Prezident Shavkat Mirziyoev hayal-qızlar hám balalardıń huqıqların qorǵawdı bunnan bılay da kúsheytiw, olarǵa bolǵan basım hám zorlıqtıń aldın alıw boyınsha usınıslar jáne jańa baslamalar menen tanıstı.
Elimizde erte neke, erte jastaǵı tuwıw hám hayal-qızlar hám balalarǵa zorlıq jaǵdaylarınıń aldın alıw máselelerine shańaraq institutın bekkemlew jámiyette salamat sociallıq ortalıqtı qáliplestiriwdiń áhmiyetli baǵdarı sıpatında turaqlı itibar qaratılıp kelinbekte.
Bul máseleler eń joqarı dárejede bir neshe márte dodalanıp, huqıq qorǵaw uyımları hám basqa da juwapker uyımlar aldına anıq wazıypalar qoyılǵan. Olardıń bul baǵdardaǵı jumısın muwapıqlastırıw maqsetinde uyımlararalıq keńes shólkemlestirilgen hám qısqa múddetlerde ámeliy usınıslardı islep shıǵıw tapsırılǵan edi.
Búgingi prezentaciyada keń jámiyetshilik, taraw ekspertleriniń usınısları jáne aldınǵı xalıqaralıq tájiriybe tiykarında muwapıqlastırıwshı keńes tárepinen tayarlanǵan baslamalar kórip shıǵıldı.
Sonıń ishinde, sociallıq tarmaqlarda xalıqtıń haqılı narazılıqlarına sebep bolıp atırǵan bir qatar máseleler boyınsha tómendegi usınıslar bildirildi:
– jınısıy dámegóylik etkeni ushın belgilengen 5 sutkaǵa shekem hákimshilik qamaqqa alıw jazasın qatańlastırıw;
– pedofiller ushın ómirlik erkinen ayırıwǵa shekemgi jazanı belgilew;
– Jınayat kodeksiniń 118- hám 119-statyalarındaǵı jınısıy jınayatlardı jas óspirimlerge qarata islegen qamaqtaǵılardı mánzil-koloniyalarǵa ótkermew;
– Jınayat kodeksiniń 6 statyasındaǵı jınısıy jınayatlar boyınsha islerdi tergew wákilligin ishki isler uyımlarınan prokuraturaǵa ótkeriw;
– jınısıy dámegóylik etiw boyınsha hákimshilik huqıqbuzarlıqqa baylanıslı materiallarda jınayat belgileri joq ekenligi boyınsha prokuror qararın alıw shártligi;
– hayal-qızlar hám balalarǵa qarata zorlıq jınayatları menen arnawlı tayarlıqtan ótken advokatlar, tergewshi hám sudyalar shuǵıllanıwı;
– zorlıqtan jábirlengen hám qorǵanıw orderi berilgen hayal-qızlardıń qorǵalıwın kúsheytiw maqsetinde olardıń telefon qurılmalarına arnawlı “SOS” qosımshaların ornatıw, onda shaqırıw túymesi basılǵanda 5 kilometr radiustaǵı ishki isler xızmetkerleri 10 minutta mánzilge jetip keliwi hám basqalar.
Sonday-aq, elimizde nekelerdiń 40 procenti 18-19 jastaǵılar arasında dúziliwi, biraq xalıqaralıq shólkemlerdiń eń qolaylı neke jası 21 jas ekeni, bul jasqa jetken shaxslar ádette finanslıq erkinlikke erisip, shańaraq qurıwǵa hár tárepleme tayar bolıwı haqqındaǵı usınısları tiykarında tómendegi baslamalar bildirildi:
– nekeni 21 jasqa tolǵan shaxslar arasında dúziwdi xoshametlew maqsetinde qosımsha finanslıq qollap-quwatlaw mexanizmlerin engiziw;
– mámleketlik bajıdan jeńillikler beriw jolı menen nekeleniwshiler arasında neke shártnaması dúziliwin xoshametlew;
– neke jasına baylanıslı nızamshılıqtı buzǵanı ushın járiymanıń 15 procentin bunday jaǵday haqqında xabar bergen shaxslarǵa beriw tártibin engiziw arqalı erte nekelerdi anıqlaw nátiyjeliligin arttırıw;
– erte neke hám 16 jasqa shekemgi hámiledarlıq jaǵdayları haqqında ishki isler uyımları hám “Insan” sociallıq xızmetler oraylarına xabar beriw boyınsha uyımlararalıq shınjırdı jolǵa qoyıw, onda atap ótilgen jaǵdaylar haqqında xabar bermegeni ushın hákimshilik juwapkershilikti belgilew;
– hámiledar yamasa 3 jasqa shekemgi perzent tárbiyası menen bánt bolǵan student qızlar ushın bilimlendiriwdi dawam ettiriw imkaniyatın beriw arqalı olardıń oqıwdan túsip qalıwınıń aldın alıw hám basqalar usınıs etildi.
Mámleketimiz basshısı bildirilgen baslamalardı maqullap, tiyisli pármanǵa qol qoydı hám tarawdaǵı jańalıqlardı keń jámiyetshilik arasında úgit-násiyatlaw boyınsha juwapkerlerge tapsırmalar berdi.

ÓzA