30-aprel kúni Tashkent qalasında Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń altınshı jalpı májilisi óz jumısın dawam ettirdi.

Oǵan Senat, húkimet aǵzaları, ministrlikler hám uyımlardıń wákilleri, jergilikli Keńeslerdiń deputatları, Senat janındaǵı Jaslar parlamentiniń aǵzaları hám ǵalaba xabar qurallarınıń xızmetkerleri qatnastı.
Videokonferencbaylanıs tárizinde ótkerilgen jalpı májilisti Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń Baslıǵı Tanzila Norboeva alıp bardı.
Jalpı majilis Senattıń YouTube tarmaǵındaǵı beti arqalı tikkeley sáwlelendirilip barıldı.
Jalpı májilistiń ekinshi jumıs kúninde senatorlar tárepinen dáslep «Xalıqqa sociallıq xızmetler kórsetiw sistemasınıń bunnan bılay da jetilistiriliwi múnásibeti menen Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında»ǵı nızam dodalandı.
Bul nızam xalıqqa sociallıq xızmetler kórsetiw sistemasın bunnan bılay da jetilistiriwge qaratılǵan. Nızam menen xalıqqa pensiya tayınlaw sistemasına zamanagóy málimleme texnologiyaların jedel engizgen halda, mámleket tárepinen kórsetilip atırǵan xızmetlerdiń sapasın bunnan bılay da arttırıw maqsetinde «Puqaralardıń mámleketlik pensiya támiynatı haqqında»ǵı nızamǵa pensiya alıw jasına jetken (erler 60 jas, hayallar 55 jas) puqaralarǵa jasqa baylanıslı pensiyanı olardıń óz aldına múrájatın talap etpegen halda proaktiv túrde tayınlaw tártibin belgilewge baylanıslı ózgerisler hám qosımshalar kirgizilmekte.
Bul tártip ámeliyatqa engiziliwi nátiyjesinde puqaralardan pensiya tayınlaw ushın Pensiya qorınıń aymaqlıq bólimine yamasa Mámleketlik xızmetler orayına múrájat etiw talap etilmeydi.
Bunnan tısqarı, pensiya jasına jetken puqaralarǵa nızamshılıqta belgilengen talaplar sheńberinde pensiya tayınlaw haqqında qarar qabıl etilgende olardıń telefon nomerlerine pensiya tayınlanǵanlıǵı hám onıń muǵdarı haqqında sms xabar jiberiledi.
Nızamda sonday-aq, puqara pensiya jasına jetip, biraq miynet etiwdi dawam ettirip, keyin ala jasqa baylanıslı pensiya alıw niyetinde bolǵanında, proaktiv túrde tayınlanǵan jasqa baylanıslı pensiyanı biykarlaw tártibin de engiziw názerde tutılmaqta.
Sonday-aq, nızamǵa tiykarlanıp sociallıq qorǵawǵa mútáj xalıq qatlamlarına barlıq napaqalardı tayınlaw hám tólew Sociallıq qorǵaw milliy agentliginiń wákilligine ótkerilgenligi múnásibeti menen «Mámleketlik bajı haqqında»ǵı hám «Xalıqtıń bántligi haqqında»ǵı nızamlarǵa da ózgerisler hám qosımshalar kirgizilmekte.
Senatorlardıń pikirinshe, belgilenip atırǵan normalar puqaralarǵa pensiya támiynatı boyınsha kórsetiletuǵın mámleketlik xızmetlerdiń sapasın arttırıwǵa hám artıqsha byurokratiyalıq tosqınlıqlardı saplastırıwǵa xızmet etedi.
Qızǵın dodalawdan soń nızamnıń áhmiyetliligi hám zárúrligin itibarǵa alıp, ol senatorlar tárepinen maqullandı.
Bunnan keyin jalpı májiliste «Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine ayırım túrdegi temeki ónimleriniń, temekini hám nikotindi tutınıw úskeneleriniń aylanısına baylanıslı talaplardı bunnan bılay da kúsheytiwge qaratılǵan ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında»ǵı nızam kórip shıǵıldı.
Atap ótilgenindey, mámleketimizde xalıq arasında, ásirese, balalar hám jaslar arasında salamat turmıs tárizin qáliplestiriw, sonıń ishinde, temeki ónimleriniń tarqatılıwınıń hám paydalanılıwınıń aldın alıw boyınsha sistemalı jumıslar alıp barılmaqta.
Sonıń menen birge, sońǵı jıllarda temeki ónimleriniń jańa túrlerin, atap aytqanda, nikotindi jetkerip beriwdiń elektron sistemaların, sonıń ishinde, elektron sigaretalardı nızamǵa qayshı túrde mámleketimizge alıp kiriw hám aylanısqa kirgiziw jaǵdayları kóbeymekte.
Usı múnásibet penen temeki ónimleriniń, nikotindi jetkerip beriwdiń elektron sistemalarınıń, sonıń ishinde, elektron sigaretalardıń hám olar ushın suyıqlıqlardıń elimiz aymaǵında aylanısın qadaǵan etiw, olardı nızamǵa qayshı túrde aylanısqa kirgizgenlik, sonday-aq, temekini qızdırıw sistemaların nızamǵa qayshı túrde aylanısqa kirgizgenlik ushın juwapkershilik belgilew zárúrligi júzege kelmekte.
Nızam menen Jınayat kodeksine hám Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodekske aylanısı qadaǵan etilgen temeki ónimlerin, nikotindi jetkerip beriwdiń elektron sistemaların, sonıń ishinde, elektron sigaretalardı hám olar ushın suyıqlıqlardı islep shıǵarıw, tayarlaw, alıw, saqlaw, tasıw yamasa ótkeriw, sonday-aq, alıp kiriw hám alıp shıǵıw ushın juwapkershilikti belgilewdi názerde tutatuǵın ózgerisler kirgizilmekte.
Bul nızam tek ǵana ayıpker adamlardı jazalawǵa qaratılǵanı menen emes, al islegen nızamsız háreketleri haqqında óz ıqtıyarı menen hákimiyat uyımlarına arza bergen hám aylanısı qadaǵan etilgen ónimlerdi tapsırǵan adamlardı juwapkershilikten azat etiwdi názerde tutatuǵını menen áhmiyetli ekenligi atap ótildi.
Senatorlar tárepinen nızam xalıqtıń ómiri hám densawlıǵın qorǵawǵa, millet genofondın saqlawǵa jáne qorshaǵan ortalıqtı temeki hám nikotin ónimleriniń jańa túrlerinen qorǵawǵa xızmet etetuǵını atap ótildi.
Dodalaw juwmaǵında nızam senatorlar tárepinen maqullandı.
Senattıń jalpı májilisinde «Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine qosımshalar hám ózgerisler kirgiziw haqqında»ǵı nızam dodalandı.
Atap ótilgenindey, sońǵı jılları mámleketimizde jer hám suw resursların qorǵawǵa qaratılǵan izbe-iz reformalar ámelge asırılmaqta.
Sonıń menen birge, házirgi waqıtta bos turǵan jerlerdi esapqa alıw, awıl xojalıǵına mólsherlengen jerlerdi jer fondınıń basqa kategoriyasına ótkeriw mexanizmlerin jetilistiriw, huqıq iyeleriniń jer uchastkaların alǵanı ushın haqı tólewdi ámelge asırıw boyınsha juwapkershiligin kúsheytiw zárúrligi tuwılmaqta.
Sonday-aq, jer astı suwların jerlerdi suwǵarıw hám basqa da maqsetler ushın alıw keskin óskenligi, sonday-aq, qudıqlardı ruqsatsız burǵılaw hám suwlardan qadaǵalawsız, esapsız paydalanıw jaǵdayları dawam etip atırǵanlıǵı sebepli jer astı suw resursların qorǵaw ilajların kúsheytiw de zárúr.
Nızam menen Jer kodeksine mámleketlik múlktegi bos turǵan jerlerdiń esapqa alınıwın shólkemlestiriwdi, awıl xojalıǵına mólsherlengen jer uchastkalarında ruqsat etilgen paydalanıwdıń tiykarǵı túrine sáykes bolǵan obektlerdi jaylastırıwdı, jer uchastkaların alǵanı ushın haqı belgilengen múddetlerde tólenbegende jer uchastkalarına bolǵan huqıqtı biykarlawdı názerde tutatuǵın qosımshalar hám ózgerisler kirgizilmekte.
Sonday-aq, awıl xojalıǵına mólsherlengen jerlerdiń túrlerine anıqlıq kirgizilmekte, suwǵarılatuǵın jerlerdi jer fondınıń basqa kategoriyasına yamasa suwǵarılmaytuǵın jerler kategoriyasına ótkeriw boyınsha anıq talaplar belgilenbekte, awıl xojalıǵı hám toǵay xojalıǵı óndirisiniń shıǵınlarınıń ornın qaplaw zárúr bolǵan jaǵdaylar keńeytilmekte.
