Prezident Shavkat Mirziyoev suw resurslarınan nátiyjeli paydalanıwdı támiyinlew hám suwdı únemleytuǵın texnologiyalardı keńnen engiziw boyınsha prezentaciya menen tanıstı.
Búgingi kúnde mámleketimizde suwdı únemleytuǵın texnologiyalar engizilgen maydanlar 2,6 million gektarǵa yamasa suwǵarılatuǵın jer maydanlarınıń 60 procentine jetti. Salıstırıw ushın, 2017-jılǵa shekem respublikamızda suwdı únemleytuǵın texnologiyalar engizilgen maydanlar jámi 19 mıń gektardı quraytuǵın edi. Bul jumıslardıń nátiyjesinde hár jılı 2,5 milliard kub metr suwdıń únemleniwine erisilmekte.
Búgingi prezentaciyada bul baǵdardaǵı jumıslardıń kólemin jáne de keńeytiw boyınsha islep shıǵılǵan jańa usınıslar kórip shıǵıldı.
Sonıń ishinde, 2028-jılǵa shekem suwdı únemleytuǵın texnologiyalardı 930 mıń gektar jerde ornatıp, bunday maydanlardı 3,5 million gektarǵa yamasa jámi suwǵarılatuǵın jerlerdiń 80 procentine jetkeriw rejelestirilgen. Nátiyjede hár jılı 3,5 milliard kub metr suwdı únemlew, 300 mıń gektar jerdiń suw támiynatın jaqsılaw hám tákirarıy eginlerdi suwǵarıw imkaniyatı jaratıladı. Nátiyjede hár jılı 3,5 milliard kub metr suwdı únemlew, 300 mıń gektar jerdiń suw támiynatın jaqsılaw hám tákirarıy eginlerdi suwǵarıw imkaniyatı jaratıladı.
Suwdı únemleytuǵın texnologiyalardı engiziw arqalı únemlengen suw resursları suw támiynatı awır aymaqta jaylasqan fermerlerge kepillikli jetkerip beriliwine tiykar jaratadı.
Bunıń ushın awıl xojalıǵı ónimlerin jetistiriwde suwdı únemleytuǵın texnologiyalardı engiziwdi mámleket tárepinen qollap-quwatlawdıń jańa mexanizmleri qollanıladı.
Atap aytqanda, suw resursları ushın salıq stavkası hám subsidiyalardıń muǵdarın jer maydanlarınıń suw menen támiyinlengenlik jaǵdayınan kelip shıǵıp belgilew usınıs etildi. Máselen, suw menen turaqlı támiyinlenbegen aymaqtaǵı suwǵarılatuǵın jer maydanlarında suwdı únemleytuǵın texnologiyalar engizilgende, ajıratılatuǵın subsidiyalarǵa 1,25 arttırıwshı koefficient qollanılǵan halda esaplanadı.
Sonday-aq, suwdı únemleytuǵın texnologiyalardı bank kreditlerin almastan óz qarjıları esabınan iske qosatuǵın intakerlerge subsidiya ajıratıwdıń jańa sisteması engiziledi. Onda tiyisli joybarlaw-smeta hújjetleri hám joybardı ámelge asırıw boyınsha támiynatshı kárxana menen dúzilgen shártnama tiykarında subsidiya qarjılarınıń 50 procenti Agrar tarawda tólemler agentligi tárepinen aldınnan ajıratıladı.
Endi sobıqlı dán eginlerin jetistiriwde tamshılatıp hám diskret suwǵarıw texnologiyası engizilgen maydanlar ushın da subsidiya beriledi.
Suwdı únemleytuǵın texnologiyalardı satıp alıw hám qurıw maqsetinde kommerciyalıq bankler tárepinen ajıratılǵan kreditler boyınsha procentlerdiń bir bólegin qaplap beriw jolǵa qoyıladı. Ǵawasha maydanlarında tamshılatıp suwǵarıw texnologiyasın engiziw ushın kredit qarjıları hár jılı noyabr ayınan baslap ajıratıladı. Suwdı únemleytuǵın texnologiyalardı qurǵan jumıstı bólip alıp islewshi shólkemler hár bir joybarǵa keminde 2 jıllıq kepillik múddetin beriwi hám 5 jıl dawamında servis xızmetlerin kórsetiwi májbúriy etip belgilenedi.
Tarawda mámleketlik qadaǵalawdı jetilistiriw máselelerine toqtap ótildi.
Suw alıw orınlarında suwdı basqarıw hám esabın júrgiziwdi jetilistiriw maqsetinde salı jetistiriletuǵın hám balıqshılıq xojalıqları shólkemlestirilgen jer maydanlarında “aqıllı” suw ólshew hám esaplaw quralları ornatıladı. Olar “Suw esabı” málimleme sistemasına integraciyalanadı.
Suw xojalıǵı obektleriniń qáwipsizligin hám suwdan paydalanıwdı qadaǵalaw inspekciyasınıń aymaqlıq bólimlerinde suwdı únemlewshi texnologiyalardıń hám suwdan paydalanıwdı monitoring etiw bólimleri shólkemlestiriledi. Isbilermenlik subektlerinde inspekciya tárepinen ótkeriletuǵın tekseriwlerdi qaptal kameralardan paydalanǵan halda ámelge asırıw tártibi engiziledi. Inspekciyaǵa awıl xojalıǵı egislik maydanlarında suwdan paydalanıw hám suw ısırapgershiligin monitoring etiw maqsetinde dronlardan paydalanıwǵa ruqsat beriledi.
Sonıń menen birge, ornatılǵan suwdı únemleytuǵın texnologiyalardan maqsetli paydalanılıwı ústinen qadaǵalawdı kúsheytiw zárúr ekenligi atap ótildi. Suwdı únemlewshi texnologiyalar engizilgen hám subsidiya ajıratılǵan jer maydanlarında bunday texnologiyalar yamasa olardıń tiykarǵı bóleklerin qollanbastan, dástúriy usılda suwǵarıw suwdan ózbasımshalıq penen paydalanıw dep bahalanadı.
Fermerlerdiń suwdı únemleytuǵın texnologiyalardı engiziw tarawındaǵı mápleriniń qorǵalıwın kúsheytiw maqsetinde “Su vxwjaliknazorat” inspekciyası hám onıń aymaqlıq basqarmaları tárepinen suwdı únemleytuǵın texnologiyalardı ornatıwǵa baylanıslı máseleler boyınsha sudlarǵa shaǵım arzaların kirgiziwde mámleketlik bajıdan azat etiw usınıs etildi.
Tarawda kadrlar potencialın arttırıw – áhmiyetli másele.
Prezentaciyada aldınǵı sırt el tájiriybesin esapqa alǵan halda suwdı únemleytuǵın texnologiyalardı engiziw hám olardan paydalanıw boyınsha kadrlar tayarlaw jáne olardıń mamanlıǵın arttırıw boyınsha rejeler haqqında da málimleme berildi. Sonıń ishinde, “Suwshılar mektebi” joybarı sheńberinde usı jılı 10 mıń fermer xojalıqlarınıń xızmetkerleriniń mamanlıǵı arttırıladı, 358 suw xojalıǵı xızmetkeri mamanlıǵın arttırıw ushın sırt elge jiberiledi.

ÓzA