АҚШ президенти Дональд Трамп Давосда сўзлаган нутқида Европа энергетика сиёсатини танқид қилди, НАТО фаолиятига шубҳа билдирди ва Гренландия ҳақида тарихий даъволарни илгари сурди. Euronews Трампнинг баёнотларини фактлар асосида текширди. Шулардан айримларига эътибор қаратинг.

Трамп ўз нутқида НАТО АҚШ учун ҳеч қачон фойда келтирмаганини айтди. Аммо, амалда АҚШ 2001 йил 11 сентябрь ҳужумларидан кейин НАТОнинг 5-моддасига мурожаат қилган ягона давлат бўлиб, иттифоқчилар разведка, хавфсизлик ва терроризмга қарши операциялар орқали ёрдам кўрсатган.

Шунингдек, АҚШ ҳеч қачон НАТО бюджетига 100 фоиз маблағ тўламаган,  охирги йилларда унинг улуши тахминан 15 фоизни ташкил этган, холос. Трампнинг Германияда электр энергиясининг нархи 2017 йилга нисбатан  64 фоизга ошгани ҳақидаги баёноти ҳам тасдиқланмади. Расмий маълумотларга кўра, 2017 йилдан 2025 йилгача уй хўжаликлари учун электр нархи тахминан 29–31 фоизга ошган. Нархларнинг кескин кўтарилиши эса, 2022–2023 йилларда, яъни Россия – Украина уруши ортидан газ таъминоти қисқариши билан юз берган.

Трамп Буюк Британияда энергия ишлаб чиқариш учдан бирга тушиб қолганини айтди. Расмий маълумотлар ишлаб чиқариш ҳақиқатан ҳам 1999 йилга нисбатан тахминан 66 фоизга камайганини кўрсатади, аммо бу Шимолий денгизда нефть ва газ захираларининг табиий равишда тугаб бориши билан изоҳланади. Трамп иккинчи президентлик муддатида саккизта урушни тугатганини даъво қилди. У айрим можароларда воситачилик қилган бўлса-да, кўп ҳолларда келишувлар тўлиқ амалга ошмаган ёки можаролар ҳали ҳам давом этмоқда. Айрим низолар эса уруш даражасига чиқмаган.

Шунингдек, Трамп АҚШ Иккинчи жаҳон урушидан кейин Гренландияни Данияга “қайтаргани”ни айтди. Аслида эса АҚШ фақат мудофаа учун жавобгар бўлган, орол устидан суверенитет эса доим Данияга тегишли бўлиб қолган. 1951 йилда АҚШ Даниянинг Гренландия устидан суверенитетини расман тан олган.

Euronews хулосасига кўра, Трамп баъзи ҳақиқий фактларга таянган бўлсада, уларни сиёсий мақсадда соддалаштириб ёки ошириб кўрсатади. Шу тариқа ўзининг ҳаракатларини  тўғри эканлигини исботлашга уринади.

Кенжа Бекжонов, Искандар Исматов (видео), ЎзА