«Licenziyalaw, ruqsat beriw hám xabardar etiw tártip-qaǵıydaları haqqında»ǵı nızamǵa jer astı suwlarına qudıqtı burǵılaw ushın ruqsatnama beriwdiń ornına jer astı suwlarına qudıqlardı burǵılaw jumısına ruqsatnama beriw tártibin engiziw belgilenbekte. Sonıń ishinde, Salıq kodeksine jer astı suwlarınan paydalanıwshılar tárepinen suwdı esapqa alıw qurallarısız suw alınǵanda salıq tólemin belgilengen salıq stavkasınıń bes esesi muǵdarında óndiriw názerde tutılmaqta.
«Ózbekstan Respublikasınıń hákimshilik-aymaqlıq strukturası haqqında»ǵı nızamǵa hákimshilik-aymaqlıq birliklerdiń mámleketlik reestrinde obekttiń hákimshilik-aymaqlıq belgilewdiń sistemalı kodı haqqındaǵı málimleme sáwleleniwine qaratılǵan ózgerisler kirgizilmekte.
Senatorlar tárepinen atap ótilgenindey, nızamnıń qabıl etiliwi jerlerdi qorǵaw hám jer uchastkalarınan paydalanıw nátiyjeliligin arttırıwǵa, Hákimshilik-aymaqlıq birlikler mámleketlik reestriniń málimleme sistemasın jetilistiriwge, sonday-aq, jer astı suwlarınan nızamsız túrde paydalanıwdıń aldın alıwǵa xızmet etedi.
Dodalaw juwmaǵında nızam senatorlar tárepinen maqullandı.
Sonıń menen birge, májiliste «Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine qosımshalar hám ózgerisler kirgiziw haqqında»ǵı nızam kórip shıǵıldı.
Atap ótilgenindey, keyingi jılları mámleketimizde puqaralıq jámiyetin rawajlandırıw, mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemlerdiń jumısın qollap-quwatlaw, olardıń nátiyjeli jumıs alıp barıwı ushın qolaylı sharayatlar jaratıw, mámleketlik hám jámiyetlik basqarıwdaǵı rolin arttırıw, sonday-aq, jámiyetlik qadaǵalawdı, sociallıq sheriklikti jetilistiriw baǵdarında bir qatar jumıslar ámelge asırıldı.
Sonıń menen birge, sociallıq-ekonomikalıq tarawda jámiyetlik qadaǵalawdı kúsheytiw, mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemler jumısınıń erkinligi kepilliklerin bekkemlew hám qáwenderlik qayırqomlıqların jıynaw tártibin anıq belgilew zárúrligi júzege kelmekte.
Bul nızam menen Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodekste mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemlerdiń jumısına nızamsız túrde aralasqanlıq, jámiyetlik qadaǵalawdı ámelge asırıw nátiyjeleri boyınsha tayarlanǵan juwmaqlawshı hújjetti kórip shıqpaǵanı, qáwenderlik haqqındaǵı nızamshılıq talapların buzǵanı ushın juwapkershilik belgilenbekte, sonday-aq, mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemlerdiń jumıstı ámelge asırıw tártibin buzǵanı ushın juwapkershiligi qayta kórip shıǵılmaqta.
«Sociallıq sheriklik haqqında»ǵı, «Mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemler jumısınıń kepillikleri haqqında»ǵı nızamlarǵa puqaralıq jámiyeti institutların mámleket tárepinen qollap-quwatlaw sistemasın jetilistiriwdi názerde tutatuǵın ózgerisler hám qosımshalar kirgizilmekte.
Sonday-aq, puqaralıq jámiyeti institutlarına mámleketlik uyımlar tárepinen tikkeley mámleketlik sociallıq buyırtpalardı beriwdiń jańa mexanizmleri belgilenbekte.
Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızamlarındaǵı mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemlerdiń minnetlemeleri, olardı mámleketlik dizimnen ótkeriwdi biykarlaw tiykarları qayta kórip shıǵılıp, qayta dizimnen ótkergeni ushın mámleketlik bajınıń muǵdarı, sonday-aq, qáwenderlik jumısın ámelge asırıw tártibi anıqlastırılmaqta.
«Jámiyetlik fondlar haqqında»ǵı nızamǵa jámiyetlik fondtı shólkemlestiriwge bolǵan talaplardıń kúsheytiliwin, jámiyetlik fondtı mámleketlik dizimnen ótkeriw shártleri menen tártibiniń anıqlastırılıwın, jámiyetlik fondtıń múlkinen paydalanıwdı bunnan bılay da erkinlestiriwdi názerde tutatuǵın ózgerisler hám qosımshalar kirgizilmekte.
