Qaraqalpaqstan Respublikası Ósimlikler karantini hám qorǵaw agentliginiń Qońırat rayonlıq bólimi inspektorları tárepinen de kóshpeli laboratoriya qánigeleri menen rayondaǵı fermer xojalıqlarınıń ǵálle hám ǵawasha atızlarında fitosanitariyalıq monitoring ótkerilip, ónimlerden úlgiler alındı hám agentliktiń kóshpeli lpboratoriyasında tekseriwden ótkerildi.

Dáslep qánigeler Qońırat APJda jasawshı puqaralardıń qıytaq jerleri, miyweli baǵ hám ıssıxanalarında monitoring ótkerip, ósimlik zıyankesleri hám keselliklerine qarsı gúresiw boyınsha óz usınısların berdi. Qıytaq jer iyeleriniń atızlarında ósip turǵan ónimlerden úlgiler alınıp, laboratoriyalıq tekseriwler ámelge asırıldı. Agentlik tárepinen hár túrli ónimlerdiń zıyankesleri hám kesellikleriniń aldın alıw hám qarsı gúresiw boyınsha tayarlanǵan buklet hám flaerler tarqatıldı.
– 28 sotix qıytaq jerim bar. Miywe, baw-baǵsha, palız eginleriniń hámmesin usı jerimnen óndirip alaman. Qudayǵa shúkir, alma, erik, shiye, almurt, shabdal, qáreli, júzim, geshir, kartoshka, baklajan, pomidor, qıyar hámmesin ózlerimiz egip alamız. Bazardan derlik zat satıp almaymız. Miywelerdi aqlıqlarıma usı atızdan úzip alıp jegizgendi jaqsı kóremen,-deydi APJ turǵını Sabit CHawdırbaev. – Karantin agentligi qánigeleri kelip, zıyankes hám keselliklerge qarsı gúresiw boyınsha óz usınısların berip turadı. Ásirese, agentliktiń «Agrokwmakchi» mobil qosımshası maǵan jaqınnan járdemshi bolmaqta. Bilmegenimdi sonnan úyrenip atırman.
Soń rayonda xızmet etip atırǵan biolaboratoriyalar tárepinen jetistirilgen altınkóz, trixogramma hám brakon sıyaqlı paydalı entofomaglardı atız maydanlarına tarqatıw, feremon tutqıshlardı monitoring etiw hám basqa da biologiyalıq qarsı gúres ilajları ótkerilip, diyqan-fermerlerge hám baǵmanlarǵa biologiyalıq gúrestiń abzallıqları haqqında úgit-násiyat jumısları alıp barıldı.
Biologiyalıq usıldıń abzallıǵı sonda, qorshaǵan ortalıqqa zıyan keltiretuǵın ximiyalık qurallardan paydalanbastan kóp túrlilikti saqlaw, ekosistemanı jaqsılaw, topıraq ónimdarlıǵın arttırıw arqalı insanlar salamatlıǵın qorǵaytuǵın organikalıq, sapalı mol ónim jetistiriwge erisiw múmkin.
Búgingi kúnde Qońırat rayonında awıl-xojalıǵı eginlerininiń zıyankeslerine qarsı gúresiwde biologiyalıq usıldı keń qollanıw maqsetinde 3 biolaboratoriya xızmet kórsetpekte.
Házirgi kúnde usı xojalıqlarda jetistirilgen bioónimler atızlarǵa laboratoriya xızmetkerleri tárepinen profilaktikalıq hám zıyankeslerge qarsı gúresiw maqsetinde tarqatılmaqta.
Sonday-aq, Qońırat diyqan bazarındaǵı satılıp atırǵan palız ónimleri nálleriniń fitosanitariyalıq tazalıǵın támiyinlew maqsetinde agentliktiń rayonlıq bólimi qánigeleri tárepinen monitoring ótkerilip, alınǵan úligiler tiykarında kóshpeli laboratoriyada tekserilgennen soń tiyisli juwmaqlar berildi.
Kóshpeli laboratoriya xızmeti arqalı hátteki, shegara aymaqlarında da import hám eksport etilip atırǵan aӯıl xojalıǵı ónimlerin karantin tekseriӯlerinen ótkergende zıyanlanǵan ónim haqqında laboratoriya sheshimin kórsetiӯ imkaniyatı jaratıldı. Bul bolsa zıyanlı organizmlerdi óz waqtında anıqlaw hám mámleketimizge kirip keliwiniń hám tarqalıӯınıń aldın alıӯda úlken áhmiyetke iye. “Áhmiyetli 30 kúnlik” ilajı orınlarda nátiyjeli dawam etpekte.

Á.Jiyemuratov,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi