Бугун Ўзбекистоннинг туристик сиёсати янги босқичга кўтарилмоқда. Энди юртимиз фақат қадимий обидалар, бетакрор меъморчилик намуналари ва асрлар оша сақланиб келаётган маданий мерос билангина эмас, балки замонавий креатив муҳит, инновацион ёндашув ва халқаро маданий мулоқот маркази сифатида ҳам жаҳон ҳамжамияти эътиборини қозонмоқда.

Мамлакатимизнинг туризм салоҳияти, соҳада амалга оширилаётган ислоҳотлар ва креатив иқтисодиётнинг аҳамияти хусусида “Rovet DMC” сайёҳлик компанияси бош директори, туризм соҳаси эксперти Негина Мухторова билан суҳбатлашдик.

– Охирги вақтларда юртимизнинг янги туристик қиёфаси ҳақида кўп гапириляпти. Бу тушунчанинг мазмун-моҳияти нимада?

– Аввало, саволингиз учун раҳмат. Эксперт сифатида мен учун бу мавзу бугунги кунда ҳақиқатан ҳам жуда долзарб. Ўзбекистоннинг янги туристик қиёфаси ҳақида шунчаки гапириш етарли эмас, уни тизимли равишда олиб чиқиш ва муҳокама қилиш керак.

Менимча, Ўзбекистон аллақачон ўзини янги қиёфада – янги ташаббуслар, маданий лойиҳалар ва дунёга очиқликнинг ўзгача даражаси орқали намоён эта бошлади. Айнан ушбу анъанани туризм соҳасида ҳам ривожлантириш жуда муҳим. Гап нафақат бой тарихий меросимизни асраб-авайлаш, балки санъат, мусиқа, архитектура, дизайн, гастрономия орқали қадриятларимиз ва анъаналаримизни асраб-авайлаган ҳолда, дунё билан ижодий, дадил, замонавий тилда мулоқот қилишни бошлаш ҳақида бормоқда.

Бугунги кунда сайёҳлар нафақат ёдгорликлар ва саёҳатларни, балки жўшқин, қувватбахш жонли муҳит, мамлакатнинг ўзига хос томонларини излайди.

Тарих – бу пойдевор, аммо келажак қиёфаси маданий тадбирлар, фестиваллар, санъат платформалари, янги жамоат масканлари орқали шаклланади. Бу борада Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси томонидан Бухорода ўтказилган биеннале муҳим аҳамият касб этади. Бу воқеа тарихий муҳит санъат билан мулоқотга киришиши, янги маданий мазмун яратиши ва мамлакатнинг замонавий қиёфасини шакллантира олишини кўрсатди.

Агар ушбу масалага кенгроқ қаралса, кўплаб давлатлар ўз қиёфасини қайта кўриб чиқиш йўлини босиб ўтгани гувоҳи бўлиш мумкин. Испания изоляция давридан сўнг маданий ифода ва меъморий лойиҳаларга эътибор қаратди. БАА кенг кўламли маданий ташаббуслар ва жаҳон даражасидаги музей майдонлари орқали ўзига хосликни яратди. Жанубий Корея маданият ва ижодий соҳаларни “ўзига хос таъсир кучи” воситасига айлантирди, замонавий мусиқа ва кинони миллий бренднинг бир қисмига киритди. Бу ҳолатларнинг барчасида асосий омил анъаналардан воз кечиш эмас, балки уларни янгича талқин қилиш ётади.

Янги туристик қиёфа – бу саҳна безакларининг ўзгариши эмас. Бу мамлакатнинг ўзини қандай намоён эта олишини чуқур қайта кўриб чиқишдир. Ўзбекистон ўзига хос устунликка эга: бизда ақлбовар қилмайдиган тарихий мерос бор. Бугун олдимизда ана шу теранликни замонавий маданий овоз билан тўлдириш вазифаси турибди.

Ҳунармандчилик дизайнерлик маҳсулотига, мусиқа эса фольклор доирасидан чиқиб, глобал маданий мулоқотнинг бир қисмига айланиши учун меъморчилик миллий кодни сақлаб қолиши, шу билан бирга янги шаклларни излаши керак. Ўз ўтмишини ҳурмат қиладиган ва келажагини ишонч билан шакллантирадиган мамлакатнинг жонли қиёфаси айнан шундай шаклланади. Янги Ўзбекистон дастлабки қадамларини қўйди. Бу йўналишда изчил ҳаракат қилиш, анъана ва замонавийлик рақобатлашмайдиган, балки бир-бирини тўлдирадиган барқарор маданий стратегияни яратиш муҳимдир.

– Туризм ривожида креатив иқтисодиёт қандай ўрин тутади?

– Бу савол олдинги фикрни мантиқан давом эттиради ва қолаверса, долзарблиги жиҳатдан қолишмайди. Бугунги кунда мамлакатнинг янги қиёфаси ҳақида гапиришнинг ўзи етарли эмас, бу йўналишда тизимли ва стратегик ҳаракат қилиш вақти келди.

Шу маънода, Президентимизнинг креатив иқтисодиётни ривожлантириш бўйича қабул қилган қарори алоҳида аҳамиятга эга. Ушбу ҳужжат пайдо бўлишининг ўзи шуни кўрсатадики, креатив саноатга ёрдамчи соҳа деб эмас, балки давлатнинг тўлиқ стратегик ресурси сифатида қаралмоқда. Креатив иқтисодиёт фақат санъатга тегишли эмас. Бу тафаккур, ғоялар ва маданий код томонидан яратилган қўшимча қиймат дегани. Булар янги иш ўринлари, инвестицион жозибадорлик ва рақобатбардош миллий брендни шакллантиришдир.

Туризм ва креатив саноат бугун ажралмас. Бу бизнинг янги имкониятимиз, яъни сайёҳлик компаниялари учун янги восита. Дизайн, мода, кино, мусиқа, архитектура, рақамли технологиялар мамлакатнинг ташқи ва ҳиссий қиёфасини шакллантиради. Айнан шулар орқали саёҳатчида таассурот уйғонади. Шунинг учун у мана шу йўналишни танлайди.

– Сайёҳлик янги сифат босқичига чиқиши учун яна нималарга эътибор қаратиш зарур?

–Туризм янги сифат босқичига чиқиши учун кенгроқ ва дадил фикрлаш керак. Шубҳасиз, халқаро туристик кўргазмаларда иштирок этиш мамлакатни танитишнинг ажралмас қисми бўлиб қолмоқда. Бу профессионал муҳит бўлиб, айнан шу ерда ҳамкорлик, шартномалар ва стратегик альянслар тузилади. Бироқ бугунги кунда шунчаки иштирок этишнинг ўзи етарли эмас, иштирок форматини кенгайтириш зарур.

Ўзбекистон бундай майдонларнинг тўлақонли ҳамкори сифатида ҳам иштирок этишга тайёр. Бундан ташқари, биз ўзимизга ишончни мустаҳкамлаб, йирик халқаро форумлар ва кўргазмаларда бош ҳомий сифатида майдонга чиқишимиз лозим. Бизнинг туристик салоҳиятимиз жаҳоннинг етакчи йўналишлари билан тенг равишда, баланд овозда ва юксак мақсад билан намоён бўлишга муносиб. Мамлакат ўзини глобал тадбирларнинг стратегик ҳамкори сифатида эълон қилганда, у халқаро туристик мулоқотдаги ўз мақомини ўзгартиради.

Шу билан бирга, давлатнинг рақамли иштирокини кучайтириш масаласи ҳам аҳамиятли. Бугун сайёҳ йўналишларни ижтимоий тармоқлар, визуал контент ва инфлюенсерларнинг шахсий тавсиялари орқали танлайди. Виртуал макон бўлғуси саёҳат билан илк мулоқот нуқтасига айланади. Шу боис, Ўзбекистоннинг янги қиёфаси глобал ахборот муҳитида тизимли ва профессионал тарзда намоён этилиши лозим.

– Шу ўринда, соҳада ечимини кутаётган муаммоларга ҳам тўхталиб ўтсангиз.

