2025-jıl Ózbekstannıń Evropa baǵdarındaǵı sırtqı siyasatı jańa, oǵada jedel basqıshqa kóterildi.
Mámleket basshısınıń Belgiyaǵa saparı, Evropa Awqamı menen Keńeytilgen sheriklik hám birge islesiw haqqındaǵı kelisimge qol qoyılıwı mámlekettiń strategiyalıq mápin qorǵaw jolındaǵı áhmiyetli qádem sıpatında bahalandı. Bul process tek ǵana eki tárepleme birge islesiwdi bekkemlew menen sheklenbey, regionallıq hám globallıq ekonomikalıq baylanıslarda respublikamızdıń ornın jáne de bekkemlewge xızmet etedi. Qalaberdi, jedel diplomatiyanıń bunday ózine tán úlgisi elimizde ámelge asırılıp atırǵan reformalardıń izbe-izligi hám Evropa standartına beyimlesip atırǵanın da kórsetedi.
Tómende siyasiy ilimler doktorı, professor Durbek Sayfullaevtıń usı temaǵa baylanıslı pikirleri keltirilgen.
– Mámleketimiz basshısınıń Belgiyaǵa saparı sheńberinde eki iri waqıya júz berdi. Birinshisi – Ózbekstan Prezidentiniń Belgiya Patshalıǵı basshılıǵı menen ushırasıwı, ekinshisi – Evropa Awqamı jetekshileri menen alıp barılǵan jedel sóylesiwler hám erisilgen kelisimler.
Patsha Filipp penen ushırasıwda sawda-ekonomikalıq, investiciyalıq hám mádeniy-gumanitarlıq tarawlardaǵı eki tárepleme birge islesiwdi bunnan bılay da keńeytiw máselesi dodalandı. Xalıqaralıq hám regionallıq áhmiyetke iye aktual máseleler boyınsha da pikir alısıldı. Ulıwma, keyingi jıllarda Ózbekstan – Belgiya qatnasıqları izbe-iz rawajlanıp atırǵanı baqlanbaqta.
Sonday-aq, Shavkat Mirziyoev eski kontinenttiń jetekshi kompaniyaları hám bankleriniń basshıları menen sóylesiw ótkerip, sheriklikti tereńlestiriwge qaratılǵan tórt áhmiyetli baǵdardı belgilep berdi.
Birinshiden, Belgiya tárepi elimizde strategiyalıq shiyki zat hám minerallardı ózlestiriw jáne tereń qayta islew arqalı joqarı qosımsha qunlı tayar ónim islep shıǵarıw joybarların birgelikte ámelge asırıwdan mápdar ekeni atap ótildi. “Jasıl ekonomika” hám ximiya sanaatı da perspektivalı baǵdarlar sıpatında atap ótildi. Respublikamızda qayta tiklenetuǵın energetika jedel engizilmekte, energetika sisteması jetilistirilmekte. Sol sebepli, evropalı sheriklerge jasıl energetika, energiyanı únemlew hám ekologiyalıq ximiya baǵdarlarındaǵı baslamalarda qatnasıw usınısı berildi.
Ekinshiden, infrastruktura hám logistikanı rawajlandırıw tiykarǵı áhmiyetke iye ekeni atap ótildi. Ózbekstan avtomobil jolları, temir jollar hám aeroportlardı birlestirgen transport tarmaǵın modernizaciyalamaqta. Usı jaǵınan mámleketimiz tranzit jónelislerin rawajlandırıw, Evropa hám Aziyanı baylanıstıratuǵın zamanagóy logistika orayların qurıw boyınsha birgeliktegi joybarlardı ámelge asırıwǵa tayar ekeni maqsetke muwapıq.
Úshinshiden, sanlı ekonomika hám málimleme texnologiyaları tarawına ayrıqsha itibar qaratıldı. Óytkeni, IT-parkler hám startap inkubatorların jedel rawajlandırıp atırǵan Ózbekstan Evropa kompaniyaları menen jasalma intellekt hám kiberqáwipsizlik tarawlarında birge islesiwge tayar.
