Bul qarar Ózbekstan Respublikasınıń “Balalardı zorlıqtıń barlıq túrlerinen qorǵaw haqqında”ǵı nızamınıń 27-statyasın ámelde támiyinlew ushın áhmiyetli qádem boldı.
Eger bala zorlıqtan jábirlengeni yamasa qáwip astında ekeni anıqlansa, bul jaǵday dárhal arnawlı xabarnama arqalı wákillikli uyımlarǵa jetkeriliwi kerek. Xabar kelip túskennen soń, hár bir jaǵday boyınsha bala qáwip dárejesi bahalanadı. Bunnan soń, oǵan sáykes individual qorǵaw rejesi islep shıǵıladı hám ámeliyatqa engiziledi. Bul rejede balanıń qáwipsizligi, psixologiyalıq jaǵdayı, sociallıq qorǵalıwı hám bilim alıwǵa bolǵan huqıqları esapqa alınadı.
Bul processte tómendegi uyım hám shólkemler óz-ara birgelikte jumıs alıp baradı: ishki isler uyımları, densawlıqtı saqlaw sisteması, bilimlendiriw mákemeleri, mákan puqaralar jıyını, sociallıq xızmetler orayları hám basqa da juwapker shólkemler. Bul qatnas hár bir jaǵdaydı itibarsız qaldırmaw, háreketlerdi muwapıqlastırıw hám balanıń hár tárepleme qorǵalıwın támiyinlewge qaratılǵan.
“Balalardı zorlıqtıń barlıq túrlerinen qorǵaw haqqında”ǵı nızamnıń 47-statyasına bola, joqarıdaǵı tártipke ámel etpew, xabar bermew yamasa qorǵaw ilajın kórmew nızamlı juwapkershilikke alıp keledi.
Bul mexanizm balalardı real qorǵawǵa, hár bir jaǵdaydı itibarsız qaldırmawǵa hám institutlararalıq anıq birge islesiwdi jolǵa qoyıwǵa xızmet etedi.
Sociallıq qorǵaw sistemasında mayıplıǵı bolǵan balalar menen islesiw, olardıń tolıq turmısqa qaytıwı hám shańaraq ortalıǵında tárbiyalanıwın támiyinlew baǵdarında unamlı nátiyjelerge erisilmekte. Bul baǵdarda Sociallıq qorǵaw milliy agentligi tárepinen sistemalı ilajlar ámelge asırılmaqta.
2025-jıldıń basınan berli Qarshı qalasında jaylasqan “Múriwbet” mayıplıǵı bolǵan balalar ushın internat úyinde tárbiyalanıp atırǵan 21 bala, sonday-aq, kishi kólemli balalar úyinen jáne 1 bala shańaraq ortalıǵına qaytarıldı. Bul baslama balalardıń tábiyǵıy ortalıqta, jaqınlarınıń mehir-muhabbatı menen ósiwine xızmet etpekte.
Hár bir balanıń jeke talapların esapqa alǵan halda, olardı shańaraqqa qaytarıwdan aldın tereń úyreniw jumısları alıp barılıp, psixologiyalıq jaǵdayı, sociallıq beyimlesiw dárejesi, medicinalıq talapları tolıq tallanadı. Hár bir bala ushın óz aldına reje islep shıǵılǵan. Usı reje tiykarında bala shańaraq qushaǵına qaytarılǵannan keyin mashqalalar da aldın ala boljanǵan.
Mámleket tárepinen kórsetilip atırǵan bul qollap-quwatlawlar arqalı mayıplıǵı bolǵan balalar da tolıq turmıs keshiriw imkaniyatına iye bolmaqta. Shańaraq ortalıǵı, mehir hám itibar balanıń rawajlanıwı ushın eń áhmiyetli sociallıq faktor bolıp qaladı. Sociallıq qorǵaw sistemasındaǵı bunday baslamalar tek ǵana balalar emes, al olardı qushaǵına alǵan shańaraqlar ushın da úlken imkaniyatlar esigin ashpaqta.
Ózbekstan Respublikasında bala huqıqları menen máplerin támiyinlew máselesi mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan biri sıpatında belgilengen. Ásirese, balalardıń sociallıq qorǵalıwın kúsheytiw, olardıń salamat rawajlanıwın qollap-quwatlaw, bilimlendiriw hám tárbiya alıw huqıqın támiyinlew jáne zorlıqtan qorǵaw boyınsha sońǵı jıllarda ámelge asırılıp atırǵan reformalar unamlı nátiyje bermekte. Bul processte Sociallıq qorǵaw milliy agentligi áhmiyetli rol atqarmaqta. Agentlik tárepinen imkaniyatı sheklengen balalar menen islesiw, olardı shańaraq qushaǵına qaytarıw, kúndizgi tárbiya xızmetlerin jolǵa qoyıw, hár bir balanıń talapların anıqlap, oǵan individual qatnas tiykarında sociallıq xızmetler kórsetiw boyınsha keń kólemli ilajlar izbe-iz ámelge asırılmaqta.
Qalaberdi, balalardı sociallıq qollap-quwatlaw boyınsha mámleketlik hám mámleketlik emes sektor arasında birge islesiwdi rawajlandırıw, atap aytqanda, mámleketlik-jeke menshik sheriklik tiykarındaǵı kúndizgi tárbiya xızmetleriniń engiziliwi sociallıq qorǵaw sistemasınıń jańa basqıshqa ótip atırǵanınan dárek beredi. Bul baslama tek ǵana balalardıń salamat rawajlanıwın emes, al shańaraqlardıń sociallıq-ekonomikalıq turaqlılıǵın támiyinlewge de úlken úles qospaqta.
Joqarıdaǵılardan kelip shıǵıp, balalardıń huqıqları menen máplerin qorǵaw, olar ushın qáwipsiz hám mehirli ortalıq jaratıw – Sociallıq qorǵaw milliy agentligi jumısınıń orayında turǵanın aytıw múmkin. Bul baǵdardaǵı izbe-iz háreketler arqalı tek ǵana házirgi emes, al keleshek áwladtıń salamatlıǵı, bilimli bolıwı hám bárkamallıǵı kepillenbekte.

Dildora DWSMATOVA.
ÓzA