DART missiyası insaniyat tariyxında birinshi márte asteroid orbitasın maqsetli túrde ózgertiwge qaratılǵan planetalıq qorǵaw tájiriybesi bolıp esaplanadı.
Ózbekstan Respublikası Ilimler akademiyası Astronomiya institutınıń ilimpazları – Galaktika astronomiyası laboratoriyasınıń baslıǵı Otabek Burxonov hám PhD, úlken ilimiy xızmetker Kamoliddin Ergashev NASA tárepinen “Group Achievement Award” sıylıǵı menen sıylıqlandı. Sıylıq “Double Asteroid Redirection Test” (DART) xalıqaralıq kosmoslıq missiyası sheńberinde ámelge asırılǵan tariyxıy ilimiy nátiyje ushın berildi.
Missiya 2022-jıl 26-sentyabr kúni kishi asteroid sisteması – Didymos asteroidınıń joldası Dimorphosqa kinetikalıq soqqı beriw, yaǵnıy kosmoslıq keme menen soqlıǵısıwı arqalı ámelge asırıldı.
Soqqı nátiyjesinde Dimorphosning Didymos átirapındaǵı orbitalıq dáwiri ózgerdi. Eń áhmiyetlisi, bul ózgeris Jer hám kosmos teleskopları járdeminde anıq ólshendi.
Bul adamzat tariyxında birinshi márte jasalma túrde asteroid orbitasın ózgertiw hám onıń nátiyjesin eksperimentallıq tárizde tastıyıqlaw boldı.
Ózbekstan Ilimler akademiyası Astronomiya institutınıń ilimpazları DART missiyasınıń jerden baqlawlar boyınsha jumısshı toparınıń quramında Maydanak observatoriyası teleskopları menen belsene qatnastı.
Jámááttiń tiykarǵı wazıypası – urıwdan aldınǵı hám keyingi fotometrlik baqlawlar tiykarında asteroid sistemasınıń orbital dáwirindegi ózgerisin anıqlaw hám anıqlıq penen esaplawdan ibarat edi, delinedi ÓzRIA maǵlıwmatında.
Tap usı ólshew nátiyjeleri DART tájiriybesiniń tabıslı ámelge asırılǵanın ilimiy jaqtan tastıyıqladı. Bul jetiskenlik ushın Astronomiya institutınıń ilimpazları NASA tárepinen “Group Achievement Award” sıylıǵı menen sıylıqlandı. Bul sıylıq NASA kosmos agentliginiń joqarı tán alıw belgisi esaplanadı.

A.RUSTAMOV, ÓzAnıń xabarshısı