Xojeli rayonlıq Sanitariya -epidemiologiyalıq tınıshlıq hám jámiyet salamatlıǵı bѳliminde press konferenciya bolıp ótti. Onda taraw qánigeleri menen ǵalaba xabar quralları wákilleri qatnastı.

Ilajda bólim baslıǵı M.Uteniyazov bólim tárepinen alıp barılıp atırǵan jumıslar boyınsha yaǵnıy, xalıqtıń salamatlıǵın saqlaw baǵdarındaǵı jumıslar tuwralı bir qatar maǵlıwmatlar beriw menen birge, grant tiykarında jaqında sırt ellerden alıp kelingen zamamanagóy apparaturalar menen támiyinlengenligi hám sonday-aq, «Baslamalı byujet» tiykarında imarat janında qurılıs isleri alıp barılıp atırǵanlıǵı boyınsha jurnalistlerge maǵlıwmat berildi.
Ilajda atap ótilgenindey Xojeli rayonlıq Sanitariya-epidemiologiya xızmeti tárepinen usı jıldıń 6 ayı dawamında ámelge asırılǵan bir qatar profilaktikalıq jumıslar nátiyjesinde rayon xalqı arasında ish súzek, paratif, láń (poliomielit), buwma, kѳk-jѳtel, qoqshol sıyaqlı basqarılıwshı infekciyalar hám tırıspay, oba keseli, qutırıw, kúydirgi, Qrım-Kongo gemorragiyalıq ısıtpa keselligi sıyaqlı oǵada qáwipli karantin kesellikler anıqlanbaǵan. Ótkir juqpalı ishek kesellikleri menen 62 nawqas (hár 100 mıń xalıq sanına keselleniw intensiv kѳrsetkishi 48,2), viruslı gepatit keselligi-8, int. kѳr-6,2; tuberkulyoz keselligi-45, int. kѳr-35,0; ge teń boldı.
Xalıq arasında qutırıw keselligi anıqlanbadı. Sol dáwirde rayon aymaǵında haywanlar tislewi nátiyjesinde 156 puqara medicinalıq járdemge múrájat etip, sonnan 42 «S» taypadaǵı, 114 «D» taypa daǵı haywannan jábirlengen puqaralarǵa qutırıw keseliniń aldın alıw maqsetinde antirabik vakcina menen shanshıw ѳtkerildi.
Rayon aymaǵında on jeti orında kúydirgi keselligi topıraq oshaqları bolıp, jıllıq jumıs joba tiykarında kesellik qozǵatıwshıların anıqlaw maqsetinde oshaqlardan topıraq úlgileri alınıp, laboratoriyalarǵa úzliksiz tapsırıp barıldı. Usı jıldıń 6 ayı dawamında tekserilgen úlgilerden qozǵatıwshılar anıqlanbadı.
Tırıspay keselliginiń aldın alıw maqsetinde tastıyqlanǵan joba tiykarında belgilengen orınlardan A-00 ge suw úlgileri alınıp, bakteriologiya laboratoriyasında tekserilip barılmaqta. Tırıspay vibrionlari anıqlanǵan jaǵdaylarda kesellik xalıq arasında tarqalmawı ushın tez epidemiyaǵa qarsı ilajlar ѳtkeriliwi belgilengen.
Basqarılıwshı juqpalı keselliklerdi aldın alıw maqsetinde emlew jumısların ѳtkeriw ushın 14 EPMde (RMB, kѳp tarmaqlı filialları, awıl shańaraqqa tiyisli poliklinikaları hám KVP) emlew bѳlmeleri shѳlkemlestirilgen. Basqarılıwshı juqpalı keselliklerdiń aldın aıiw maqsetinde rayon aymaǵında 0-16 jas arasındaǵı balalarǵa 13 túrdegi kesellikke qarsı vakcina menen shanshıw jumısları alıp barılǵan. Atap aytqanda viruslı gepatit, qızılsha, qızamıq, epid.paratit, tırıspay, kѳk jótel, difteriya keselliklerine qarsı, gemofiliya, poliomielit, rotaviruslar, pnevmokokk infekciyalarına qarsı, qızlar arasında jatır moynı rak keselligin aldın alıw maqsetinde profilaktikalıq shanshıw jumısları ѳtkerildi.
Sanlastırıw siyasatın qollap- quwatlaw maqsetinde mákemede bir qatar jumıslar alıp barılıp, hár taraw boyınsha elektron baǵdarlamalar iske qosıldı. Usı baǵdarlamalardıń iske qosılıwı menen bѳlimniń jumısın bir qansha jeńilletiwge erisildi.
