Sońǵı jılları elimizde hayal-qızlardı ekonomikalıq jaqtan qollap-quwatlaw, olardıń finanslıq erkinligin támiyinlew hám isbilermenliktegi belsendiligin arttırıw baǵdarında keń kólemli jumıslar alıp barılmaqta. Bunıń nátiyjesinde mámlekette hayal-qızlar basshılıǵındaǵı kishi kárxana hám mikrofirmalar sanı jıldan-jılǵa artıp barmaqta.

Milliy statistika komitetiniń maǵlıwmatına bola, 2025-jıldıń 1-yanvar jaǵdayına Ózbekstanda hayal-qızlar basshılıǵındaǵı kishi kárxana hám mikrofirmalar sanı 43 mıń 860 ǵa jetken. Bul kórsetkish 2024-jılǵa salıstırǵanda 2 mıń 611 ge kóp. Bul ósiw mámlekette isbilermen hayal-qızlar ushın jaratılıp atırǵan imkaniyatlar, qollap-quwatlaw baǵdarlamaları, procentsiz kreditler, biypul oqıw kursları, subsidiyalar hám erkin ekonomikalıq zonalardaǵı qolaylı sharayatlardıń nátiyjesi bolıp esaplanadı.
Mámleket tárepinen hayal-qızlar isbilermenligin rawajlandırıw maqsetinde arnawlı kredit sistemaları jolǵa qoyılǵan. Xalıqtıń bántligin támiyinlew hám kámbaǵallıqtı qısqartıw baǵdarlamaları sheńberinde kóplegen hayal-qızlar óz biznesin baslaw ushın finanslıq járdem aldı. Hayal-qızlarǵa sanaat zonalarında óndiris hám xızmet kórsetiw jumısın baslawı ushın jer maydanları ajıratılmaqta. Bul olardıń biznesin baslawdaǵı tiykarǵı tosqınlıqlardan birin saplastıradı.
Hayal-qızlar basshılıǵındaǵı kárxana hám firmalardıń sanı hár bir wálayatta hár qıylı. Hayal-qızlar isbilermenliginiń rawajlanıwında jetekshi orındı Tashkent qalası 12 mıń 814 kishi kárxana hám mikrofirmalar menen iyelemekte. Tashkent qalasında isbilermenlik ortalıǵı hám qolaylıqlar joqarı bolıp, kóplegen hayal-qızlar xızmet kórsetiw hám sawda tarawında tabıslı jumıs alıp barmaqta.
Keyingi orındı paytaxtqa jaqınlıǵı hám ekonomikalıq aymaqlardıń bar ekenligi menen Tashkent wálayatı iyelegen. Samarqandta da turizm hám ónermentshilik tarawında jumıs alıp barıp atırǵan hayal-qızlardıń sanı artıp barmaqta hám wálayatta hayal-qızlardıń basshılıǵında kishi kárxana hám mikrofirmalardıń sanı 3 mıń 905 ke jetti.
Bul tek ǵana ekonomikalıq jumısta hayal-qızlardıń ornı bekkemlenip atırǵanın emes, al mámleket ekonomikasınıń áhmiyetli segmentinde olardıń salmaqlı úlesi bar ekenligin kórsetedi. Hayal-qızlar isbilermenligi tómendegi tarawlarda belsendi kózge taslanbaqta. Túrli xızmetler boyınsha 17 mıń 239 kárxana, sawda tarawında 17 mıń 161, sanaat tarawında 5 mıń 464 hám basqa da tarawlarda 3 mıń 996 kárxana jumıs alıp barmaqta.
Bul kórsetkishler sonı ańlatadı, xızmetler tarawı hayal-qızlar ushın eń qolaylı hám dáramatlı taraw bolıp qalmaqta. Bul taraw hár qıylı xızmet túrlerin, sonıń ishinde, gózzallıq salonları, bilimlendiriw, densawlıqtı saqlaw, IT hám basqa da kóplegen baǵdarlardı óz ishine alıwı múmkin. Sawda tarawı bolsa xızmetler tarawınan tek ǵana 78 kárxana menen artta. Bul bolsa kópshilik hayal-qızlar usaqlap satıw hám kótere sawda baǵdarlarında belsendi ekenin, bul taraw olarǵa qısqa múddette payda keltiretuǵın hám kiriw ańsat bolǵan baǵdar sıpatında kórilip atırǵanın ańlatadı. 2025-jıldıń basına kelip, hayal isbilermenler basqarıwındaǵı kárxanalardıń ónimdi satıwdan túsken sap dáramatı 47,7 trillion sumdı quradı. Bul kórsetkish 2024-jıldıń usı dáwiri menen salıstırǵanda derlik 10,1 trillion sumǵa artqan.
Ózbekstanda hayal-qızlardı ekonomikalıq turmısqa keńnen tartıw mámlekettiń ulıwma sociallıq-ekonomikalıq rawajlanıwında úlken áhmiyetke iye. Isbilermen hayal-qızlardıń kóbeyiwi tek ǵana shańaraqlıq dáramatlardı arttırıp qoymastan, al jańa jumıs orınlarınıń jaratılıwına, xızmetlerdiń sapasınıń jaqsılanıwına hám jámiyette teńlik principleriniń bekkemleniwine xızmet etedi.
Hayal-qızlar basshılıǵındaǵı kishi kárxanalar sanınıń kóbeyiwi hayal-qızlardıń jámiyettegi belsendi ornı, olardıń sociallıq hám ekonomikalıq turmıstaǵı rolin kúsheytiwge qaratılǵan siyasattıń ónimli nátiyjesi bolıp tabıladı. Keleshekte de bul baǵdardaǵı reformalar, ásirese, qarjılay qollap-quwatlaw, kónlikpelerdi rawajlandırıw hám gender teńligin úgit-násiyatlaw arqalı isbilermen hayal-qızlardıń sanı jáne de artıwı kútilmekte.

Dildora DWSMATOVA.
ÓzA