Bank xızmetlerinen paydalanıwda korrupciya jaǵdaylarınıń aldın alıw ushın tarawda sanlastırıw processleri izbe-iz ámelge asırılmaqta. Búgingi kúnde kommerciyalıq bankler tárepinen fizikalıq táreplerge 12, yuridikalıq táreplerge 14 túrdegi finanslıq xızmetler kórsetilmekte. Bul processte insan faktorınıń azayıwı esabınan kommerciyalıq bankler tárepinen kredit qarjıların ajıratıw múddeti 3 kúnnen 10 minutqa shekem qısqartıldı. Bank kartaların onlayn tárizde ashıw, qarıydarlardı identifikaciyalawdı biometrikalıq maǵlıwmatlar tiykarında ámelge asırıw hám hújjetlerdi avtomatikalıq tárizde tekseriw jolǵa qoyıldı.

Bul haqqında Oliy Majlis Nızamshılıq palatası Byudjet hám ekonomikalıq máseleler komitetiniń májilisinde aytıp ótildi. Onda Oraylıq bank hám kommerciyalıq banklerdiń «Kommerciyalıq bankler tárepinen fizikalıq hám yuridikalıq táreplerge jeńilletilgen kredit ajıratıwda korrupciya faktorların saplastırıw, sonıń ishinde, finanslıq xızmetler kórsetiwde insan faktorın sheklew, bul baǵdarda sanlastırıw procesin jedellestiriw boyınsha ámelge asırılıp atırǵan jumıslar haqqında»ǵı málimlemeleri tıńlandı.
Ilajda atap ótilgenindey, kommerciyalıq bankler tárepinen jeńilletilgen kredit hújjetlerin qálbekilestiriw, rásmiy emes tólemlerdi talap etiw, kredit alıwda belgilengen tártipke qayshı túrde jasalma jeńillikler jaratıw, kreditlerden maqsetsiz paydalanıw, ózlestiriw jaǵdayları ushıraspaqta. Bul bolsa banklerde úlken muǵdarda mashqalalı kreditlerdiń payda bolıwına, sonday-aq, korrupciya jaǵdaylarınıń kelip shıǵıwına sebep bolmaqta.
Esap palatası tárepinen 6 kommerciyalıq bankte ótkerilgen audit ilajlarınıń nátiyjelerine bola, «Tikleniw hám rawajlanıw qorı»nan xızmetler tarawın rawajlandırıw ushın ajıratılǵan 858,3 milliard sumlıq kreditlerdiń 140 milliard sumı kreditler boyınsha sistemalı monitoring ornatılmaǵanı sebepli mashqalalı kreditke aylanǵan. Bunnan tısqarı, kredit esabınan satıp alınǵan 176 milliard sumlıq tiykarǵı qurallar qarızdarlardıń balansına kirgizilmegen. Shańaraqlıq isbilermenlik baǵdarlamaları sheńberinde ajıratılǵan kreditler boyınsha 1,7 trillion sum muǵdarında mashqalalı hám bank qárejetleri esabınan balanstan shıǵarılǵan 2,9 trillion sum muǵdarında nátiyjesiz kredit qarızdarlıqları bar ekenligi anıqlanǵan.
Dodalawlarda tarawdaǵı bul jaǵdaylar deputatlar tárepinen sın kózqarastan tallanıp, bir qatar usınıslar berildi. Korrupciya jaǵdayların keltirip shıǵaratuǵın faktorlardı tereń tallaw, finanslıq xızmetler kórsetiwde jasalma intellektten paydalanıw, xızmetlerdi sanlastırıw zárúr ekenligi aytıldı.

Muhtarama Komilova, ÓzA