– Соҳамизда изчил ишни талаб қиладиган қатор тизимли муаммолар ҳамон сақланиб қолмоқда. Энг аввало, жаҳон бозорида мамлакатимиз ҳақида сифатли ва тизимли ахборот етарли эмаслиги сезилади. Фаол саъй-ҳаракатларга қарамасдан, Ўзбекистон ҳозирча глобал медиа маконида ўзига муносиб даражада намоён этилмаяпти.

Шу билан бирга, муҳим қадамлар ҳам ташланяпти: етакчи халқаро телеканаллар ва халқаро медиа платформалар билан ҳамкорлик йўлга қўйиляпти. Улар мамлакатимизнинг маданий мероси, замонавий тараққиёти ва туристик салоҳияти ҳақида ҳикоя қилмоқда. Бу ҳали бошланиши, аммо айнан шу жараён келгусида ватанимизни янада кенгроқ тарғиб қилиш учун мустаҳкам асос яратади.

Рақамли тарғибот – SEO-мақбуллаштириш ва қидирув тизимларида стратегик ишлаш масалаларига алоҳида эътибор қаратиш зарур. Бугун сайёҳ ўз саёҳатини онлайн қидирувдан бошлайди ва Ўзбекистон глобал рақамли муҳитда тўлақонли, профессионал ва рақобатбардош тарзда намоён бўлиши керак.

Иккинчи муҳим омил – мавсумийлик. Туристлар оқимининг асосий қисми баҳор ва куз ойларига тўғри келади, қиш ва ёз фаслларида эса талаб нисбатан пасаяди. Мавсумий тебранишларни юмшатиш мақсадида MICE-туризм йўналиши фаол ривожлантириляпти: халқаро форумлар, ишбилармонлик тадбирлари, маданий фестиваллар, кино намойишлари ва анжуманлар ташкил этилмоқда. Бундай формат йил давомида барқарор ишбилармонлик ва маданий тадбирларни шакллантириш имконини беради.

Учинчи жиҳат – кадрлар масаласи. Хизмат кўрсатиш соҳаси халқаро сервис стандартларига жавоб берадиган ва хорижий тилларни биладиган мутахассисларни талаб қилади. Бугунги кунда инсон омили туристик тажрибанинг сифатига бевосита таъсир қилишини англаган ҳолда, кадрлар тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш бўйича иш олиб борилмоқда. Таъкидлаш жоизки, ушбу вазифаларни ҳал этиш жараёни фаол босқичга кирган. Туризм соҳаси трансформацияга тайёр эканини намоён этмоқда, амалга оширилаётган чора-тадбирлар эса барқарор ва сифатли ўсиш учун мустаҳкам пойдевор яратади.

– Айтингчи, ислоҳотлар соҳада қандай натижалар беряпти?

– 2025 йилда 11,7 миллиондан ортиқ хорижий турист Ўзбекистонга ташриф буюрди ва бу мамлакат тарихида рекорд кўрсаткич ҳисобланади. Бундай натижа 2024 йилга нисбатан камида 3,7 миллион кишига кўп бўлиб, ўсиш тахминан 46,8 фоизни ташкил этди. Бу Ўзбекистоннинг туристик жозибадорлиги ва секторни ривожлантириш бўйича амалга оширилган изчил чора-тадбирлар натижасидир. Инфратузилма ва авиқатновлар кўламини кенгайтириш, виза режимини либераллаштириш ҳамда мамлакатни халқаро майдонларда фаол тарғиб қилиш каби чоралар самара берди. 2019 йилда пандемиядан аввалги даврда Ўзбекистонга келган туристлар сони тахминан 6,7 миллион киши бўлгани маълум.Демак, 2025 йилдаги кўрсаткич пандемиягача бўлган йиллардан деярли икки баробар кўп.

Айтиш керакки, бундай натижалар Ўзбекистонни нафақат буюк тарихи ва маданий мероси, балки минтақада замонавий маданий ва креатив марказ сифатида йирик туристик йўналишга айлантиришда муҳим омил бўлмоқда.

ЎзА мухбири 

Насиба Зиёдуллаева  суҳбатлашди