Oliy Majlis Nızamshılıq palatasınıń gezektegi májilisi óz jumısın basladı. Májiliste dáslep Bala huqıqları boyınsha wákil (Balalar ombudsmanı) diń 2025-jıldaǵı bala huqıqları haqqındaǵı nızamshılıqqa mámleketlik uyımlar tárepinen ámel etiliwi jaǵdayı haqqındaǵı esabatı kórip shıǵıldı.
Balalar ombudsmanı Surayyo Rahmonovanıń atap ótkenindey, sońǵı jılları mámleketimizde balanıń huqıqları, erkinlikleri hám nızamlı máplerin támiyinlew, onıń abırayın hám qádir-qımbatın qorǵaw mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarına aylandı. “Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisiniń Bala huqıqları boyınsha wákili (Balalar ombudsmanı) haqqında”ǵı nızamnıń qabıl etiliwi bul baǵdarda áhmiyetli huqıqıy tiykar jarattı. Búgingi kúnde Balalar ombudsmanı usı nızamǵa tiykarlanıp mámleketlik uyımlar, sonday-aq, kárxanalar, mákemeler, shólkemler hám lawazımlı shaxslar tárepinen bala huqıqları haqqındaǵı nızamshılıqqa ámel etiliwi ústinen parlamentlik qadaǵalawdı ámelge asırmaqta.
2025-jılı Bala huqıqları boyınsha wákil atına Ózbekstan Respublikası puqaraları, sırt mámleketlerdiń puqaraları hám ombudsmanları, puqaralıǵı bolmaǵan shaxslar, jámiyetlik shólkemler hám basqa da yuridikalıq táreplerden 1 mıń 934 múrájat kelip túsken.
Wákilge tikkeley balalar tárepinen 42 múrájat jollanǵan bolıp, bul jámi múrájatlardıń 2,17 procentin quraǵan. 2025-jılı Bala huqıqları boyınsha wákildiń 35 jeke qabıllawında 141 puqara qabıl etilip, olardıń múrájatı kórip shıǵılǵan.
Múrájatlardı tallaw hám monitoring jumısı tiykarında bala huqıqları menen nızamlı mápleriniń buzılıwına jol qoyılǵanı boyınsha jámi 36 tásir hújjeti – 2 eskertiw, 6 usınıs, 25 juwmaq hám 3 sud hújjeti ústinen protest keltiriw haqqında ótinish kirgizilgen. Múrájatlardı úyreniw tiykarında balalarǵa islengen zorlıq jaǵdayları boyınsha 19 jınayat isi hám 26 hákimshilik is qozǵatılǵan. Bilimlendiriw shólkemlerinde balalarǵa bolǵan zorlıq belgileri anıqlanǵan jaǵdaylar boyınsha 15 pedagogqa intizamıy shara qollanılǵan.
Sonday-aq, ótken dáwirde balanıń materiallıq támiynatı boyınsha jámi 403 million 745 mıń sumlıq aliment qarızdarlıǵın óndiriwge járdemlesken. 52 jetim hám ata-ana qaramaǵınan ayırılǵan balalarǵa mámleketlik bajı hám basqa da tólemlersiz ID-kartaların rásmiylestiriwde ámeliy járdem kórsetilgen.
20 imkaniyatı sheklengen bala bolsa medicinalıq tekseriwden ótkerilip, olarǵa reabilitaciya, psixologiyalıq-pedagogikalıq korrekciya xızmetlerin shólkemlestiriwde járdemlesken. Sırt elde ata-anasınıń qaramaǵınan ayırılǵan 45 bala bolsa Ózbekstan Respublikasına qaytarılǵan.
Ótken dáwirde Bala huqıqları boyınsha wákil tárepinen bala huqıqların qorǵaw tarawında xalıqaralıq birge islesiwdi rawajlandırıw baǵdarında da 20 dan aslam ilajlar shólkemlestirilgen. Atap aytqanda, Ózbekstannıń baslaması menen 2025-jıl 11-12-sentyabr kúnleri birinshi xalıqaralıq forum ótkerilgen. Bul ilaj juwmaǵı boyınsha regionallıq birge islesiwdiń bekkem tiykarı sıpatında Qazaqstan, Qırǵızstan, Tájikstan, Túrkmenstan hám Ózbekstan Balalar ombudsmanları tárepinen “Oraylıq Aziya mámleketlerinde bala huqıqların qorǵaw mexanizmlerin kúsheytiwdiń áhmiyetli máseleleri” temasındaǵı birinshi xalıqaralıq forumınıń Deklaraciyasına qol qoyılǵan.
Balalar ombudsmanınıń pikirinshe, balalarǵa qarsı zorlıq jaǵdaylarınıń 34,4 procenti olardıń óz ata-anaları yamasa basqa jaqınları tárepinen ámelge asırılǵanı shańaraqlıq ortalıqtı jaqsılaw, shańaraqlıq kelispewshiliklerdi saplastırıw ilajların kúsheytiwdi talap etedi. Kóp jaǵdaylarda shańaraqlıq kelispewshiliklerde tiykarınan balalar jábir kórip atırǵanı ashınarlı.
Sonday-aq, Bala huqıqları boyınsha wákil balalardıń densawlıǵın saqlaw baǵdarındaǵı háreketler, sistemalı jumıslar, shanshıw ilajları haqqında da maǵlıwmatlar berdi. Sonıń menen birge, ayırım balalar sanatoriyaları, balalardı emlew bólimleriniń materiallıq-texnikalıq jaǵdayı qanaatlandırarsız, zárúr sharayatlar jeterli emes ekenligi anıqlanǵanın málim etti.
Bunnan tısqarı, 7,5 mıńnan aslam bala inklyuziv bilimlendiriwge tartılǵan. Jetim hám ata-anasız balalardı qorǵaw baǵdarında Sociallıq qorǵaw milliy agentligi tárepinen belgili jumıslar ámelge asırılǵan. Sonıń ishinde, 662 balaǵa turaq jay satıp alıw ushın qarjılar qaratılǵan.
Jas óspirimler arasında huqıqbuzarlıqlardıń aldın alıw maqsetinde profilaktikalıq ilajlar ámelge asırılǵan. Bul baǵdardaǵı jumıslar nátiyjesinde 5 mıń 877 jas óspirim profilaktikalıq esaptan shıǵarılǵan.
Bala huqıqları boyınsha wákil óz bayanatında balalardıń huqıqları menen máplerin qorǵaw baǵdarında bir qatar usınıslardı da alǵa qoydı.

Muhtarama Komilova, ÓzA