5-fevral sánesi dúnya tariyxında túrli siyasiy, ilimiy hám mádeniy waqıyalar menen este qalǵan. Bul kún ayırım mámleketlerde áhmiyetli bayram sıpatında belgilense, tariyx betlerinde de úlken ózgerislerge sebep bolǵan waqıyalar menen ajıralıp turadı.
Bárinen burın, 5-fevral Pakistanda hár jılı Kashmir birlesiw kúni sıpatında belgilenedi. Bul sáne mámleket tárepinen Jammu hám Kashmir xalqı menen birlesiwdi kórsetiw, kelispewshilikte qaytıs bolǵanlardı eslew maqsetinde ótkeriledi. Bayram birinshi márte 1990-jılı usınıs etilgen bolıp, hár jılı túrli ilajlar hám kórinisler menen eske alınadı.
Finlyandiyada bolsa, bul sáne milliy shayır Yoxan Lyudvig Runeberg tuwılǵan kúni múnásibeti menen “Runeberg kúni” sıpatında belgilenip, rásmiy bayraq kóteriletuǵın kúnlerden biri esaplanadı. Shayırdıń “The Tales of Ensign Stal” shıǵarması Finlyandiya gimniniń tańlanıwına da tásir kórsetken.
Tariyxqa názer taslasaq, eramızdan burın 146-jılı áyne usı kúni Rim
Respublikası uzaq dawam etken urıstan keyin Karfagendi jeńip, Jer Orta teńizi aymaǵında jetekshi mámleketke aylanǵan.
Sonday-aq, búgin ilim hám texnologiya tarawında da bul sáne áhmiyetli esaplanadı. Atap aytqanda, 1909-jıldıń 5-fevralında belgiyalı ximik Leo Bekeland birinshi jasalma plastmassa – bakelitti ashtı. Bul oylap tabılıw keyin ala zamanagóy plastmassa sanaatınıń rawajlanıwına tiykar jarattı.
Mádeniyat tariyxında bolsa, 1852-jılı Sankt-Peterburgtaǵı belgili Ermitaj muzeyi birinshi márte jámiyetshilik ushın ashılǵan hám búgingi kúni ol dúnyadaǵı eń iri hám áyyemgi muzeylerdiń biri bolıp esaplanadı.
Sonday-aq, 1919-jıl 5-fevral kúni kino tariyxında áhmiyetli burılıs júz berip, CHarli CHaplin menen birgelikte “United Artists” kinostudiyası shólkemlestirildi.
Jáne bir qızıqlı faktlerden biri – 1869-jılı Avstraliyada salmaǵı 71 kilogrammnan aslam bolǵan “Welcome Stranger” atlı eń úlken altın bólegi tabılǵan. Bul hádiyse altın qazıp alıwǵa bolǵan qızıǵıwshılıqtı jáne de kúsheytken.
Usılar menen birge, búgingi kún belgili adamlardıń tuwılǵan sánesi sıpatında da belgili. Sonıń ishinde, portugaliyalı futbol juldızı Krishtianu Ronaldu hám braziyaliyalı Neymar tuwılǵan. Olar búgin ózleriniń 41 hám 34 jasın belgilemekte.
Juwmaqlap aytqanda, 5-fevral hár qıylı mámleketlerde túrlishe mazmunǵa iye bolǵan. Biraq, tariyx, ilim, mádeniyat hám sportqa baylanıslı áhmiyetli waqıyalarǵa bay sáne esaplanadı. Bul kún adamzattıń rawajlanıwına tásir kórsetken ashılıwlar hám tariyxıy qararlardı eske túsiredi.

Biybisara Jartıbaeva,
Berdaq atındaǵı QMUdıń 2-kurs magistrantı.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi.