Elimizde barlıq tarawlar sıyaqlı awılxojalıǵı tarawında da iri reformalar ámelge asırılıp, olar ózleriniń unamlı jemisin bermekte. Ásirese, tarawǵa sırt ellerdiń jańa texnikaları menen agrotexnologiyalarınıń engiziliwi tájiriybeli diyqan fermerler ushın oǵada qolaylı bolmaqta.

Bunıń ayqın mısalın, bizler Qaraqalpaqstan Respublikası Awıl xojalıǵı ministrligi tárepinen Taqıyatas hám Xojeli rayonlarına shólkemlestirilgen press-tur dawamında kórgendey boldıq.
Taqıyatas rayonındaǵı «Tóreev Sultamurat biy» fermer xojalıǵı búgingi kúni usı aymaqtaǵı emes, al, pútkil respublikamızdaǵı eń úlgili xojalıqlardıń biri bolıp, oǵan tájiriybeli isbilermen diyqan Tóreev Sultamurat basshılıq etedi.
Ulıwma 140 gektar egislik jerge iye bolǵan fermer xojalıǵında búgingi kúni 60 gektar jerde gúzlik biyday, 45 gektar jerinde paxta, 5 gektar jerinde miywe baǵı egilip, olarǵa agrotexnikalıq qádelerge say tárbiya jumısları júrgizilmekte. Sonday-aq, xojalıqtıń 1 gektar jerine jasalma kól de jaratılıp, bul jerde balıqlar órshitilmekte.
-Bunnan 20 jıl burın fermer xojalıǵın shólkemlestirgen edik,-deydi xojalıq baslıǵı Sultamurat Tóreev.-Sol jılları xojalıǵımızda birde-bir texnika joq edi. Awıl xojalıǵı tarawında júrgizilgen mámleketlik siyasat hám xojalıq aǵzalarınıń tınımsız islegen miyneti nátiyjesinde, búgingi kúni ózlerimiz ushın kerekli bolǵan barlıq zamanagóy texnika hám agregatlardı satıp alıwǵa eristik. Texnika diyqannıń qol qanatı dep durıs aytqan, usı texnikalardıń járdeminde jumıslarımız jeńillesip, daqıllardı egiw, olardı tárbiyalaw hám jıynap alıw islerin tez kúnlerde juwmaqlap atırmız.
Haqıyqatında da, burın xalıqqa xızmet kórsetiw tarawında jumıs islegen Sultamurat Tóreevtiń awıl xalqı menen tez til tabısıp, istiń kózin bilip jumıs islewi, jıllar ótken sayın óziniń unamlı nátiyjesin berip, mámleketke paxta hám biyday tapsırıw boyınsha belgilengen rejelerdi artıǵı menen orınlawına sebepshi boldı. Bunıń nátiyjesinde, xojalıq esap-betinde artıqsha qarjı payda bolıp, fermer tárepinen olarǵa zamanagóy texnika hám agregatlar satıp alındı.
-Birinshi gezekte men jerlerimniń bir tegis bolıwına itibar qarattım hám xojalıqqa súrim traktorı, plug, tırma, jer tegislewshi lazer úskenelerin satıp aldım,-deydi fermer sol jıllardı eske alıp.-Óz waqtında júrgizilgen usınday jumıslardıń nátiyjesinde, paxta hám biyday jetistiriw boyınsha hár bir gektar jerden alınatuǵın zúráátlilikti ádewir arttırıwǵa miyasar boldıq. Atap aytqanda, ótken jılı paxtadan ortasha 40 centner hám biydaydan 60-65 centnerden ónim alıwǵa eristik.
Sonday-aq, xojalıq aǵzaları suwdı únemlewshi texnologiyalardan paydalanıw, paxta hám biydaydıń jańa sortların egiwge de itibar qaratıp kelmekte.
-Bunnan bes jıl burın 750 million sumǵa biyday atızlarımızǵa jawınlatıp suwǵarıw texnologiyasın alıp kelip ornatqan edik,-deydi Sultamurat Tóreev. –Nátiyjesi jaman emes. Burın mısal ushın, gektar jerge 200metr. kub suw ketken bolsa, al, jawınlatıp suwǵarıw texnologiyası boyınsha eki ese suw az jumsalıp atır. Sonıń menen birge, tuqımgershilikke de ayrıqsha itibar qaratılıp, ótken jılı Jizzaq ǵálleshilik ilimiy-izertlew institutınan gúzlik biydaydıń «Turan» sortın alıp kelip, onnan 80 centnerden ónim alıwǵa eristik. Házir usı sorttıń egislik maydanın keńeytip, onı 35 gektar jerde jetistirip atırmız. Paxtanıń bolsa, «Sultan» sortın egip, onnan mol ónim alıp atırmız. 5 gektar jerge Ferǵana wálayatınan alıp kelinip egilgen, miywe nálleri de baǵqa aylanıp, bıyıldan baslap miywe kórsete basladı.
