Iran húkimeti jetekshi siyasiy reformashılardı qamaqqa almaqta.

Bul AQSh penen yadrolıq sóylesiwler qayta tiklenip atırǵan, sonday-aq, AQSh hám Izrail tárepinen áskeriy qáwipler kúsheygen bir waqıtta júz bermekte, dep xabar berdi Euronews.
Iran rásmiyleri mámlekettegi reforma talap etiwshi siyasiy hárekettiń joqarı lawazımlı wákillerin qolǵa aldı. Ǵalaba xabar quralları bergen maǵlıwmatlarǵa bola, qáwipsizlik kúshleri keminde tórt belgili reformatordı qamaqqa alǵan. Bul qamaqqa alıwlar kóshedegi narazılardı quwdalawdan tısqarı, endi belgili siyasiy ǵayratkerlerdi nıshanǵa alıwǵa ótilgenin bildiredi.
Tutqınǵa alınǵanlar arasında bir neshe reformator toparlardı birlestiretuǵın Reformalar frontınıń basshısı Ozar Mansuriy hám diplomat Muhsin Aminzada da bar.
Sonday-aq, 1979-jılı studentler tárepinen AQShtıń Tegerandaǵı elshixanasınıń basıp alınıwına basshılıq etken Ibrohim Askarzoda da qolǵa alınǵan. Bul qamaqqa alıwlardı 86 jasar Ayatollah Ali Xumonaiydi otstavkaǵa shıǵıwǵa shaqırǵan bildiriw menen baylanıslı demekte.
Málim bolıwınsha, Tegeran prokuraturası tórt shaxstıń qamaqqa alınǵanın málim etken, jáne basqaları sorawǵa shaqırılǵan. Prokuratura olardı AQSh hám Izrail tárepinen áskeriy qáwipler kúsheygen waqıtta mámlekette turaqsızlıq keltirip shıǵarıwǵa urınıwda ayıplamaqta.
Nobel tınıshlıq sıylıǵınıń iyesi, házirgi waqıtta qamaqta otırǵan Nargiz Muhammadiyge jeti jıldan aslam qosımsha qamaq jazası berildi. Bul hákimiyattıń kóterilislerdi bastırıwdı sınǵa alıwshılardı pútkilley tınıshlıqqa májbúrlew niyetinde ekenligin kórsetedi.
Qattı basımlar kóterilislerden keyin kúsheygen. Insan huqıqları shólkemleri hám Iran ishindegi dereklerge bola, kóterilislerdi bastırıw nátiyjesinde 30 mıńnan aslam adam qaytıs bolǵanı aytıladı, biraq anıq sanlar elege shekem tartıslı. On mıńlaǵan adamlar qamaqqa alınǵan.
Bul qamaqqa alıwlar Tegeran hám Vashington arasında diplomatiyalıq baylanıslar qayta janlanıp atırǵan bir waqıtqa tuwra keldi. Ótken háptede eki mámleket Omanda yadrolıq sóylesiwler ótkerdi.
Ekshembi kúni Tegerandaǵı diplomatiyalıq májiliste shıǵıp sóylegen sırtqı isler ministri Abbos Araqchiy Iran húkimeti urandı bayıtıw huqıqı boyınsha óz poziciyasınan qaytpaytuǵının bildirdi. Bul másele AQSh prezidenti menen tiykarǵı kelispewshilik noqatlarınan biri bolıp, Tramp eger sóylesiwler isten shıqsa, áskeriy ilajlar menen qorqıtqan.
Izrail bas ministri Binyamin Netanyaxudıń da usı háptede Vashingtonǵa keliwi kútilmekte. Ol jerde ótkeriletuǵın sóylesiwler tiykarınan Iran máselesine baǵıshlanıwı rejelestirilgen.
Vashington Tegeranǵa basım ótkeriw hám zárúrlik tuwılǵanda áskeriy soqqı beriw imkaniyatın saqlap qalıw maqsetinde teńiz hám hawa kúshlerin Jaqın Shıǵısqa jaylastırdı.

ÓzA