Kóksaray rezidenciyasında Prezident Shavkat Mirziyoevtiń jaslar menen sóylesiwi bolıp ótti.
Ushırasıwda Qaraqalpaqstan Respublikası, wálayatlar hám Tashkent qalasındaǵı studiyalar arqalı 60 mıńnan aslam jaslardıń wákilleri qatnastı.
Mámleketimiz basshısı jıynalǵanlardı qızǵın qutlıqlap, elimizdegi 22 millionnan aslam jaslarımız oǵada úlken ekonomikalıq, sociallıq hám siyasiy kúsh ekenin atap ótti. Barlıq dárejedegi basshılar jaslardı til hám kásip-ónerge úyretiw, sportqa tartıw, ideya, joybar hám startaplarına járdem beriw, olardı jumıslı hám dáramatlı etiw boyınsha jáne de jedel islewi, birde-bir jigit-qızdı itibardan shette qaldırmawı zárúr ekenligi atap ótildi.
Jıllar dawamında jaratılǵan imkaniyatlar nátiyjesinde jaslarımız jáhán pán olimpiadalarında 66 altın, 147 gúmis, 221 qola medalın qolǵa kirgizdi. Garvard, Yel, Prinston, Kolumbiya, Kornell sıyaqlı abıraylı joqarı oqıw orınlarında bilim alıp atırǵan student jaslarımız 500 den, TOP-100 degi joqarı oqıw orınlarında oqıp atırǵan jigit-qızlarımız 3,5 mıńnan arttı. Jaslarımız jaratqan 63 startap joybarı AQSh, Qubla Koreya, Ullı Britaniya hám Birlesken Arab Ámirlikleri bazarlarına kirip barǵan. Jas sportshılarımız xalıqaralıq arenalarda 720 altın, 671 gúmis, 854 qola medalınıń iyesi boldı. Búgin jas isbilermenler elimizdegi biznes wákilleriniń 35 procentin quramaqta.
Usı mánide, Ózbekstan Jaslar rawajlanıwı globallıq indeksinde eń tez pátlerde rawajlanıp atırǵan mámleket dep tán alınǵanı biykarǵa emes. Usı jılı Tashkent qalasında Jáhán jaslarınıń tınıshlıq jolındaǵı háreketi bas rezidenciyasınıń shólkemlestiriliwi, Samarqand qalasında Jaslar parlamenti aǵzalarınıń 12-globallıq konferenciyası, “Take Off” xalıqaralıq startap sammiti hám 46-Pútkiljáhán shaxmat olimpiadasınıń ótkeriliwi bul statustı jáne de bekkemleydi.
Mámleketimiz basshısı hár jılı 600 mıń jas miynet bazarına kirip kiyatırǵanı, 2030-jılǵa barıp, bul kórsetkish 1 millionǵa jetiwin atap ótip, jaslarǵa óz imkaniyatı hám qızıǵıwshılıǵına sáykes jumıs tabıwı ushın sharayat jaratıw eń áhmiyetli másele ekenin kórsetip ótti.
Jaslar arasındaǵı sorawnama nátiyjesine bola, olardıń úshten biri isbilermen bolıw tilegin bildirgen.
Ótken jılı jaslardıń bántligin támiyinlew ushın bankler hám Jaslar isleri agentligine 400 million dollar qaratılǵanı, “Jaslar biznesi” hám “Keleshekke qádem” baǵdarlamaları esabınan 15 mıń jas óz isbilermenligin jolǵa qoyıp, 50 mıń adamdı jumıs penen támiyinlegeni atap ótildi.
Bul jumıslardıń dawamı sıpatında jaslar isbilermenligin qollap-quwatlaw ushın qosımsha 200 million dollar ajıratılatuǵını járiyalandı.
Onda qarjılandırıw imkaniyatları keńeytiledi: ózin-ózi bánt etken jaslar ushın kredit muǵdarı 100 million sumnan 300 million sumǵa shekem arttırıladı. Jas isbilermenlerdiń joybarları ushın 10 milliard sumǵa shekem kredit ajıratıw múmkin boladı. Innovaciyalıq startap joybarlarına 100 mıń dollarǵa shekem investiciya kirgiziwge ruqsat beriledi. Xızmet kórsetiw hám ulıwma awqatlanıw tarawında 1 mıńnan aslam jumıs ornın jaratqan jergilikli brendlerden franshiza alıp, filial ashıwǵa qızıqqan jaslar ushın qolaylı qarjılandırıw paketleri engiziledi.
Usı jıldan “Keleshek isbilermenleri” baǵdarlaması iske qosılıp, jas isbilermenlerge 7 jıl múddetke shekem 15 procentlik kredit ajıratıw jolǵa qoyıladı. Atap aytqanda, ózin-ózi bánt etken jaslarǵa girewsiz 20 million sumǵa shekem, isbilermenlik kónlikpesine iye bolıp biznes baslap atırǵanlarǵa 300 million sumǵa shekem, jumısın keńeytpekshi bolǵanlarǵa 2 milliard sumǵa shekem, keminde 5 pitkeriwshini jumısqa alǵan isbilermenlerge bolsa 10 milliard sumǵa shekem kredit beriletuǵını belgilendi.
Sonday-aq, isbilermenlikti endi baslap atırǵan jaslardıń 30 procenti biznes kónlikpesi jetispeytuǵını sebepli qıyınshılıqqa ushırasıp atırǵanı atap ótildi. Sol sebepli, hár bir aymaqta isbilermenlikke oqıtıw, ideyanı bizneske aylandırıw, buxgalteriya, bank, marketing, ishki hám sırtqı bazarlarǵa shıǵıw boyınsha kompleksli xızmet kórsetetuǵın “Jaslar biznes inkubatorı” shólkemlestiriledi.
Abıraylı sırt el joqarı oqıw orınları aldınǵı tájiriybeler tiykarında jaslardı isbilermenlikke oqıtıwda birge islesiwge tayar ekeni atap ótilip, keminde 40 mıń jastı bizneske úyretetuǵın “Jańa áwlad isbilermenleri” baǵdarlamasın baslaw belgilendi. Baǵdarlamanı tabıslı tamamlaǵan eń jaqsı 1 mıń jastıń joybarına úsh jıl múddetke 200 million sumǵa shekem 7 procentlik ssuda beriledi.
Hár jılı “Jas isbilermenler” tańlawı ótkerilip, eń jaqsı 100 joybardı brendke aylandırıw ushın “Jaslar venchur” qorınan 1 milliard sumǵa shekem qarjı ajıratıladı.
1-marttan jańa jumıs baslap atırǵan jas isbilermenlerge infrastrukturaǵa jalǵanıwǵa baylanıslı mámleketlik xızmetlerdiń qárejetleri Jaslar isbilermenligi qorı esabınan qaplap beriledi.
Sociallıq baslamalar boyınsha “Óz pikirińdi ber (Voice Up)” inklyuziv dem alıw orayınıń tájiriybesi keńeytilip, onı hár bir aymaqta ótkeriw hám 1 mıń jastı qamtıp alıw, eń jaqsı baslamalardıń qatnasıwında Samarqand qalasında Xalıqaralıq inklyuziv jaslar dem alıw orayın shólkemlestiriw wazıypası belgilendi.
“Ósiw hám rawajlanıw (Upshift)” joybarı sheńberinde bıyıl media, dizayn, ónermentshilik, óndiris hám innovaciya baǵdarlarında da tańlaw ótkeriledi. Eń jaqsı 40 startaptı qarjılandırıw ushın 2 milliard sum ajıratıladı.
Texnikumlarda bilimlendiriw baǵdarlamaların jumıs beriwshilerdiń talabı tiykarında jańalaw, dual bilimlendiriwdiń qamtıp alıwın keńeytiw, materiallıq-texnikalıq bazanı jaqsılaw boyınsha wazıypalar belgilendi.
Texnikumlarǵa da joqarı oqıw orınları sıyaqlı “spin-off” ashıwǵa ruqsat berilip, oqıwshılardıń startap joybarlarına 1 milliard sumǵa shekem ajıratıladı. Usı jıldan texnikum oqıwshıları ushın da “Jumıs isle hám sayaxat et (Work and travel)” baǵdarlaması tiykarında 6 ay sırt elde islep, qosımsha dáramat tabıw imkaniyatı jaratıladı, qatnasıwshılarǵa jol haqı qárejetleri ushın ssuda ajıratıladı.
Shet tili sertifikatına iye jaslardı qollap-quwatlaw mexanizmi nátiyje bergeni atap ótilip, sertifikat alǵan jaslar 600 mıńnan artqanı, shet tillerin jetik biletuǵın 72 mıń instruktor qálipleskeni aytıldı.
