AQSh prezidenti Donald Tramp Davosta shıǵıp sóylegen sózinde Evropa energetika siyasatın sınǵa aldı, NATO jumısına gúman bildirdi hám Grenlandiya haqqında tariyxıy dawlardı alǵa qoydı. Euronews Tramptıń bayanatların faktler tiykarında tekserdi. Solardan ayırımlarına itibar beriń.
Tramp óziniń shıǵıp sóylegen sózinde NATO AQSh ushın hesh qashan payda keltirmegenin ayttı. Biraq, ámelde AQSh 2001-jıl 11-sentyabr hújimlerinen keyin NATOnıń 5-statyasına múrájáát etken birden-bir mámleket bolıp, awqamlaslar razvedka, qáwipsizlik hám terrorizmge qarsı operaciyalar arqalı járdem kórsetken.
Sonday-aq, AQSh hesh qashan NATO byudjetine 100 procent qarjı tólemegen, sońǵı jılları onıń úlesi shama menen 15 procentti quraǵan. Tramptıń Germaniyada elektr energiyasınıń bahası 2017-jılǵa salıstırǵanda 64 procentke artqanı haqqındaǵı bildiriwi de tastıyıqlanbadı. Rásmiy maǵlıwmatlarǵa bola, 2017-jıldan 2025-jılǵa shekem úy xojalıqları ushın elektr bahası shama menen 29-31 procentke artqan. Bahalardıń keskin kóteriliwi bolsa, 2022-2023-jıllarda, yaǵnıy Rossiya-Ukraina urısınan keyin gaz támiynatınıń qısqarıwı menen júz bergen.
Tramp Ullı Britaniyada energiya islep shıǵarıw úshten birge túsip ketkenin ayttı. Rásmiy maǵlıwmatlar islep shıǵarıw haqıyqatında da 1999-jılǵa salıstırǵanda shama menen 66 procentke azayǵanın kórsetedi, biraq bul Arqa teńizde neft hám gaz rezervleriniń tábiyǵıy túrde tawsılıp atırǵanı menen túsindiriledi. Tramp ekinshi prezidentlik múddetinde segiz urıstı juwmaqlaǵanın aytqan. Ol ayırım kelispewshiliklerde dáldalshılıq etken bolsa da, kóp jaǵdaylarda kelisimler tolıq ámelge aspaǵan yamasa kelispewshilikler elege shekem dawam etpekte. Ayırım kelispewshilikler bolsa urıs dárejesine jetpegen.
Sonday-aq, Tramp AQSh Ekinshi jer júzilik urıstan keyin Grenlandiyanı Daniyaǵa “qaytarǵanın” ayttı. Negizinde bolsa AQSh tek qorǵanıw ushın juwapker bolǵan, ataw ústinen suverenitet bolsa bárqulla Daniyaǵa tiyisli bolıp qalǵan. 1951-jılı AQSh Daniyanın Grenlandiya ústinen suverenitetin rásmiy tán algan.
Euronews juwmaǵına bola, Tramp ayırım haqıyqıy faktlerge súyengen bolsa da, olardı siyasiy maqsette ápiwayılastırıp yamasa asırıp kórsetedi. Solay etip óziniń háreketleriniń durıs ekenligin dálillewge háreket etedi.

Kenja Bekjonov, Iskandar Ismatov (video), ÓzA