Usı aymaqta jaylasqan baǵshılıqqa qánigelesken «Erkin keneges» fermer xojalıǵı da rayondaǵı eń úlgili xojalıqlardıń biri bolıp tabıladı.
2, 5 gektar jerde hár qıylı miywe nállerin egip, onnan diydilengendey zúráát jetistirip kiyatırǵan xojalıq aǵzaları tek ǵana Taqıyatas rayonınıń bazarın emes, al, Nókis, Xojeli qalaları bazarların, qońsılas Qazaqstan Respublikası bazarların da óz ónimleri menen turaqlı túrde támiyinlep kelmekte.
-Házirgi waqıtta baǵımızda alma, erik, qáreli, almurt, behi, shabdalı, ánjir miywe terekleri bar,-deydi respublikamızǵa belgili baǵman Ibrahim hajı Jumamuratov.-Baǵshılıqta bazar talabınan kelip shıǵıp jumıs alıp barmasań, zıyanǵa ushıraysań. Sonlıqtan bizler jerimizge Ferǵananıń Quva rayonınan túrk ánjiri, isfaraq erik, sox gwzali alması, shabdalınıń hár qıylı ónimdarlı hám mazalı sortların alıp kelip ektik. Bıyıl olar óziniń miywesin kórsete basladı.
Sonıń menen birge, xojalıqta 80-90 uya pal hárresi baǵılıp, onnan da mol ónim jetistirip kelmekte.
-Pal hárresin baǵıwdı 2000-jılları baslaǵan edik,-deydi Ibrahim hajı Jumamuratov.-Mine, sonnan berli, uyalar sanın kóbeytip, búgingi kúni 90 uya baǵıp atırmız. Pal hárre ósimliklerdiń shańlanıwında, ónimdarlıqtıń artıwına óziniń unamlı tásirin kórsetedi. Máselen, ayǵabaǵar ekken adam onıń janında pal hárre baqpasa, shimishki dáneleri push boladı eken.
Sonıń ushın hár bir diyqanshılıq penen shuǵıllanıwshı adam pal hárre saqlasa maqsetke muwapıq boladı dep oylaymız. Bizler jetistirgen palımızdı bazarǵa shıǵarıp satpaymız. Qarıydarlardıń ózleri úyimizge kelip satıp aladı. Bul da fermer xojalıǵı aǵzaları ushın qosımsha dáramat bolıp tabıladı.
Usılar menen bir qatarda ótkerilgen press-tur dawamında respublikamızda jumıs alıp barıp atırǵan jurnalistler menen birge, Xojeli rayonındaǵı «Tolǵanay Shúkirillaeva» hám «Agromir Xojeli» fermer xojalıqlarında bolıp, olardıń sońǵı jılları júrgizip atırǵan jumısları menen jaqınnan tanıstıq hám búgingi kúni xalqımızdı qızıqtırıp kiyatırǵan sorawlarǵa tiyisli shólkem basshılarınan juwap aldıq.
-Búgingi kúni elimizde azıq-awqat qáwipsizligin támiyinlew, diyqanshılıqta ónimdarlıqtı arttırıw hám eksportqa sapalı ónimler shıǵarıw áhmiyetli máselelerdiń biri bolıp kelmekte. Sonlıqtan házirgi waqıtları elimizde iri kólemdegi jumıslar ámelge asırılmaqta. Olardıń jumısların keńnen sáwlelendiriw hám olardı keń jámiyetshilikke úlgi sıpatında kórsetiw ǵalaba xabar quralları xızmetkerleriniń baslı wazıypalarınıń biri. Sonıń ushın ministrlik tárepinen jurnalistler ushın usınday ilajlardı shólkemlestirip, usı is-reje tiykarında jumıslar alıp barıp atırmız,-deydi Qaraqalpaqstan Respublikası Awıl xojalıǵı ministrliginiń baspasóz xatkeri Sharapatdin Abduraxmanov.
Ilajda óz-ara pikir alısıp, birge islesiwdi keńeytiwge kelisip alındı.

Adilbay Orazov,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi sholıwshısı.