Házirgi kúnde internet, sociallıq tarmaqlar hám mobil qosımshalar arqalı mútáj insanlarǵa járdem kórsetiw biraz ǵalaba en jayǵan. Ásirese, turmıs sharayatı awır bolǵan, awır kesellikke shatılǵan yamasa jalǵız qalǵan insanlar haqqındaǵı videolar hám postlar sociallıq tarmaqlarda tez tarqalmaqta. Bunday jaǵdaylarda júreginde miyrim-shápááti bar hár qanday adam, álbette, járdem qolın sozǵısı keledi.

Biraq, tilekke qarsı, sawaplı isler menen bir qatarda aldawshılıq jaǵdayları da kóbeymekte. Jalǵan videolar, jalǵan jetimler hám jalǵan mútájler… Sawaplı isti nıqap etip, insanlardıń iseniminen paydalanıp atırǵan insanlardıń bar ekenligi ashınarlı haqıyqat.
Internet arqalı járdem bul úlken imkaniyat. Alısta jasaytuǵın tuwısqanıńız yamasa biytanıs mútájge tez járdem jetkeriwińiz múmkin. Bank kartası, tólem ushın hár qıylı qosımshalardan bir neshe sekundlarda pul jetkerip beriw múmkin. Usı qolaylıqlardıń payda bolǵanı, álbette, járdem imkaniyatların keńirek ashıp beredi. Adamlar sociallıq tarmaqlarda óz tanısların tartıp, kóbirek járdem jıynay aladı. Biraq bul imkaniyatlar menen birge qadaǵalawdıń joq ekenligi de bar. Kim pul jibergen, kim alǵanın anıqlaw qıyın, ásirese bul jeke karta nomerler arqalı ámelge asırılsa.
Mine, usı jaǵdayda jaqsı niyetli adamlardı aldap, mútáj insanlardıń atınan pul jıynaw jaǵdayları da kóbeymekte. Mısal ushın, jalǵan videolar, aldawshı blogerler, bir neshe márte paydalanılǵan “járdem gúrrińleri” watanlaslarımızdı isenimsizlikke, sawap islewden qorqıwǵa alıp kelmekte.
Mashqala tek ǵana aldawshılarda emes, biz ápiwayı puqaralar, kózimizge jas kelgende dárhal pul jiberip, sońınan “aldawshılar kóbeyip ketti” dewimiz de… Bunday jaǵdaylardıń aldın alıw ushın bárinen burın, hár bir puqara saqlıq ilajların biliwi hám ámel etiwi kerek. Anıqlıq kirgizilmegen videolarǵa isenbew hám usı sıyaqlı jaǵdaylarda “Bul qay jer”, “Atı-jóni haqıyqıy ma?”, “Jasap atırǵan máhállesi tastıyıqlanǵan ba?” sıyaqlı sorawlardı berip kóriw kerek. Qalaberdi, rásmiy qorlar, qayırqomlıq qorları arqalı járdem jiberiw ashıq-aydınlıqtı támiyinleydi. Fondlar járdemdi kimge, qansha berilgenin rásmiy hújjetler arqalı kórsetedi.
Durıs, biz hár bir jaǵdaydı tekserip taba almaymız. Biraq tek ǵana kóz jumıp ketiw de nadurıs. Tikkeley kartalar aylanısı arqalı pul ótkeriwden aldın kerekli tekseriw kerek. Biz berip atırǵan járdemimiz kóp yamasa az bolıwına qaramastan haqıyqıy mútáj insanlarǵa jetip barıwı kerek. Bul jaǵdayda sezimge emes, aqılǵa súyeniw kerek. Járdemge mútáj insannıń kóz jası, dártli gúrrińi, balalarınıń jaǵdayı júrekti órtegeni menen, qarar qabıl etiwde aqıldı qollanıw kerek.
Haqıyqıy mútájler kóp. Olar biziń járdemimizge haqıyqattan da mútáj. Solay eken, hár birimiz aqılǵa uǵras, abaylı hám juwapkershilik penen qatnas jasasaq, haqıyqıy mútájlerge járdem berip, aldawshılardı áshkaralawımız hám ózimizdi de, basqalardı da aldawdan saqlawımız múmkin.

Dildora Dwsmatova,
ÓzA