Psixologiya – adamzat oy-pikiriniń eń tereń qatlamlarına kirip barıwshı, insan sanası, sezimleri, minez-qulqı sırların úyreniwge qaratılǵan áhmiyetli taraw esaplanadı. Bul taraw tek ǵana shaxstı ańlaw emes, al jámiyettegi óz-ara qatnasıqlar hám ruwxıy teńsalmaqlılıqtı támiyinlewde de úlken áhmiyetke iye. Sebebi, insandı túsinbey turıp, jámiyetti túsinip bolmaydı. Sonıń ushın psixologiya insandı hám adamzattı túsiniwge baǵdarlanǵan eń názik hám juwapkershilikli ilimiy baǵdarlardan biri.

Búgingi kúnde psixolog kásibine bolǵan ǵalabalıq kóz-qaraslar biraz ápiwayılasıp ketkenin biykarlap bolmaydı. Sociallıq tarmaqlarda “psixolog” atı menen jumıs alıp barıp atırǵan kóplegen shaxslar ózin “psixolog” dep járiyalaǵan bolsa da, ámelde bul tarawdıń ilimiy tiykarların tereń túsinbegen halda, júzeki motivaciyalıq súrenler hám sezimge suwǵarılǵan “tez másláhátler” menen sheklenip qalmaqta.
“Ishki mendi tabıń,” “Ózińizdi súyiń,” “Hesh kim ushın ózgermeń” sıyaqlı sózler tiykarında psixologiyalıq qatnastıń bir bólegi bolıwı múmkin, biraq bul sózler ilimiy tiykarda analizlenbese, olar insandı ruwxıy teńsalmaqlılıqqa emes, al ózin aqlaw hám basqalardı ayıplaw halatına alıp keliwi múmkin. Nátiyjede, jámiyette psixologiya haqqındaǵı túsinik ápiwayılasadı, bul kásiptiń haqıyqıy qádiri tómenleydi.
Tiykarında haqıyqıy psixolog insan ruwxıyatınıń “shıpakeri,” sezim jaǵdaylarınıń analizatorı hám shaxslar arasında empatiya tiykarında baylanıs qura alıwdı qáliplestiretuǵın qánige. Ol tek ǵana másláhátshi emes, al shaxstıń ishki dúnyasın ańlap, onıń menen birge sheshim tabıwshı joldas bolıp tabıladı.
Psixologiya – bul “tez bayıw” yamasa “ǵalabalıq tanılıw” quralı emes, al insan turmısınıń eń názik táreplerine juwapker ilimiy baǵdar. Hár bir psixologtıń juwapkershiligi sonda, ol óz sózleri arqalı insan ómirine tásir kórsetedi. Bir nadurıs talqılaw yamasa júzeki “motivaciya” insannıń ruwxıy dúnyasında iz qaldırıwı, geyde bolsa onıń qararlarına unamsız tásir kórsetiwi múmkin.
Sońǵı jılları psixologiya tarawı kommerciyalasıw jolına kirip, kóplegen “tez kurslar,” “sertifikatlı treningler” hám “onlayn psixolog” xızmetleri kóbeyip ketti. Bul process bir tárepten psixologiyalıq bilimlerdiń ǵalabalasıwına xızmet etse de, ekinshi tárepten onıń ilimiy tereńligin joǵaltpaqta.
Búgin ayırım shaxslar psixologiyanı dáramat deregi sıpatında kórip, insan ruwxıy dúnyasın úyreniw emes, al satıwdı kóbeytiwdi maqset etpekte. Bunday jaǵday bolsa tek ǵana qánigeliktiń abırayın emes, al jámiyettiń bul tarawǵa bolǵan isenimin de tómenletpekte.
Bunda tek ǵana jalǵan psixologlardı ayıplaw da durıs emes. Hár bir insannıń tańlaw mádeniyatı, óz mashqalasına sanalı qatnas jasawı da áhmiyetli rol atqaradı. Psixologiyalıq járdemge múrájat etip atırǵan shaxs bárinen burın qánigeniń tájiriybesine itibar beriwi, sózdiń tartımlılıǵına emes, dálil hám ámeliy nátiyjege súyeniwi kerek. Sebebi insan óz ómirindegi mashqalalardı sheshiwde asıǵıslıq yamasa emocional qararlarǵa berilse, bul jańa ruwxiy qarama-qarsılıqlardı keltirip shıǵaradı. Psixolog penen islesiw procesi, bul ishki ózgeriw hám ózin ańlaw mektebi. Ol bir túnde emes, izbe-iz qarım-qatnas, isenim hám tallaw arqalı júz beredi.
Búgingi globallasıw dáwirinde insan psixologiyası barǵan sayın quramalasıp barmaqta. Stress, málimleme basımı, sociallıq salıstırıw hám sanlı ortalıqta jasaw sıyaqlı faktorlar insan ruwxıylıǵına kúshli tásir etpekte. Sol sebepli psixologiya pánine talap hesh qashan búgingi kúndegidey joqarı bolmaǵan. Biraq bul talaptı durıs baǵdarlaw, onı júzeki “motivaciyalıq” súrenlerden ajıratıw jámiyettiń ulıwma mádeniy hám intellektuallıq juwapkershiligi bolıp tabıladı. Haqıyqıy psixologlar bolsa mine usı juwapkershilikti tereń sezingen halda, insan psixologiyasına abaylılıq penen qatnasta bolatuǵın, empatiya, analiz hám insanpárwarlıq tımsallarına aylanıwı kerek.

ÓzA