Emlew punktlerine vakcinalardı suwıqlıq shınjırın saqlaǵan halda jetkeriw maqsetinde kerekli bolǵan termosumka, konteyner, termokonteyner, suwıtqısh hám muzlatqıshlar menen jeterlishe támiyinlendi. Bѳlimniń vakcina saqlaw qoymanxanasındaǵı suwıtqısh hám muzlatqıshlardaǵı temperaturanı qadaǵalaw ushın uzaqtan basqarılatuǵın sensorlı termodatchikler ornatıldı. Sonday-aq, rayondaǵı 13 shanshıw punktlerindegi vakcinatorlar profilaktikalıq shanshıw jumısları emlew baǵdarlamasına júklew ushın planshetler menen támiyinlendi. Sanitariya-gigiena laboratoriyası usı jıl dawamında YuNOPS shólkemi tárepinen zamanagóy tiptegi 7 atamadaǵı ásbap-úskeneler menen támiyinleniw belgilengen. Usı jıldıń 6 ayı damawında bakteriologiya laboratoriyası mikroskop, termostat, rN-metr, membrana filtr úskeneleri menen támiyinlendi. Bunnan basqa 3 dana kompyuter menen támiyinlenip, bakteriologiya laboratoriyasına analiz tapsırǵan xızmetkerler hám puqaralardıń dizimge alıw hám nátiyjelerin beriw onlayn tártipte islenip atır. Bunnan maqset bakteriologiya laboratoryasına analiz tapsırǵan xizmetkerler hám puqaralardıń nátiyjeleri SMS arqalı qol telefonına barıw jolǵa qoyıldı.
Juqpalı keselliklerdiń kelip shıǵıwınıń aldın alıw hám olardı erte basqıshlarında anıqlaw maqsetinde laboratoriyamızda 9667 analiz tekserildi. Sonday-aq, oraylastırılǵan ishimlik suw tarmaǵınan 957, topıraqtan 99, azıq-awqat ѳnimlerinen 44 ótkir ishek infekciyasinan ulıwma 2097, gemakulturaǵa 60, brucellyozǵa 554, difteriyaǵa 3, Stafilakokk 241, Viruslı gepatittiń V hám S túrine 1102, xoleraǵa 42-analizler tekserildi.
Diyqan bazar aymaǵında belgilenbegen orınlarda sapası kepillenbegen, úy sharayatında tayarlanǵan, kѳrsetkishleri boyınsha gúmanlı dep tabılǵan 753 kg azıq-awqat ѳnimleri sawdadan shetletildi (zabrakovka). Diyqan bazar hám Avtovokzal radioları arqalı xalıq arasında «Awqattan záhárleniw hádiyseleri», «Botulizm» kesellikleri, «Jeke gigiena qaǵıydalarin saqlaw» temalarında túsindiriw jumısları alıp barıldı. Awqattan záharleniwdiń aldın alıw boyınsha MPJ larda úgit-násiyat jumısları alıp barılmaqta. Álbette, bólim tárepinen alıp barılıp atırǵan jumıslardıń baǵdarı xalıqtıń salamatlıǵın saqlaw hám juqpalı keselliklerdiń aldın alıwda mámleketimizde puqaralardıń salamatlıǵın saqlawda alıp barılıp atırǵan tiykarǵı reformalardıń orınlanıwı ushın xızmet etedi.
Bunnan soń ilaj qatnasıwshıları labaratoriyalarda jaratılǵan imkaniyatlar menen tanıstı. Grant tiykarında Germaniya mámleketinen alıp kelingen apparaturalar hám “Baslamalı byudjet” boyınsha alıp barılıp atırǵan qurılıs jumısların kórdi. Onda shıǵındılardı sırtqı hawada órtemesten, zıyansızlandıratuǵın apparat respublikada birinshi márte usı medicinalıq orınǵa alıp kelingeni hám onnan orınlı paydalanıp atırǵanlıǵı dıqqatqa ılayıqlı boldı. Bul apparatlardıń bári de insan ómirine qáwipsiz, waqıttı únemlew hám dál, anıq islewi menen áhmiyetli.
Ilaj sońında ǵalaba xabar quralları wákilleri tárepinen berilgen sorawlarǵa bólim qánigeleri tiyisli juwap berdi.

G.Turdıshova, Qaraqalpaqstan xabar agentligi

M.Hábibullaevtıń túsirgen súwreti.