Tórtinshiden, sóylesiw qatnasıwshıları elimizde sırt el investorları ushın jaratılǵan ashıq-aydın sistema, turaqlı sharayattı joqarı bahalap, elimizde jańa qospa joybar hám baslamalardı ámelge asırıw niyetin tastıyıqladı.
Óz-ara qatnasıq strategiyalıq dárejege kóterildi.
2025-jıl 24-oktyabr kúni Bryussel qalasında Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev, Evropa keńesi Prezidenti Antonio Koshta hám Evropa komissiyası Prezidenti Ursula fon der Lyayen qatnasıwında Ózbekstan Respublikası menen Evropa Awqamı arasında Keńeytilgen sheriklik hám birge islesiw haqqındaǵı kelisimge (EPCA) qol qoyıldı.
Bul hújjet 1996-jılı qol qoyılǵan Sheriklik hám birge islesiw haqqındaǵı kelisimge tiykarlanǵan birge islesiwdiń huqıqıy bazasın jańalap, sezilerli dárejede keńeytedi. Jańa kelisim joybarı boyınsha sóylesiwler 2019-jıl fevral ayında baslanıp, 2022-jıl iyul ayında juwmaqlandı.
9 bólim, 356 statya, 14 qosımshadan ibarat bul kelisim eki tárepleme qatnasıqtıń túrli baǵdarların qamtıp alǵan. Hújjet siyasiy sóylesiwdi bekkemlew, sawda hám investiciya, turaqlı rawajlanıw, ilim hám bilimlendiriw, innovaciya hám joqarı texnologiya, qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw hám klimattıń ózgeriwi boyınsha sheriklikti rawajlandırıw ushın keń kólemli huqıqıy tiykar jaratadı. Ózbekstan hám Evropa Awqamı qatnasıqlarında jańa basqıshtı baslap berip, kóp qırlı sheriklikti jańa dárejege alıp shıǵadı.
Ámeliy nátiyje
Belgiyaǵa ámelge asırılǵan rásmiy sapar, sózsiz, áhmiyetli hám tariyxıy waqıya bolıp tabıladı. EPCA tastıyıqlawı keyingi on jıllıq baylanıslardı belgilep beretuǵın keń kólemli hújjet bolıp esaplanadı.
Usı tárizde Evropanıń Oraylıq Aziyadaǵı strategiyalıq sheriklerinen biri sıpatında, Ózbekstan globallıq sawda, eki hám kóp tárepleme baylanıslılıq jáne energiyanıń diversifikaciyası ushın barǵan sayın úlken áhmiyetke iye ekeni rásmiy tán alındı. Endi EA bazarlarına mámleketimiz tovarları ushın jol ashıladı, milliy normalar EA standartı menen úylesedi.
Kelisimge qol qoyılıwı menen táreplerdiń óz-ara paydalı birge islesiwdi rawajlandırıw boyınsha aldınǵı háreketlerine logikalıq juwmaq jasalǵanın atap ótiw kerek. Eń áhmiyetlisi, Ózbekstannıń bunday oǵada belsendi siyasatı pútkil Oraylıq Aziya ushın strategiyalıq áhmiyetke iye.
Haqıyqatında da, Jáhán sawda shólkemine aǵza bolıw boyınsha sóylesiwdi juwmaqlawshı birgeliktegi bildiriwdiń qabıl etiliwi hám rámziy, hám ámeliy áhmiyetke iye. Bul Ózbekstanda sońǵı jıllarda ámelge asırılǵan reformalardıń izbe-izligi hám sistemalılıǵın ayqın kórsetedi. Region mámleketleri ushın bolsa ekonomikalıq modernizaciya hám ashıq-aydın sawda siyasatı dúnya ekonomikasına ádalatlı shártler tiykarında integraciyalasıwǵa alıp keletuǵınına ayqın mısal bolıp esaplanadı.

Musulmon Ziyo, ÓzA