Qarar hám onıń orınlanıwı

Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 2024-jıl 20-dekabrdegi “Mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi xızmetkerleriniń úzliksiz kásiplik rawajlanıw sistemasın jetilistiriw haqqında”ǵı qararı menen “Mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi xızmetkerlerin úzliksiz kásiplik rawajlandırıwdı shólkemlestiriw tártibi haqqında”ǵı jańa rejesi tastıyıqlanǵan edi.

Rejede mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi xızmetkerlerin úzliksiz kásiplik rawajlandırıw sistemasın shólkemlestiriw, olardaǵı kásiplik sheberlik hám mamanlıq dárejesiniń turaqlı ósiwi ushın zárúr sharayatlar jaratıw, zamanagóy talaplarǵa muwapıq qayta tayarlaw hám turaqlı túrde pedagogikalıq sheberligin arttırıp barıwdıń nátiyjeli mexanizmlerin engiziw tiykarında xızmetkerlerdiń joqarı dárejedegi úzliksiz kásiplik rawajlanıwın támiyinlewge baǵdarlanǵan wazıypalar belgilengen.
Sonday-aq, pedagog xızmetkerlerdiń 5 jılda bir márte májbúriy qánigelik arttırıw kurslarınan ótiwi, onda úzliksiz kásiplik rawajlandırıw (qánigeligin arttırıw) kursınıń kólemi pedagog qánige xızmetkerler ushın 100 saat etip belgilengen.
Sonıń menen birge Ózbekstan Respublikası Mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi ministriniń 2024-jıl 7-avgusttaǵı “Ulıwma orta bilimlendiriw mákemeleri muǵallimleri ushın “Kásiplik rawajlanıw kúni” hám “Kásiplik rawajlanıw saatı” ilajların basqıshpa-basqısh engiziw haqqında»ǵı buyrıǵına tiykarlanıp jıl dawamında úzliksiz kásiplik rawajlandırıw ilajları da shólkemlestiriledi. Pedagoglar óz qánigeligin tek ǵana 5 jılda emes, sonıń menen birge jıl dawamında da úzliksiz kásiplik rawajlandırıw ilajları sheńberinde arttırıp baradı. Ulıwma orta bilim beriw mákemeleri muǵallimleriniń úzliksiz kásiplik rawajlanıw ilajları qánigelik arttırıw kursları aralıǵında hár jılı shólkemlestiriletuǵın “Kásiplik rawajlanıw kúni” hám “Kásiplik rawajlanıw saatı” ilajlarınan ibarat boladı. “Kásiplik rawajlanıw kúni” hám “Kásiplik rawajlanıw saatı” ilajları oqıw jılı dawamında hápteniń belgilengen kúnlerinde, sonday-aq, oqıwshılardıń dem alıs kúnlerinde ótkeriledi.
Hár jılı Ózbekstan Respublikası Mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi ministrligi tárepinen qánigelik arttırıw kurslarınıń jobası tastıyıqlanadı.
Bıyılǵı jılı Qaraqalpaqstan Respublikasındaǵı mekteplerde xızmet etip atırǵan jámi 9369 pedagog, sonnan joqarı hám birinshi kategoriyalı 2085, ekinshi kategoriyalı hám qánige 7284 muǵallimniń qánigeligin arttırıwı belgilengen.
Qaraqalpaqstan Respublikası Pedagogikalıq sheberlik orayında usı baǵdarda ámelge asırılıp atırǵan jumıslar, atap aytqanda oraydıń jumısları, úzliksiz kásiplik rawajlandırıw kurslarınıń shólkemlestiriliwi, professor-oqıtıwshılar tárepinen sabaq barısında qollanıp atırǵan zamanagóy innovaciyalıq texnologiyalar, tıńlawshılarǵa jaratılǵan sharayatlar menen ǵalaba xabar quralları wákillerin tanıstırıw maqsetinde media-tur shólkemlestirildi.
Media-turda ǵalaba xabar quralları wákilleri dáslep Akademiyalıq jumıstı muwapıqlastırıw bóliminiń jumısları, pánge baylanıslı kompetenciyalardı qáliplestiriwde zamanagóy oqıw procesin shólkemlestiriw usılları «4 K» hám «5 E» modelleri, STEM qatnas jasaw usılları menen tanıstı.
«Tillerdi oqıtıw metodikası» kafedrasınıń docenti B.Turımbetov XXI ásir kónlikpeleri menen kompetenciyaların rawajlandırıw, oqıtıwda «4 K» hám «5 E» modelleri, STEM qatnas jasaw, sabaqlarda kreativlik hám kritikaliq pikirlewdi rawajlandırıwshı metodlardı paydalanıw usılları menen tanıstırdı.
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2024-jıl 30-sentyabrdegi tiyisli pármanına tiykarlanıp usı jıldıń 1-martınan baslap tájiriybe-sınaw tárizinde respublikanıń alıs hám shetki aymaqlarında jaylasqan mektepke shekemgi bilimlendiriw shólkemlerindegi pedagog kadrlar ushın mobil qánigelik arttırıw xızmetlerin engiziw belgilengen edi.
Mobil qánigelik arttırıw xızmetleri negizinde shólkemlestirilgen avtobuslar bir waqıttıń ózinde 14 pedagogqa sabaq ótiw ushın oqıw orınları, 10 noutbuk, 1 dana 65 dyuymlı interaktiv monitor, jazıw doskası, 1 internet tarqatıwshı qurılma WI FI router menen qayta úskenelengen. Bul avtobustan uzaq hám shetki aymaqlarda jasaytuǵın mámleketlik hám jeke menshik mektepke shekemgi bilimlendiriw shólkemleriniń pedagog kadrları ushın mobil qánigelik arttırıw xızmetlerin kórsetiw, yaǵnıy úzliksiz kásiplik rawajlandırıw (“metodikalıq sheberlik kúni” hám “metodikalıq sheberlik sabaǵı”) ilajların tiyisli aymaqlarǵa barǵan halda ótkeriw, trening, seminar hám basqa da ilajlardı shólkemlestiriw maqsetinde paydalanıladı. Pedagoglarǵa ózleri jasaytuǵın hám jumıs isleytuǵın orınlarınan uzaqlaspaǵan halda úzliksiz kásiplik rawajlanıwı, bilimlerin jańalap barıwı arqalı mektepke shekemgi bilimlendiriwdiń sapasın arttırıw imkaniyatları jaratıladı. Avtobuslar treningler, seminarlar hám ámeliy sabaqlardı ótkeriw ushın barlıq zárúr úskeneler menen tolıq támiyinlengen.
Qatnasıwshılar STEM laboratoriyasındaǵı imkaniyatlar menen de tanıstı. Media-tur sheńberinde qatnasıwshılar zamanagóy virtual reallıq (VR) texnologiyası tiykarında jaratılǵan oqıw processleri menen tanıstı. Virtual kóz áynekler járdeminde tıńlawshılarǵa real turmısqa jaqınlastırılǵan interaktiv bilimlendiriw ortalıǵı usınılmaqta.
Bul texnologiya arqalı oqıwshılar: quramalı processlerdi vizual túrde túsiniwge, ámeliy kónlikpelerdi qáwipsiz ortalıqta qáliplestiriwge, pánlerge bolǵan qızıǵıwshılıǵın arttırıwǵa erispekte. Atap aytqanda, STEM (ilim, texnologiya, injenerlik, kórkem óner hám matematika) baǵdarındaǵı sabaqlarda virtual kózáynekler oqıwshılardıń bilimin bekkemlewde nátiyjeli qural bolıp xızmet etpekte. Bul texnologiya muǵallimler ushın da jańa imkaniyatlardı ashıp beredi – olar óz sabaqların jáne de janlı, qızıqlı hám túsinikli etip alıp barıwı múmkin.
Media-tur dawamında qatnasıwshılar qánigelerden ózlerin qızıqtırǵan sorawlarǵa juwap aldı.

Á.Jiyemuratov,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi