Nipah virusınıń inkubaciya dáwiri 45 kúnge shekem dawam etiwi múmkin. Bul bolsa, Hindstanda virustı juqtırǵan turist watanına qaytıp, kesellikti ózi menen alıp keliw itimalı bar ekenliginen derek beredi.
Shıpakerlerdiń aytıwınsha, virus birinshi márte anıqlanǵan dárya atı menen atalǵan bolıp, onıń tábiyǵıy tasıwshıları – jarǵanatlar hám olar arqalı zıyanlanatuǵın úy haywanları, ásirese shoshqalar bolıp esaplanadı. Sol sebepli Qubla-Shıǵıs Aziyanıń awıllıq aymaqlarındaǵı shoshqa fermalarında islewshiler joqarı qáwip toparına kiredi.
Atap ótiliwinshe, virus awır asqınıwlar hám ólimshilik jaǵdaylarınıń joqarı úlesi menen ajıralıp turatuǵın oǵada qáwipli infekciyalar kategoriyasına kiredi. Sonıń menen birge, ayırım zıyanlanǵanlarda kesellik belgisiz yamasa jeńil túrde ótiwi de múmkin.
Virustıń dáslepki belgileri anıq emes bolıp, ápiwayı gripp yamasa ÓRVIdı esletedi: joqarı temperatura, hálsizlik, bas awırıwı. Bul bolsa, ásirese, virus adamnan adamǵa juǵıwı múmkin ekenin esapqa alǵanda, erte diagnoz qoyıwdı qıyınlastıradı. Shıpakerlerdiń atap ótiwinshe, Nipah virusına gúman tuwılǵanda, shıpakerge endemik aymaqlarǵa etilgen jaqın saparlar haqqında álbette xabar beriw júdá áhmiyetli, sonda maqsetli tekseriwler tayınlanadı.
Virus dem alıw sisteması hám oraylıq nerv sistemasın zıyanlap, encefalitke alıp keledi. Kesellikti bastan ótkergenlerdiń shama menen 20 procentinde nevrologiyalıq asqınıwlar saqlanıp qaladı: sozılmalı bas awırıwları, sana buzılıwları, kóriw mashqalaları, bulshıq et hálsizligi yamasa tutqanaqlar.
Immunolog-shipakerler Nipah virusın diagnozlaw júdá qıyın ekenin, onıń ólimshilik dárejesi joqarı ekenin hám ol Marburg jáne Ebola viruslarınan da qáwipli bolıwı múmkin ekenin atap ótti. Kesellik jarǵanatlar yamasa shoshqalar menen tikkeley qatnas, olardıń shıǵındıları menen pataslanǵan azıq-awqat yamasa ishimlikler arqalı, sonday-aq, adamnan adamǵa jaqın qatnas waqtında juǵıwı múmkin.
Keselliktiń baslanǵısh basqıshında simptomlar ápiwayı ÓRVI ge sáykes keledi, bul bolsa óz waqtında diagnoz qoyıwdı jáne de qıyınlastıradı. Keyin ala bolsa virus miy hám dem alıw sistemasın zıyanlap, epileptikalıq pristuplar, ruwxıy ózgerisler, sóylew hám háreket funkciyalarınıń buzılıwı, láńlik, kóriw mashqalaları hám tutqanaqlarǵa sebep boladı.
Esletip ótemiz, aldınıraq Sanitariya-epidemiologiya komiteti Nipah virusı Ózbekstanda dizimge alınbaǵanın málim etken edi.

Qaraqalpaqstan xabar agentligi