Búgingi kúnde sociallıq tarmaqlar tek ǵana baylanıs quralı emes, al insan oy-pikiriniń hám talǵamınıń kórinisine aylanǵan. Bir neshe jıl aldın bul platformalarda kóbirek jeńil-jelpi, al geyde logikasız kontent tez tarqalatuǵın edi. Hár qıylı chellenjler, ájayıp trendler qısqa waqıt ishinde millionlap kóriwlerdi jıynaydı. Bul bolsa kópshilikte algoritmler usınday kontentti “kóteredi” degen nadurıs pikirdi qáliplestirgen.
Biraq búgin jaǵday sezilerli dárejede ózgergendey. Endi insandı oylawǵa májbúr etetuǵın, emocionallıq hám filosofiyalıq mazmunǵa iye videolar barǵan sayın kóbirek ǵalaba en jaymaqta.
Tiykarında, sociallıq tarmaq algoritmleri ǵárezsiz “sanasına” iye emes. Olar tek jańǵırıq beretuǵın quramalı matematikalıq formulalar ǵana. Algoritm bizge bir nárseni májbúrlep kórsetpeydi. Biziń qızıǵıwshılıqlarımızdı úyrenedi. Mısalı, videonı neshe sekund tamasha etkenimiz, túsinik jazǵanımız yamasa jaqınlarımızǵa tarqatqanımız, hámmesi esapqa alınıp, videolar izbe-izligi jaratıladı.
Eger aldın algoritm “salamat emes” kontentti kótergen bolsa, demek, sonda auditoriyanıń talabı sonday edi. Búgingi kúnde filosofiyalıq videolar trendke shıǵıp atırǵanı algoritmlerdiń “aqıllı” bolıp qalǵanı emes, al insaniyattıń sanlı tutınıw mádeniyatı jetisip atırǵanınan derek beredi.
Buǵan mısal retinde “jalǵız pingvin” atı menen belgili bolǵan “But why” hújjetli film qaharmanın keltiriw múmkin. Ápiwayı ǵana bul gúrriń insan júregine tereń tásir etedi. Pingvin obrazı arqalı jalǵızlıq, túsiniksizlik hám ishki keshirmeler kórsetiledi. Tamashagóy bul gúrrińdi kórip, onda óz ómirine baylanıslı sorawlar payda boladı.
Sonday-aq, Yaponiyada anasız qalǵan Panch atlı maymıl haqqındaǵı video da pútkil dúnyada úlken múnásibetke sebep boldı. Bul ápiwayı waqıya emes, al adamgershilik sezimlerdi oyatıwshı kúshli gúrriń sıpatında qabıl etildi. Miyrim, joǵaltıw hám qorǵawǵa bolǵan mútájlik sıyaqlı túsinikler tamashagóy sanasında qayta janlandı.
Bunday kontentlerdiń ǵalabalasıwı tosınnan emes. Birinshiden, adamlar informaciya kópliginen sharshaǵan hám endi sapalı, mazmunlı kontentke mútájlik sezbekte. Oǵan sońǵı jıllardaǵı globallıq waqıyalar da adamlardı ómir haqqında tereńirek oylawǵa shaqırdı.
Sociallıq tarmaqlardaǵı bul waqıyalar insaniyattıń ruwxıy oyanıwınıń sanlı kórinisi bolıp esaplanadı. Adamlar tek ǵana kóriwden seziwge ótti. Tarmaqlar endi tek ǵana sulıw súwretler albomi emes, al insan qálbi haqqındaǵı gúrrińler toplamı.
Algoritmler bizdi basqarmaydı, olar bizge ózimizdi kórsetedi. Eger búgin sociallıq tarmaqlar filosofiyalıq hám emocionallıq mazmunǵa tolıp atırǵan bolsa, demek, shawqımlar dáwiri juwmaqlanıp, mazmun dáwiri baslanbaqta.

Dildora DWSMATOVA,
ÓzAnıń xabarshısı