Ájiniyaz atındaǵı Nókis məmleket pedagogikalıq institutında házirgi waqıtta 11 fakultet ıqtıyarındaǵı 32 kafedrada 561 professor-oqıtıwshılar jumıs islemekte.

Sonnan, 30 ı ilim doktorı həm professorlar, 94 i ilim kandidatları həm docentler həm 109 ı filosofiya doktorları (PhD) esaplanıp, ilimiy potencial 41,5 procentin quraydı. 2024-jıl dawamında 7 ilim doktorı (DSc) həm 28 filosofiya doktorı (PhD) qorǵalǵan. Sonıń menen birge, institut doktoranturasında 177 tayanısh doktorantlar həm 3 doktorant oqımaqta. Instituttıń tayanısh doktoranturasına 2025-jıl ushın məmleketlik byudjet esabınan 15 qənigelik boyınsha 84 talaban qabıl etilgen.
Biz instituttıń Ilimiy jumıslar həm innovaciyalar boyınsha prorektorı R.Eshmuratov penen sáwbetlesip, ilimiy baǵdarda islenip atırǵan jumıslar tuwralı qızıqtırǵan sorawlarımızǵa juwap aldıq.

– Sáwbetlesiwimizdi instituttaǵı ilimiy jumıslar həm innovaciyalar boyınsha ótken jıl dawamında ámelge asırılǵan jumıslar hám nátiyjeler menen baslasaq.
– Ótken jılı institutımızda ilimiy jumıslarǵa tiyisli məmleketlik programmalar sheńberinde məmleket buyırtpası tiykarında «Araldıń qurıǵan jerlerinde təbiyǵıy sharayatqa həm introdukciyalanǵan Cynoglossum viridiflorum Pall.ex.Lehm. va Malacocarpus crithmifolius (Retz.) C.A.Meyning agrotexnologiyasın islep shıǵıw» agrotexnologiyasın islep shıǵıw» temasında 963, 281 million sumlıq həm «Mektepke shekemgi bilimlendiriw shólkemlerinde 3-7 jastaǵı balalar ushın qaraqalpaq xalıq ertekleri həm balalar qosıqları tiykarında multimedialı texnologiyalar jaratıw həm paydalanıw (Qaraqalpaqstan Respublikası MShBSh mısalında)» temasındaǵı 355, 562 million sumlıq ilimiy joybarlar orınlandı. Sonıń menen birge, tarawlardıń buyırtpaları tiykarında kərxana həm shólkemlerde ótkerilgen ilimiy-izertlewler nətiyjesinde 13 million sumlıq 15 xojalıq shərtnamaları əmelge asırıldı.
2024-jıl dawamında instituttıń pedagog-xızmetkerleri tərepinen 26 monografiya, 510 ilimiy maqala (sonnan respublikada 250, sırt elde 250), 2015 tezis (sonnan 1040ı xalıqaralıq, 975 si respublikalıq həm JBM (joqarı bilimlendiriw mákemeleri) kólemindegi konferenciyalarda) baspadan shıǵarıldı həm 10 avtorlıq gúwalıq (DGU) alındı.
– Xalıqaralıq joybarlarǵa qatnasıwdıń áhmiyeti artıp barmaqta. Institutqa investiciya tartıw jumısları qalay shólkemlestirilmekte?
– Institutqa sırt el investiciyaların tartıw həm sırt el shólkemleri tərepinen ajıratılatuǵın grant qarjıları sheńberinde “Russkiy Mir” fondınıń esabınan 421323 rubl, GIZ – Germaniya xalıqaralıq izertlew fondınan 330000000 million sumlıq grantlar, “Rossotrudnichestvo” shólkeminen 1388 AQSh dolları muǵdarıdaǵı 201 sertifikatlanǵan kórkem ədebiyatqa baylanıslı oqıw kitapları, Germaniya Federativlik Respublikasınıń Drezden Texnika universiteti menen birgelikte ERASMUS+ baǵdarlaması boyınsha “Evropa Awqamına aǵza məmleketler” grant kampaniyası sheńberinde JBM studentleri həm xızmetkerleri ushın qısqa múddetli stajirovkadan 22 000 evro muǵdarında qarjı ajıratıldı.
Malayziyanıń Linkoln universiteti menen birgelikte Mektepke shekemgi bilimlendiriw baǵdarı boyınsha tólemli kontrakt tiykarında qospa bilimlendiriw jolǵa qoyıldı həm həzirgi waqıtta 203236850 sum instituttıń esabına kelip tústi.
Dúnyanıń TOP 1000 lıǵına kirgen JBM lar menen həzirgi kúnde 60 shərtnama həm memorandumlar bar. Sherik JBMlar menen kadrlar tayarlaw jumısların rawajlandırıw maqsetinde bilimlendiriw procesine 29 sırt el professor-oqıtıwshıları həm qənigeleri tartılǵan. Sonıń menen birge, instituttıń 16 studenti dúnyanıń abıraylı TOP-1000 lıǵına kirgen JBMlarǵa akademiyalıq mobillik baǵdarlama tiykarında 1-semestrlik oqıwǵa jiberildi. Sonnan Kazaqstan Respublikası L.N.Gumilyov atındaǵı evroaziya milliy universitetine 11 həm Slovakiya JBM ǵa 5 student jiberildi.
Sonday-aq, ótken jıl dawamında instituttan 53, atap aytqanda, Kazaqstan Respublikasına 48, Rossiya Federaciyasına 2, Finlyandiya məmleketine 1, Belarus Respublikasına 1, Koreya Respublikasına 1 professor-oqıtıwshı sırt eldegi JBMlarda ilmiy təjiriybe arttırıp keldi.

