Búgingi kúnde plastikalıq shıǵındılar qorshaǵan ortalıq ushın eń awır mashqalalardan birine aylanǵan. Ilimpazlardıń pikirinshe, ol jıllar dawamında topıraq hám suw basseynlerinde saqlanıp, tábiyatqa da, insan salamatlıǵına da unamsız tásir kórsetedi. Usı sharayatta ekologiyalıq qáwipsiz, tábiyatta óz-ózinen ıdıraytuǵın materiallarǵa bolǵan talap barǵan sayın artıp barmaqta. Mine usınday áhmiyetli máselege jergilikli ilimpazlar tárepinen áhmiyetli ilimiy sheshim usınıs etilmekte.
ÓzR IA Ósimlik zatları ximiyası institutınıń Joqarı molekulalı ósimlik zatları ximiyası laboratoriyasınıń ilimpazları jergilikli ósimliklerdiń suwda eriytuǵın polisaxaridleri tiykarında ekologiyalıq taza, tolıq biologiyalıq ıdırawshı plyonka alıwdıń jańa, optimal recepturasın islep shıqtı.
Jaratılǵan bioplyonkalar sırtqı kórinisi hám mexanikalıq ózgeshelikleri jaǵınan keńnen qollanılıp atırǵan sintetikalıq polietilen plyonkalarǵa uqsaydı. Biraq olardıń eń áhmiyetli ayırmashılıǵı – tábiyat ushın pútkilley qáwipsiz. Bul plyonkalar topıraq hám suw ortalıǵında ańsat ıdırap ketedi hám qorshaǵan ortalıqqa zıyan jetkermeydi.
Ilimiy qollanbanıń jáne bir áhmiyetli tárepi, onıń jergilikli ósimlik shiyki zatı tiykarında jaratılǵanı bolıp tabıladı. Bul bolsa ónimniń ekologiyalıq tazalıǵın támiyinlew menen birge, jergilikli resurslardan nátiyjeli paydalanıw imkaniyatın da jaratadı.
Bul bioplenkalar ásirese, azıq-awqat hám farmacevtika sanaatı ushın perspektivalı bolıp esaplanadı. Bul tarawlarda qollanılatuǵın oram materiallarınıń qáwipsiz bolıwı júdá áhmiyetli. Biologiyalıq ıdıraytuǵın plyonkalar bolsa usı talaplarǵa juwap berip, plastikalıq shıǵındılardıń kólemin azaytıwǵa xızmet etiwi múmkin.
Qánigelerdiń atap ótiwinshe, bul qollanba plastikalıq shıǵındılar menen baylanıslı ekologiyalıq mashqalalardı azaytıwǵa qaratılǵan áhmiyetli ilimiy-ámeliy sheshim esaplanadı. Qorshaǵan ortalıq hám insan salamatlıǵı ushın qáwipsizligi bolsa bul qollanbanıń áhmiyetin jáne de arttıradı.
Ózbek ilimpazları tárepinen islep shıǵılǵan biologiyalıq ıdıraytuǵın plyonka usı tárizde ekologiyalıq mashqalalardı sheshiwge úles qosadı. Jergilikli ósimlik shiyki zatına tiykarlanǵan, tábiyatta ańsat ıdıraytuǵın bul material plastikalıq shıǵındılarǵa alternativ sıpatında úlken imkaniyatlarǵa iye bolıp, “jasıl” ekonomikanı rawajlandırıwda úlken áhmiyetke iye.

M.Eshmirzaeva, ÓzA