Búgingi kúnde sanlı xızmetler tek ǵana turmısımızǵa kirip kiyatırǵan emes, al ekonomikada da áhmiyetli rol atqarmaqta. Ózbekstanda elektron xızmetler kórsetiwshi sırt el kompaniyaları tárepinen tólengen salıqlar 2025-jılı 181,3 milliard sumǵa jetti, bul bolsa ótken jılǵa salıstırǵanda 50 procentke kóp. Bul sanlar sanlastırıw siyasatınıń nátiyjeli orınlanıp atırǵanın hám mámleketlik byudjettiń turaqlı bolıwında usı sektordıń áhmiyetin ayqın kórsetedi.

Salıq komitetiniń málim etiwinshe, 2025-jılı Ózbekstanda elektron xızmetler kórsetiwshi 78 sırt el kompaniyası jámi 181,3 milliard sum salıq tóledi, bul 2024-jılǵa salıstırǵanda 50 procentke kóp túsim degeni. Bul sanlar sanlastırıw strategiyasınıń nátiyjeliligin, salıq tólewshilerdiń keńeyiwin hám sanlı ekonomikanıń jedel rawajlanıp atırǵanın ashıq kórsetpekte.
Búgingi kúnde sanlastırıw tek ǵana xızmetlerdiń sapasın hám qolaylıǵın arttırıw emes, al salıq túsimlerin turaqlastırıw hám innovaciyalıq ekonomikanı júzege shıǵarıwda áhmiyetli faktorǵa aylanǵan.
Búgingi kúnde dúnyanıń jetekshi texnologiyalıq kompaniyaları Ózbekstan bazarında jumıs alıp barmaqta hám óz xızmetlerin millionlaǵan paydalanıwshılarǵa jetkermekte.
2025-jılı eń kóp salıq tólegen 10 elektron xızmetler kórsetiwshi sırt el kompaniyası: Apple (49,5 mlrd.), Meta (49,0 mlrd.), Google (44,4 mlrd.), OpenAI 11,7 (mlrd.), Booking.com (4,3 mlrd.), TikTok (3,5 mlrd.), Netflix (1,8 mlrd.), Acca (1,6 mlrd.), Xsolla (1,5 mlrd.), Amazon (1,4 mlrd.) sum salıq tólegenin atap ótiw kerek.
Bul kompaniyalar tek ǵana paydalanıwshılar sanı boyınsha iri emes, al salıq tólewshilerge bolǵan múnásibetti durıs jolǵa qoyǵan jetekshi bolıp esaplanadı. Olardan ayırımları millionlaǵan paydalanıwshılarǵa xızmet kórsetedi, basqaları bolsa Ózbekstan bazarında innovaciyalıq texnologiyalardı engiziwde ústin rol atqaradı.
Maǵlıwmat ornında aytıw kerek, Ózbekstan Respublikası Salıq kodeksiniń 281-statyasına muwapıq, elektron xızmetler kórsetiwshi sırt elli yuridikalıq tárepler, ótken sherekten keyingi aydıń 20 kúnine shekem salıq esabatların tapsırıwı, salıqlardı tólewi májbúriy etip belgilengen. Bul tártip salıq túsimlerin óz waqtında qamtıp alıw hám byudjetti turaqlastırıwǵa xızmet etedi. Sonıń menen birge, sırt elli kompaniyalar Ózbekstanda turaqlı wákilxanaǵa iye bolmasa da, elektron xızmetler arqalı túsken dáramatlar salıq qadaǵalawı astında uslap qalınadı. Bul bolsa xalıqaralıq standartlarǵa sáykes keletuǵın salıq sistemasın qáliplestiredi.
Jáne bir maǵlıwmat, 2025-jılı salıq túsimleri 2024-jılǵa salıstırǵanda 50 procentke ósti. Bul kórsetkish bir neshe faktor menen túsindiriledi. Sonıń ishinde, Ózbekstan xalqı internetten belsene paydalanadı, sanlı xızmetlerge talap artpaqta. Bul bolsa xızmet kórsetiwshi kompaniyalardıń dáramatların arttıradı. Salıq kodeksi hám basqa da normativlik hújjetler arqalı salıq tólewshilerdiń anıq minnetlemeleri belgilengen. Elektron salıq esabatların qabıl etiw hám monitoring sistemaları modernizaciyalanbaqta, salıq túsimlerin anıqlaw ańsatlastı. Nátiyjede alınıp atırǵan túsimler tek ǵana óspekte emes, al tártipli, ashıq-aydın jol menen qaplanbaqta.
2025-jılı elektron xızmetler boyınsha salıq túsimleriniń sezilerli dárejede ósiwi sanlı ekonomikanıń bekkem tiykarına aylanǵanın kórsetedi. Bunday processler sanlı xızmetlerge bolǵan talaptı qanaatlandırıwda, salıq túsimlerin kóbeytiwde, joqarı texnologiyalardı engiziwde, xalıqaralıq kompaniyalardı Ózbekstan bazarına tartıwda nátiyjelilikti arttıradı. Keleshekte bul tendenciyalar jáne de bekkemlenedi hám salıq siyasatları, texnologiyalıq bazalar hám xalıqaralıq birge islesiw arqalı Ózbekstan globallıq sanlı ekonomikaǵa jáne de rawajlanıwına xızmet etedi.

Shahnoza Mamaturopova, ÓzA