Usı múnásibet penen Tashkent qalasında «Taza hám qolaylı qorshaǵan ortalıq – insan huqıqların támiyinlew kepilligi» temasında xalıqaralıq konferenciya bolıp ótti.

Oliy Majlistiń Insan huqıqları boyınsha wákili (Ombudsman), BMSh Rawajlanıw baǵdarlamasınıń Ózbekstandaǵı turaqlı wákili, EQBShnıń Ózbekstandaǵı joybarınıń koordinatorı, Konrad Adenauer hám Fridrix Еbert qorları menen birgelikte shólkemlestirilgen ilajda 20 dan aslam sırt ellerdiń insan huqıqları boyınsha wákillikli uyımları hám xalıqaralıq shólkemlerdiń wákilleri qatnastı.
Ánjumannıń ashılıwında Oliy Majlis Senatı Baslıǵı Tanzila Norboeva, Nızamshılıq palatasınıń Spikeri Nuriddion Ismoilov, Ózbekstan Ombudsmanı Feruza Еshmatova Prezidentimiz Shavkat Mirziyoevtiń basshılıǵında Jańa Ózbekstanda ámelge asırılıp atırǵan reformalar, bárinen burın, insan mápi, onıń huqıqlarınıń qorǵalıwın kúsheytiwge qaratılǵanın atap ótti. Jańalanǵan Bas nızamımızda insan huqıqlarınıń qorǵalıwına qaratılǵan normalar úsh esege kúsheytildi. Insan huqıqların qorǵawdı támiyinlewde Ombudsman institutı izbe-iz jumıs alıp barmaqta.
BMSh Rawajlanıw baǵdarlamasınıń Ózbekstandaǵı turaqlı wákili Akiko Fujii, EQBShnıń Ózbekstandaǵı joybarları koordinatorı Antti Karttunen, Xalıqaralıq Ombudsman institutı prezidenti Nashieli Еrnandez ombudsman institutı – insan huqıqların támiyinlewde áhmiyetli orın iyeleytuǵının, Ózbekstanda bul máselege ayrıqsha itibar qaratılıp atırǵanın atap ótti. Ásirese, qıynaw jaǵdaylarınıń aldın alıwda Ombudsman ámeliy jumıslardı jolǵa qoydı. Global klimat ózgeriwi sharayatında puqaralardıń taza qorshaǵan ortalıqqa bolǵan huqıqlarına da itibar qaratılıp atırǵanı maqtawǵa ılayıq. Usı jaǵınan óz-ara birge islesiwdi dawam ettiremiz, dedi xalıqaralıq birge islesiwshiler.
1995-jıl 23-fevralda Ombudsman institutı ǴMDA mámleketleri arasınan birinshilerden bolıp Ózekstanda engizilgenin atap ótiw kerek. Ótken dáwir dawamında tikkeley puqaralardıń múrájatleri menen islesiwshi Ombudsman jumısına insan huqıqları hám erkinliklerin qorǵawdıń jańa zamanagóy hám nátiyjeli mexanizmleri qollanıldı.
Wákildiń múrájatler menen islesiw procesi tolıq sanlastırıldı hám puqaralarǵa qosımsha qolaylıqlar jaratıldı. 2022-jıldan Ombudsmannıń regionallıq wákilleri turaqlı túrde jumıs basladı. Bul múrájatlerdi ornında tezlik penen sheshiliwine xızmet etpekte. Qalaberdi, Ombudsman háreketleniw erkinligi sheklengen jabıq mákemelerde saqlanıp atırǵan shaxslardıń huqıqları menen erkinliklerin qorǵawda óziniń múnásip ornına iye boldı. Áhmiyetlisi, Ombudsman puqaralar múrájatleri tiykarında sheshiliwi kerek bolǵan máselelerge húkimettiń itibarın qaratıp kelmekte.
Xalıqaralıq ilajda insan huqıqları hám qorshaǵan ortalıq arasındaǵı óz-ara baylanıslılıqtı sáwlelendiriw, ekologiyalıq qáwipsizlikti támiyinlew hám puqaralardıń taza ortalıqta jasaw huqıqın bekkemlewge qaratılǵan pikirler alǵa qoyıldı. Sonday-aq, ilajda sırt ellerdiń Ombudsmanları, milliy institutlar, wákillikli mámleketlik uyımlar hám xalıqaralıq shólkemler arasında tájiriybe almasıw hám birge islesiwdi bekkemlewge ayrıqsha itibar qaratıldı.
Bizge belgili, házirgi kúnde ekologiyalıq jaǵdaydıń keskin ózgeriwi, hawa hám suw resurslarınıń pataslanıwı, topıraqtıń eroziyaǵa ushırawı hám shólleniw processleriniń kúsheyiwi insaniyatqa awır tásir etpekte. Biokóptúrlilik, jer astı baylıqları hám toǵaylardıń azayıp barıwı tábiyǵıy balanstıń buzılıwına sebep bolıp atırǵan faktorlardan bolıp esaplanadı. Bul bolsa, tek ǵana qorshaǵan ortalıqqa emes, al insanlardıń kúndelikli turmısı, densawlıǵı hám miynet sharayatlarına da unamsız tásir kórsetiwi sır emes.
Xalıqaralıq konferenciya óz jumısın sessiyalarǵa bólingen halda alıp bardı. Sessiyalarda taza hám qolaylı qorshaǵan ortalıqtı támiyinlewde insan huqıqların qorǵaw, xalıqaralıq hám regionallıq hújjetlerdiń rolin bekkemlewge itibar qaratıldı.
Túrkiya, Vengriya, Mongoliya, Italiya, Ázerbayjan, Rossiya, Tailand, Qatar, Marokash, Tájikstan, Qırǵızstan, Túrkmenstan sıyaqlı mámleketlerdiń tájiriybeleri kórip shıǵıldı.

Puqaralardıń ekologiyalıq huqıqların támiyinlewde mámleketlik hám jámiyetlik shólkemler arasındaǵı birge islesiwdi kúsheytiw máselesi dıqqat orayında boldı.
Ilaj sheńberinde Germaniyanıń Fridrix Еbert qorı menen Oliy Majlistiń Insan huqıqları boyınsha wákili (Ombudsman) arasında eki tárepleme birge islesiw memorandumına qol qoyıldı hám ilaj sońında Tashkent rezolyuciyası qabıl etildi.
Ombudsman jumısına baǵıshlanǵan kitap prezentaciyası da ótkerildi.

Norgul ABDURAIMOVA,
ÓzAnıń xabarshısı