Jeke menshik oqıw orayları associaciyasın shólkemlestiriw baslaması qollap-quwatlanıp, associaciyaǵa aǵza bolǵan oraylarǵa imaratın ijaraǵa bergen isbilermenler ijara dáramatı hám payda salıǵın tólewden azat etiledi. Bunday oraylardıń oqıtıwshıların aldınǵı bilimlendiriw oraylarına stajirovkaǵa jiberiw ámeliyatı jolǵa qoyıladı.
“Kómek” baǵdarlaması sheńberinde alıs hám shetki aymaqlarda shet tili oqıw oraylarınıń jumısın keńeytiw ushın 300 million sumǵa shekem procentsiz ssuda beriledi. Alıs aymaqlardaǵı oqıw orayları sociallıq salıqtı 1 procent, oqıtıwshılar ushın dáramat salıǵın 7,5 procent muǵdarında tóleydi (házir 12 procent).
Orınlarda járdemge mútáj shańaraqlardaǵı jaslardı biypul oqıtatuǵın oqıw oraylarına qosımsha jeńillikler beriletuǵını belgilendi: jer hám múlk salıǵınan azat etiledi, kommunallıq qárejetleriniń yarımı qaplap beriledi, oqıtıwshılarǵa tólengen dáramat salıǵı hám sociallıq salıq “keshbek” tárizinde qaytarıladı.
Volontyorlıq jumısına ayrıqsha itibar qaratıldı. Elimizde huqıqıy tiykarlar jaratılǵanı esabınan volontyor jaslar 5 esege kóbeyip, ekologiya, medicinalıq xızmet, bilimlendiriw, ayrıqsha jaǵdaylarda járdem beriw baǵdarlarındaǵı volontyorlardıń sanı 100 mıńnan artqanı aytıldı.
Volontyorlıq háreketin rawajlandırıw boyınsha Qáwenderlik keńesin dúziw, Jaslar isleri agentliginde “Volontyorlıqtı qollap-quwatlaw” qorın shólkemlestiriw rejelestirildi. Qorǵa hár jılı byudjetten 20 milliard sum, qosımsha túrde jergilikli byudjetlerden 3 milliard sumnan ajıratıladı. Sonıń esabınan volontyorlıq joybarlarına 100 million sumǵa shekem grant beriledi, “sociallıq belsendilik kartası” arqalı ball sisteması engiziledi.
Májiliste jas shańaraqlardı qollap-quwatlaw, kitapqumarlıqtı ǵalabalıq en jaydırıw máseleleri de kóterildi.
Jas shańaraqlar ushın turaq jay ipoteka baǵdarlaması sheńberinde kredit stavkasınıń 14 procentten artqan bólegi byudjetten qaplap beriletuǵını aytıldı.
“Kitapqumarlıq mádeniyatın rawajlandırıw” qorı arqalı eń talantlı jazıwshılarǵa dóretiwshilik buyırtpa berip, bir jıl dawamında ayına 20 million sumnan haqı tólew, eń saylandı shet el ádebiyatların ózbek tiline hám milliy ádebiyattı shet tillerge awdarıw jáne basıp shıǵarıw qárejetiniń yarımın qaplaw belgilendi.
Jańa oqıw jılına shekem eń jaqsı 100 shıǵarmadan ibarat toplamdı tayarlap, barlıq mektep hám texnikumlarǵa jetkeriw, eń belsendi kitapqumar oqıwshılardı 10 million sumnan sıylıqlaw wazıypası qoyıldı.
Kitapxana, “book cafe” hám kitap dúkanın ashıp, ayına 10 mıńnan aslam kitap satıwdı jolǵa qoyǵan isbilermenlerge 3 jılǵa 1 milliard sumǵa shekem 7 procentlik ssuda beriw mexanizmi názerde tutıldı.
Jazanı orınlaw mákemelerinen qaytqan jaslardıń jámiyetke tez beyimlesiwi ushın “Ekinshi imkaniyat” joybarınıń baslanatuǵını málim etildi. Onda 8-12 aylıq intensiv kurslarda programmalastırıw, veb-dizayn, kompyuter injenerligi, basqa da kásipler hám shet tillerine oqıtıw arqalı dáramatlı jumısqa iye bolıwına sharayat jaratıladı.
Ushırasıw juwmaǵında mámleketimiz basshısı jaslar menen sóylesip, olardıń túrli tarawlarǵa baylanıslı usınıs hám baslamaların tıńladı.
Ilaj dawamında juwapkerlerdiń esabatları da tıńlandı.

ÓzA