Bir kalendar jılda bank esap betlerinde pul aylanısı bolmaǵan jámiyetlik fond ushın usı kalendar jılda óz jumısın auditorlıq tekseriwden ótkeriw ıqtıyarlı tártipte ámelge asırılatuǵını belgilenbekte.
«Qáwenderlik haqqında»ǵı nızamǵa qayırqomlıq qutılarınan paydalanıw tártibin belgileytuǵın, alınǵan qayırqomlıqlardı esapqa alıw hám olar haqqındaǵı málimlemeni járiyalaw jáne qáwenderlik qayırqomlıqlardı jıynaw tártibin jetilistiriwshi normalar kirgizilmekte.
Dodalaw dawamında senatorlar tárepinen bul nızam puqaralıq jámiyeti institutların mámleket tárepinen qollap-quwatlaw sistemasın bunnan bılay da jetilistiriwge, onıń nátiyjeliligin arttırıwǵa, sonday-aq, sociallıq sheriklik qatnasıqların rawajlandırıwǵa xızmet etetuǵını atap ótildi.
Dodalaw juwmaǵında nızam senatorlar tárepinen maqullandı.
Sonday-aq, jalpı májiliste «Ózbekstan Respublikası menen Ázerbayjan Respublikası arasında awqamlaslıq qatnasıqları haqqındaǵı Shártnamanı (Tashkent, 2024-jıl 23-avgust) ratifikaciyalaw haqqında»ǵı nızam dodalandı.
Atap ótilgenindey, nızam menen ratifikaciyalanıp atırǵan bul Shártnama Ózbekstan hám Ázerbayjan Prezidentleri tárepinen 2024-jıl 23-avgust kúni Tashkent qalasında bolıp ótken Ózbekstan Respublikası hám Ázerbayjan Respublikası Joqarı mámleketleraralıq keńesiniń birinshi májilisi sheńberinde qol qoyılǵan.
Bul Shártnama eki mámlekettiń ǵárezsizligin, suverenitetin, aymaqlıq pútinligin hám turaqlı ekonomikalıq rawajlanıwın bunnan bılay da bekkemlewge qaratılǵan mámleketler aralıq qatnasıqlardıń jańa basqıshın shártnamalıq-huqıqıy jaqtan bekkemlewdi názerde tutadı.
Sonday-aq, Shártnamada táreplerdiń bir-birine qarsı qaratılǵan hesh qanday bloklar yamasa awqamlarda qatnaspaw hám táreplerden biriniń pikiri boyınsha eki mámlekettiń strategiyalıq sheriklik hám awqamlaslıq qatnasıqlarına zıyan keltiretuǵın hár qanday háreketlerge qatnaspaw sıyaqlı minnetlemeleri belgilengen.
Nızam menen bul Shártnamanıń ratifikaciyalanıwı eki mámleket arasındaǵı óz-ara isenim, doslıq baylanısların hám strategiyalıq sheriklikti jáne de bekkemleydi.
Sonıń menen birge, Shártnama siyasiy birge islesiwdi keńeytiw, sawda-ekonomikalıq hám mádeniy-gumanitarlıq baylanıslardı rawajlandırıw, jańa joybarlardı ámelge asırıw ushın qolaylı sharayat jaratadı.
Bunnan tısqarı, Shártnama eki mámleket aymaqları arasındaǵı tikkeley baylanıslardı kúsheytiw, logistika, energetika, sanaat, bilimlendiriw hám turizm sıyaqlı tarawlarda birgeliktegi joybarlardı ámelge asırıw imkaniyatların ashıp beredi.
Dodalaw juwmaǵında nızam senatorlar tárepinen maqullandı
Jalpı májiliste awıl xojalıǵın rawajlandırıw, ilimiy-izertlew institutlarınıń materiallıq-texnikalıq bazasın bekkemlew hám tarawǵa ilim jetiskenliklerin engiziw boyınsha Ministrler Kabinetine parlamentlik soraw jiberiw máselesi kórip shıǵıldı.
Atap ótilgenindey, keyingi jılları mámlekette awıl xojalıǵın rawajlandırıwda isbilermenlik subektlerine ilimiy tiykarlanǵan málimleme beriw, zamanagóy xızmetler kórsetiw, óndiriske ilim jetiskenlikleri hám innovaciyalardı keńnen engiziw, olardıń úzliksiz integraciyasın támiyinlew baǵdarında bir qatar jetiskenliklerge erisilgen.
Búgingi kúnde ilim, óndiris hám zamanagóy agroxızmetler kórsetiwdiń úzliksizligin támiyinlew maqsetinde 1 direkciya, 13 ilimiy-izertlew institutı hám 49 tájiriybe stanciyasın qamtıp alǵan Awıl xojalıǵı ministrligi janında Awıl xojalıǵında bilim hám innovaciyalar milliy orayı jumıs alıp barmaqta.

Ilimiy-izertlew institutları tárepinen dán hám sobıqlı eginlerdiń 6 jańa sortı jaratılǵan hám Mámleketlik reestrge kirgizilgen. 517 gektar maydanda gúzgi jumsaq biydaydıń 17 jańa perspektivalı sortı jetistirilip, 3,4 mıń tonna joqarı sortlı elita tuqım tayarlanǵan.
2024-jılı birinshi márte tájiriybe-sınaq tárizinde joqarı ónimdarlı, kesellik hám zıyankeslerge shıdamlı ǵawasha sortları jáne gibridleri Qıtay, Túrkiya, Hindstan, Izrail, Tájikstan hám Qırǵızstannan alıp kelinip, respublikamız boyınsha jámi 96 mıń gektar maydanǵa egilgen.
Milliy oray sistemasında Vengriya selekciyasına tiyisli 450 mıń dana kartoshka tuqımların «in-vitro» sharayatında kóbeytiw jolǵa qoyılǵan. Aymaqlarda xalıqtıń dáramatın kóbeytiw boyınsha birinshi márte «shańaraq kesiminde» orınlanatuǵın ilimiy joybarlar mexanizmi engizilgen.
Tarawda alıp barılıp atırǵan reformalar azıq-awqat qáwipsizligin támiyinlew, diyqan hám fermer xojalıqların qollap-quwatlaw jáne milliy ekonomikanıń turaqlı rawajlanıwına úles qospaqta.
Respublika boyınsha suwǵarılatuǵın 821 mıń gektar jerde topıraqtıń sapasın bahalaw, 620 mıń gektarda shorlanıw dárejesin anıqlaw jumısları alıp barılǵan, 807 mıń gektarda agroximiyalıq tallaw ótkerilip, olardıń kartogrammaları dúzilgen.
Sonıń menen birge, jalpı májiliste jergilikli selekciyaǵa tiyisli jańa sort hám gibridlerdi jetistiriw hám ilimiy-izertlew institutlarınıń materiallıq-texnikalıq bazasın bekkemlew, tarawǵa ilim jetiskenliklerin engiziw jumısları jeterli dárejede jolǵa qoyılmaǵanı atap ótildi.
Ovoщ eginleri tuqımlarınıń túrleri hám sortları boyınsha marketing xızmeti shólkemlestirilmegen. Sertifikatlanǵan tuqımlardı jetkerip beriw ushın tutınıwshılar tárepinen tuqımlardıń túri hám sortlarına buyırtpalar beriw mexanizmi tolıq qáliplestirilmegen.
Sonday-aq, eksportqa qolaylı, importtıń ornın basatuǵın sortlar, tuqımlar, qollanbalar hám ilimiy nátiyjelerdi kommerciyalastırıw jáne awıl xojalıǵında ilim hám innovaciyalardı keńnen engiziwde jeke menshik sektordıń qatnasın keńeytiw boyınsha alıp barılıp atırǵan ilajlardıń nátiyjeliligi talap dárejesinde emesligi atap ótildi.
Dodalaw juwmaǵında bul máselelerge anıqlıq kirgiziw maqsetinde Senattıń Ministrler Kabinetine parlamentlik soraw jiberiw haqqındaǵı qararı qabıl etildi.
Oliy Majlis Senatınıń altınshı jalpı májilisinde Ózbekstan Respublikası Joqarǵı sudınıń quramına ózgeris kirgiziw haqqındaǵı másele de kórip shıǵıldı.
Oliy Majlis Senatınıń tiyisli qararına tiykarlanıp Shamsiddin Mamarejabovich Tojiev basqa jumısqa ótkeni múnásibeti menen Ózbekstan Respublikası Joqarǵı sudınıń sudyası lawazımınan bosatıldı.
Sonday-aq, senatorlar tárepinen Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatı Kengashiniń qararları da tastıyıqlandı.
Jalpı májiliste jámiyetlik turmıstıń barlıq tarawlarınıń huqıqıy tiykarların bekkemlewge hám mámlekette ámelge asırılıp atırǵan keń kólemli reformalardıń nátiyjeliligin arttırıwǵa, xalıqaralıq birge islesiwdi rawajlandırıwǵa qaratılǵan 13 másele kórip shıǵıldı, sonıń ishinde, 10 nızam maqullandı.
Usınıń menen Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń altınshı jalpı májilisi juwmaqlandı.

Ózbekstan Respublikası
Oliy Majlis Senatınıń
Málimleme xızmeti