Qaraqalpaqstan Respublikası puqaralıq isleri boyınsha sudları tárepinen ótken jıl dawamında ádil sudlawdı ámelge asırıw, puqaralardıń huqıqları menen erkinlikleri hám nızamlı mápleriniń sud arqalı qorǵalıwın támiyinlew, sud ámeliyatın ulıwmalastırıw, xalıqtıń huqıqıy mádeniyatın kóteriwde úgit-násiyat jumısların júrgiziw baǵdarında bir qatar jumıslar ámelge asırıldı.

Atap aytqanda, sudlardıń óndirisinde birinshi instanciya tártibinde ulıwma 29620 puqaralıq is hám material bolıp, sonnan 20466 puqaralıq is kórip tamamlandı. Olardıń ulıwma sanı aldınǵı jılǵa salıstırǵanda 1909 ǵa, yaǵnıy 10,3 procentke kóbeygen.
Jámi 36907 arza boyınsha sud buyrıǵı shıǵarılıp, olardıń sanı aldınǵı jılǵa salıstırǵanda 9340 ge, yaǵnıy 33,9 procentke kóbeydi.
Kórilip tamamlanǵan islerden 16609 is boyınsha sheshiwshi qararlar shıǵarılıp, sonnan 15412 is boyınsha dawa arzalar qanaatlandırıldı, Al, 1197 is boyınsha dawa arza qanaatlandırılmastan qaldırılıp, 501 i is júrgiziwden qısqartıldı.
2024-jıl dawamında sudlar tárepinen profilaktikalıq hám tárbiyalıq áhmiyetke iye 908 (4,4%) is kóshpeli sud májilislerinde kórip shıǵıldı.
Jámi kórip tamamlanǵan isler kategoriyaları boyınsha tallap qaralǵanda, pitimler menen baylanıslı 9377 (sonnan 63,4 procenti kredit shártnaması menen baylanıslı isler), shańaraq qatnasıqları menen baylanıslı 3880 (sonnan 56,2 procenti nekeden ajırasıw menen baylanıslı isler), ayrıqsha tártipte kórilgen 2397 (sonnan 21,4 procenti perzentlikke alıw haqqındaǵı isler), turaq jay tartısları menen baylanıslı 1549 (sonnan 77,2 procenti ózbasımshalıq penen qurılǵan qurılıstı buzdırıw menen baylanıslı isler), miynet qatnasıqları menen baylanıslı 981 (sonnan 28,8 procenti jumısqa tiklew, 53,3 procenti is haqı óndiriw menen baylanıslı islerdi quradı. Sonday-aq, salıq qarızdarlıǵın óndiriw menen baylanıslı 947 is, zıyandı óndiriw menen baylanıslı 591 is, menshik huqıqı menen baylanıslı 288 is (sonnan 70,8 procenti múlkti basqa adamnıń nızamsız iyeliginen alıp beriw menen baylanıslı isler), jer menen baylanıslı 248 is (sonnan 41,1 procenti ózbasımshalıq penen iyelep alınǵan jerlerdi qaytarıw menen baylanıslı isler), kommunallıq tólemlerdi óndiriw menen baylanıslı 101 is, basqa mazmundaǵı 107 is kórip shıǵılǵan.
2023-jılǵa salıstırǵanda pitimler, turaq jay, miynet qatnasıqları, zıyandı óndiriw, kommunallıq tólemlerdi óndiriw hám basqa mazmundaǵı isler kóbeygen bolsa, ayrıqsha tártipte júrgiziletuǵın, shańaraq qatnasıqları menen baylanıslı, salıq qarızın óndiriwge baylanıslı, jer menen baylanıslı, menshik huqıqına baylanıslı isler azaydı.
2024-jılı sudlar tárepinen anıqlanǵan nızambuzıwshılıqlardı saplastırıw hám aldın alıw maqsetinde kárxana, mákeme, shólkemler qarsısına 189 ayrıqsha uyǵarıwlar shıǵarılǵan.
Sonday-aq, esabat dáwirinde sudlar tárepinen huqıq qorǵaw uyımlarına jınayat belgileri bolıwı múmkinligi haqqında 19 xabarnama berildi.
Qaraqalpaqstan Respublikası sudı puqaralıq isleri boyınsha sudlaw kollegiyası apellyaciya instanciyasında ulıwma 546, kassaciya instanciyasında ulıwma 263, reviziya instanciyasında 211 is qaralıp, Ózbekstan Respublikası Joqarǵı sudı puqaralıq isleri boyınsha sudlaw kollegiyası reviziya instanciyasında 11 is kórilgen.
Solay etip, apellyaciya, kassaciya, reviziya instanciyalarında jámi 1030 is kórilgen bolsa, sonnan 798 is boyınsha qabıl etilgen sud qararları ózgerissiz qaldırıldı. 106 is boyınsha sud qararlarına ózgerisler kirgizilip, 126 is boyınsha sud qararları biykar etildi.
Esabat dáwirinde sudlar tárepinen 261 márte ǵalaba-xabar quralları arqalı shıǵıwlar ámelge asırılıp, 228 márte mákeme, kárxana hám oqıw orınlarında ushırasıwlar ótkerildi.
Sudlarǵa 2024-jılı jámi 2705 múrájat kelip tústi. Sonnan 147 múrájat qanaatlandırılıp, 2495 múrájat boyınsha tiyisli tártipte túsinikler berildi.
Juwmaqlap aytqanda, sudlar tárepinen ádil sudlawdı ámelge asırıw, puqaralardıń huqıqları menen erkinlikleri, nızamlı mápleriniń sud arqalı qorǵalıwın támiyinlewdegi jumıslar dawam ettiriledi.

A.Kerimbaev,
Qaraqalpaqstan Respublikası
sudınıń puqaralıq isleri
boyınsha sudlaw kollegiyası baslıǵı.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi.