Parlamentlik izertlewler institutı tárepinen Germaniyanıń Konrad Adenauer fondınıń Ózbekstandaǵı wákilxanası menen birgelikte “Tásirsheń parlamentlik qadaǵalaw: milliy hám sırt el tájiriybesi” atamasında xalıqaralıq ilimiy-ámeliy konferenciya shólkemlestirildi.

Onda parlamentlik qadaǵalaw institutınıń áhmiyeti, túrleri, parlament jumısın nátiyjeli shólkemlestiriw, sanlastırıw processleri, parlamentlik qadaǵalaw jumısın ámelge asırıwdıń mámleketlik hám xalıq turmısındaǵı ornı sıyaqlı máseleler hár tárepleme dodalandı.
Atap ótilgenindey, sońǵı jılları barlıq tarawda túpkilikli reformalar ámelge asırılıp, mámleketimiz barǵan sayın jańasha rawajlanıw basqıshına qádem qoymaqta. Onda jańa redakciyadaǵı Konstituciya hám “Ózbekstan – 2030” strategiyası sheńberindegi háreketler áhmiyetli orın iyeleydi. Ásirese, jańalanǵan Bas nızamımızda bekkemlengen wákillikler parlament jumısına jańasha mazmun baǵıshladı. Nızam shıǵarıwshı uyımnıń wákillikleri salmaqlı dárejede arttırıldı.
Ánjumanda parlament wákilleri, huqıqtanıwshı, siyasattanıwshı ilimpazlar, ekspertler shıǵıp sóylep, parlamenttiń demokratiyalıq reformalar procesindegi ornı, onıń jumısına baylanıslı áhmiyetli máseleler boyınsha óz pikir-usınısların bildirdi.
– Zamanagóy dúnyada parlamentlerdiń jumısı insan huqıqları menen máplerin támiyinlewge qaratılǵanı menen ayrıqsha itibarǵa iye, – dedi Oliy Majlis Nızamshılıq palatası janındaǵı Parlamentlik izertlewler institutınıń direktorı Akrom Toshpwlatov. – Milliy parlamentimiz demokratiyalıq basqarıwdıń júregi sıpatında bárqulla puqaralardıń huqıqları menen máplerin sáwlelendiredi. Parlamentlik qadaǵalaw tek ǵana siyasiy mexanizm emes, al xalıq hám mámleket arasındaǵı isenim kópiri, nátiyjeli basqarıwdıń tiykarı esaplanadı.
Konferenciyada saylaw nızamshılıǵındaǵı reformalar haqqında da sóz etilip, áhmiyetli ózgerisler ámelge asırılǵanı hám 2024-jılǵı parlament saylawı pútkilley jańasha kóriniste ótkeni atap ótildi.
Konrad Adenauer fondınıń Ózbekstandaǵı wákilxanasınıń basshısı Andre Algermissen Ózbekstanda parlamenttiń roli bekkemlengeni, hákimiyatlar bóliniwinde áhmiyetli buwın sıpatında kúsheytilgeni itibarǵa ılayıq ekenin atap ótti. Parlamenttiń wákillik hám nızamshılıq funkciyaları dúnyadaǵı hár qanday mámleket ushın demokratiyalıq siyasiy processlerdiń áhmiyetli faktorı esaplanatuǵının tán aldı.
Sonday-aq, ol óz sózinde “Ózbekstandaǵı reformalardıń tabısı tek ǵana gózzal mámleketińizdiń rawajlanıwı hám abadanlıǵı menen emes, al pútkil Oraylıq Aziya regionınıń turaqlı hám qáwipsiz keleshegi menen de baylanıslı”, dedi.
Ánjumanda parlament jumısın sanlastırıw, málimleme-tallaw infrastrukturasın bunnan bılay da jetilistiriw, deputat, ekspert hám puqaralar arasında jedel sóylesiwdi támiyinleytuǵın sanlı platformalardı engiziw búgingi kúndegi áhmiyetli máselelerden ekenligine itibar qaratıldı. Sonday-aq, parlamentlik qadaǵalawdı nátiyjeli ámelge asırıwdaǵı ayırım máselelerdi sheshiwde ilimiy qatnas hám juwmaqlar zárúr ekenligi atap ótildi. Bul baǵdarda 2025-jılǵı Mámleketlik baǵdarlamada parlament jumısında aqıl orayları menen sistemalı túrde birge islesiwdi jolǵa qoyıw wazıypası belgilengeni aytıp ótildi.
Sonday-aq, konferenciyada Oliy Majlistiń Insan huqıqları boyınsha wákili – Ombudsman hám Balalar Ombudsmanı shıǵıp sóylep, bul institutlar parlamentlik qadaǵalawdıń áhmiyetli buwını sıpatında insan huqıqları hám mápleri, balalar huqıqların qorǵaw tarawındaǵı mámleketlik siyasattı ámelge asırıwda belsene qatnasıp atırǵanın atap ótti. Hár eki Ombudsman hám parlament arasındaǵı birge islesiw puqaralar hám balalardıń huqıqların qorǵawdı támiyinlew, xalıqtıń máplerine xızmet etiwge qaratılǵanı menen itibarlı.
Ánjumanda parlamentlik qadaǵalaw jumısında nızamlardıń orınlanıwın qadaǵalaw, nızamlardıń turmısqa sáykesligin baqlaw, tallaw hám onıń tiykarında tereń tiykarlanǵan juwmaqqa keliw áhmiyetli wazıypa esaplanatuǵını aytıp ótildi. Atap ótilgenindey, parlamentlik qadaǵalaw nızam hújjetleriniń turmısta qay dárejede islep atırǵanın, olar ámelde puqaralardıń mápin qalay támiyinlep atırǵanın anıq kórsetip beredi.
Konferenciyada parlamentlik qadaǵalawdıń nátiyjeliligin arttırıw, bul baǵdarda sırt el tájiriybelerin úyreniw, parlament jumısın zaman talabı dárejesinde jetilistiriw boyınsha usınıslar islep shıǵıldı.

Muhtarama Komilova,
Asliddin Alijonov (súwret),
ÓzA