Institut Respublikada jetekshi JBM lar menen birge islesedi. Atap aytqanda, Ózbekstan Ilimler akademiyası Astronomiya institutı, Tashkent ximiya texnologiya ilimiy-izertlew institutı, Tariyx institutı, Zoologiya institutı, Botanika institutı, Fizika-quyash ilimiy-óndirislik birlespesi Fizika-texnika institutı, Ózbek tili, ədebiyatı həm folklorı institutı, Ózbekstan Respublikası Ilimler Akademiyası Qaraqalpaqstan bólimi Qaraqalpaq təbiyǵıy pənler ilimiy-izertlew institutı həm Qaraqalpaq gumanitar pənler ilimiy-izertlew institutları menen shərtnamalar dúzilgen.

– Instituttaǵı intalı jaslardı ilimiy jumıslarǵa tartıw, olardı hár qıylı tańlawlarǵa qatnastırıp jámiyetlik belsendiligin arttırıw baǵdarındaǵı jumıslarǵa da toqtap ótseńiz.
– Institutta intalı jaslar təjiriybeli pedagog-xızmetkerlerge biriktirilib, ilimiy-izertlew jumısların alıp barmaqta. Sonday-aq, studentler oqıw həm ilimiy jumıslarınıń nətiyjeleri boyınsha hər qıylı tańlawlarǵa da qatnasıp kelmekte. Ilimge qushtar qəbiletli studentler oqıw həm ilimiy-dóretiwshilik jumıslarınıń nətiyjeleri boyınsha Ózbekstan Respublikası Prezidenti həm Məmleketlik stipendiyaları tańlawında qatnasıp kelgenin atap ótiwimizge boladı. Atap aytqanda, 2024-jılı Kazaqstan Respublikasında ótkerilgen «Meniń qənigeligim – pedagog» temasında esse jazıw boyınsha IX Xalıqaralıq tańlawda J.Qudaybergenova 3-orındı, sol jılı 15-17-may kúnleri Rossiya Federaciyasınıń Kuban məmleketlik universitetinde «Socialnaya pedagogika i psixologiya deviantnogo povedeniya» atamasındaǵı I Xalıqaralıq ilimiy-dóretiwshilik tańlawda «Socialno-pedagogicheskiy plakat, reklama» baǵdarı boyınsha X.Sharapatdinova 1-orındı, G.Qállibekova 2-orındı həm «Socialno-pedagogicheskoe esse» baǵdarı boyınsha A.Qudaybergenova 2-orındı iyeledi. Biologiya baǵdarı studenti K.Qızılbaeva «Jaslar korrupciyaǵa qarsı» joybarı menen 3000 AQSh dolları muǵdarındaǵı grant jeńimpazı boldı.
Instituttıń intalı jasları həm studentleri Ózbekstan Respublikası Prezidenti həm Məmleketlik stipendiyaları tańlawında qatnasıp, 16 sı stipendiyalar tańlawı jeńimpazları boldı. Atap aytqanda, Ózbekstan Respublikası Prezidenti məmleketlik stipendiyasına 2, Islam Karimov atındaǵı məmleketlik stipendiyaǵa 1, Nawayı atındaǵı məmleketlik stipendiyaǵa 10, Ibrayım Yusupov atındaǵı məmleketlik stipendiyaǵa 1, Tólepbergen Qayıpbergenov atındaǵı məmleketlik stipendiyaǵa 1, Zahriddin Muhammad Bobur stipendiyasına 1, Paxlavon Mahmud stipendiyasına 1, Ájiniyaz Qosıbay ulı atındaǵı stipendiyaǵa 13 student ılayıq boldı.
«TechnoWays» texnologiyalıq rawajlanıw marafonınıń respublikalıq basqıshında institutımızdan 1 magistrant J.Usnatdinov “Mikro suw otların jetistiriw ushın innovciyalıq fotobioreaktor islep shıǵarıw” temasındaǵı innovciyalıq ideyası menen qatnasıp, sıylı 2-orındı iyeledi.
Bul baǵdardaǵı jumıslar dáwir talabına say dawam ettirilmekte.

Sáwbetlesken;
Á.Jiyemuratov,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi.