Sońǵı jıllarda internet hám jasalma intellekt (AI) texnologiyalarınıń jedel pátlerde rawajlanıwı adamzat tariyxında jańa dáwirdi baslap berdi. Ásirese, ChatGPT, Midjourney, Runway sıyaqlı aldınǵı jasalma intellekt quralları mıńlaǵan insanlardıń kúndelikli turmısın ózgertip jiberdi. Endi logotip, prezentaciya, animaciya yamasa video tayarlaw ushın kúnler, hátteki háptelep waqıt sarıplaw shárt emes. Kóz aldıńızdaǵı ideyanı jazıp beriwdiń ózi jetkilikli, bir neshe minutta tayar ónim qolıńızda boladı.

AI quralları arqalı dizayn, awdarma, tekst jazıw hám kodlaw sıyaqlı quramalı wazıypalardı tez hám sapalı orınlaw múmkin. Bul bolsa túrli tarawlarda bir qansha qolaylıqlar jaratpaqta. Jaslar óz dóretiwshilik ideyaların ámelge asırıwda texnologiyadan paydalanıp, global kólemdegi joybarlarda qatnaspaqta. Házirgi waqıtta jasalma intellektten maqsetli paydalanǵan insan belgili bir kónlikpelerdi ózi erkin túrde úyrene aladı. Biraq jaǵday 100 procent kewildegidey emes.
Jasalma intellekt rawajlanǵan sayın ondaǵı qadaǵalawsız kontent hám sayızlıq mashqalası da barǵan sayın úlkeyip barmaqta. Kópshilik jaǵdaylarda bul videolarda tárbiya hám isenimlilik máseleleri aqırǵı orınlardı iyeleytuǵını da jalǵan emes.
Jaqında, bir xabar internetti lárzege saldı. Kewil ashar tamashalar ushın arnalǵan kosatka óz úyretiwshisin jabayılarsha jep qoyǵan súwreti jıldırım tezliginde tarqaldı. Bul videonıń kóriwler sanı da millionnan asadı. Adamlar arasında qáwip, ayanısh sıyaqlı túsinikler tolıp ketti. Bunnan soń, iri shólkemler bul másele boyınsha qatań izleniwler alıp bardı. Maǵlıwmatlar tekserilgende, videoda shaxsı kórsetilgen Jesika ismli qız haqıyqatında joq ekenligi, video tek ǵana jasalma intellekt tárepinen jaratılǵanı tastıyıqlandı. Biraq xalıq arasındaǵı shawqım elege shekem basılmadı.
Negizinde jasalma intellekt rawajlanıwı menen bir qatarda insanlardıń media sawatlılıǵı da birdey rawajlanıwı kerek. Bul eki rawajlanıwda bolsa ádewir ayırmashılıqlar bolǵanı ushın máni mashqalası da kelip shıqpaqta. Jasalma intellekt tárepinen insanlar obrazında hár qıylı ádepsiz videolar, aqmaqlıq “másláhátler” hám kewilashar, biraq maqsetsiz kontent tiykarǵı aǵımǵa aylanǵan. Nátiyjede, AI imkaniyatları arqalı paydalı joybar yamasa bilimlendiriw platforması jaratıwdıń ornına, bir kúnlik belgililikke alıp keletuǵın, sociallıq paydasız kontentler islep shıǵarılmaqta. Bul bolsa jasalma intellekt imkaniyatlarınıń durıs baǵdarlanbaǵanı aqıbetinde keleshek áwladlardıń sanasına unamsız tásir kórsetiwi múmkin.
Tiykarında, AI – bul qural, qural bolsa anıq maqset emes. Insan bul arqalı qanday nátiyjege erisiwdi qálewi óz qolında. Sanalı insan texnologiyadan rawajlanıw, bilim alıw, innovaciyalar jaratıw, ilim menen shuǵıllanıw, jámiyetke unamlı tásir kórsetiw ushın paydalanadı. Hár bir bloger, kontent jaratıwshı yamasa ápiwayı internet paydalanıwshısı da óziniń mazmunlı kontenti arqalı basqalarǵa úlgi, bilim hám sabaq beriwi múmkin.
Keleshek texnologiya menen belgilenedi, biraq texnologiyanıń qaysı baǵdarda rawajlanıwın házirgi áwlad belgileydi. Búgin biz, paydalanıwshılar, ásirese, jaslar, jasalma intellekt quralların dóretiwshilik, bilimlendiriw, ilim hám rawajlanıw jolında qollanıwımız zárúr. Júzeki hám mánissiz kontentti emes, mazmunlı, tárbiyalıq hám zamanagóy málimlemeni jaratıwǵa umtılıwımız hám jasalma intellekt imkaniyatları arqalı óz milliy qádiriyatlarımız, tariyxımız hám mádeniyatımızdı dúnya saxnasında belgili dárejede alǵa qoyıw jolların izlewimiz kerek.
Jasalma intellekt – bul revolyuciyalıq qural. Biraq ol qaysı jolǵa xızmet etetuǵının bizler sheshemiz. Búgin sayız kontent emes, mazmunlı rawajlanıwǵa xızmet etetuǵın texnologiyalar, joybarlar hám platformalardı kóbeytiw hár qashanǵıdan da áhmiyetli. Maqsetsiz háreketler ornına, juwapkershilikli qatnastı tańlayıq!

Dildora DWSMATOVA,
ÓzA