Hayaldı kóbinese “nashar” dep atawǵa ádetlengenbiz. Biraq turmıstıń barlıq mashaqatı hám awır sınaqların iyninde sabır-taqat penen kóterip kiyatırǵan áyne hayal ekenin tereń ańlamaymız. Onıń kúshi bálent dawıs yamasa shawqım-súrende emes, al ishki shıdamlılıǵında, úndemesliginde hám qayta-qayta ayaqqa tura alıwında kórinedi. Onı ańlaw ushın tek ǵana qaraw jetkilikli emes – onı túsiniw, júrek kózi menen seziw kerek. Sebebi, hayal tek mehir hám qorǵaw qorshawında bolǵanda ǵana óz tábiyatındaǵı náziklikti saqlap qala aladı. Bolmasa, qatal táǵdir onı kúshli bolıwǵa, awırıwlardı kúlkiniń astına jasırıwǵa májbúr etedi.
Prezidentimiz Shavkat Mirziyoevtiń atap ótkenindey: “Hayaldı razı etsek, shańaraq razı boladı, shańaraq razı bolsa – jámiyet razı boladı. Eger hayaldıń huqıqları támiyinlense, ol ózin baxıtlı sezse, pútkil xalqımız baxıtlı boladı”. Bul sózlerdiń tiykarında hayal-qız – tek ǵana jámiyettiń aǵzası emes, al millettiń salamatlıǵın hám keleshegin belgileytuǵın tiykarǵı ústinlik ekeni haqqındaǵı haqıyqat jatadı. Tilekke qarsı, geyde hayal ómiri únsizlik penen baslanadı. Ishine jutılǵan sorawlar, aytılmaǵan gápler hám kózge shıqpaǵan jaslar onıń turaqlı joldasına aylanadı. Psixologiyada “depressiv mıyıq tartıw” dep atalatuǵın jaǵday ózbek hayalınıń kúndelikli kelbetine aylanıp qalǵanday: sırtınan hámmesi ornında, ishinde bolsa wayran bolǵan arzıwlar hám ózin joytpaw ushın kúndelikli gúres. Oǵan kúshli bolıwdı hesh kim tańlaw imkaniyatı sıpatında bermeydi, al turmıs soǵan májbúr etedi.
Ózbek hayalınıń shıdamlılıǵı ásirler dawamında qum qoynındaǵı seksewildey bekkemlengen. Biz Tumaristiń erligi, Nadirabegimniń mártligi hám Uvaysiydiń saǵınıshı haqqında gúrriń etemiz, biraq qasımızdaǵı ápiwayı hayaldıń ishki únsizliginde qanday dawıllar jasırınǵanın abaylamaymız. Ol jılawın ishine kómip, jámiyetke kúlimsirep qarawı – bul ázzilik emes, kerisinshe erk-ıqrardıń joqarı forması.
Búgingi kúnde mámleketimiz tárepinen hayal-qızlardıń mine usı mártligin qollap-quwatlaw, olardı qıyın jaǵdaylarda jalǵız qaldırmaw ushın misli kórilmegen jeńillik hám imkaniyatlar sisteması jaratıldı. Atap aytqanda, hayal-qızlardıń bilim alıwı ushın berilip atırǵan procentsiz tálim kreditleri, járdemge mútáj shańaraqlardan bolǵan qızlar ushın joqarı oqıw orınlarına ajıratılıp atırǵan ayrıqsha kórsetkishler (kvotalar), magistraturada oqıp atırǵan barlıq hayal-qızlardıń kontrakt pulları mámleket tárepinen tólep berilip atırǵanı – bulardıń barlıǵı hayaldıń ilimli hám erkin shaxs bolıp qáliplesiwine xızmet etpekte. “Hayal-qızlar dápteri” arqalı materiallıq hám ruwxıy járdem beriw, isbilermenlik baslawı ushın jeńilletilgen kreditler ajıratıw sisteması jolǵa qoyılǵanı hayaldıń jámiyette óz ornın tabıwında bekkem tayanısh bolmaqta. Bul imkaniyatlar hayalǵa “Sen jalǵız emesseń, mámleket seniń qorǵawshıń” degen isenimdi beredi.
Biraq, jámiyetimizdegi eń awır noqat – ajırasıwlar máselesi elege shekem áhmiyetli bolıp qalmaqta. Statistikalıq maǵlıwmatlarǵa bola, kóplegen jas shańaraqlar arzımaǵan, sheshimin tabıw múmkin bolǵan mashqalalar sebepli buzılmaqta. Neke – bul ápiwayı sociallıq kelisim emes, al muqaddes ant. Shańaraqlıq baylanıslar úzilgende bolsa, jámiyet hayalǵa húkim shıǵarıwǵa asıǵadı. Oǵan qarata “jasırın sociallıq basım” baslanadı. Sebebi ajırasqan hayal – sınǵan ıdıs emes, ol geyde ruwxıy zorlıqtan qutılıw hám ózin saqlap qalıw ushın mártlik kórsetken insan bolıp esaplanadı. Ol túnlerde balasınıń keleshegin oylap aspanǵa tigilip shıqsa da, tań atqanda jáne kúsh tawıp, ómirge shıǵadı. Mámleketimiz tárepinen aliment tólemleriniń qatań qadaǵalawǵa alınıwı, turaq jayǵa mútáj hayal-qızlarǵa sociallıq turaq jaylardıń beriliwi mine usınday qıyın waqıtta hayaldıń qáddin tiklewge qaratılǵan.
Bul mashqalanı sheshiw ushın tek mámleket tárepinen beriletuǵın jeńillikler jeterli emes. Bizge bárinen burın jámiyettiń hayal-qızǵa bolǵan kózqarasın ózgertiw, er adamlardıń shańaraqtaǵı ruwxıy juwapkershiligin arttırıw zárúr. Shańaraq institutın bekkemlewde máhállelerdegi “Aqıllı hayallar” háreketi hám psixologlardıń rolin kúsheytiw kerek. Hayaldı “Sen kúshlisen, shıdaysań” dep jalǵız qaldırıw – adamgershilikke tuwra kelmeydi.
Juwmaq ornında aytıw kerek, hayaldı sındıra alatuǵın tosqınlıqtıń ózi joq. Onı tek túsinbewshilik hám biypárwalıq penen azaplaw múmkin. Hayal kúshli bolǵanı ushın shıdap atırǵan joq, al bárine shıdaǵanı ushın kúshli bolıwǵa májbúr. Biziń wazıypamız – onıń iynindegi bul awır júkti jeńilletiw, mámleket jaratqan imkaniyatlardan únemli paydalanıwına járdemlesiw hám oǵan jáne názik jáne qorǵalǵan bolıw imkaniyatın qaytarıw bolıp tabıladı. Hayaldıń kózinde jas emes, baxıt jaynap tursın, sebebi baxıtlı hayal – baxıtlı jámiyet degeni. Qaqaman qıstan keyin álbette báhár keletuǵını sıyaqlı, sabır hám mártlik penen jasaǵan hár bir hayaldıń quyashı bir kúni álbette nur shashadı. Tek toqtap qalmań, áziz hayallar, sebebi sizin erkińiz dúnyanı gózzallıqqa toltırıwda dawam etedi.

Dilnura Danabaeva,
ÓzA