Prezident Shavkat Mirziyoevtiń basshılıǵında 23-yanvar kúni kámbaǵallıqtı qısqartıw hám xalıqtıń bántligin támiyinlew boyınsha 2026-jılda ámelge asırılıwı kerek bolǵan tiykarǵı wazıypalar boyınsha videoselektor májilisi bolıp ótti.
Mámleketimiz basshısı májilis aldında 2025-jıldıń juwmaqlarına qısqasha toqtap ótti.
Atap ótilgenindey, ótken jılı ekonomikamız dáslepki prognozlarǵa salıstırǵanda ádewir joqarı pátlerde 7,7 procentke ósip, jalpı ishki ónimniń kólemi 147 milliard dollardan astı. Ekonomikanıń barlıq tarmaqlarında ósiw pátleri 2024-jılǵa salıstırǵanda joqarı boldı. Tartılǵan sırt el investiciyalarınıń kólemi 43 milliard dollarǵa, eksport bolsa 33,8 milliard dollarǵa jetti.
Joqarı ekonomikalıq belsendilik hám ósip baratırǵan tutınıw talabına qaramastan, inflyaciya dárejesi 2024-jıldaǵı 9,8 procentten 7,3 procentke tómenledi.
– Ekonomikalıq ósiw qanshelli turaqlı bolsa, infrastrukturanı jaqsılawǵa sonsha kóp qarjı qaratıw múmkin boladı. Bul bolsa nátiyjesinde bántlikti támiyinlew, dáramatlardı arttırıw hám xalıqtıń turmıs abadanlıǵın jaqsılawǵa xızmet etedi, – dedi Prezidentimiz.
Mámleketimiz basshısı artta qalǵan bir jılda 366 mıń shańaraq kámbaǵallıqtan shıqqanın, xalıqtıń bántligin támiyinlew hám dáramatların arttırıw boyınsha kórilgen ilajlar nátiyjesinde kámbaǵallıq dárejesi 8,9 procentten 5,8 procentke, jumıssızlıq bolsa 5,5 procentten 4,8 procentke túskenin atap ótti.
– Bulardıń barlıǵı reformalarımızdıń nátiyjesi bolıp, mámleket hám xalıq arasındaǵı isenim barǵan sayın bekkemlenip atırǵanınan derek beredi. Biraq ele aldımızda isleytuǵın jumıslarımız oǵada kóp, – dedi Prezident.
Atap ótilgenindey, máhálle reformalar qay jerde islep atır, qay jerde toqtap atır degen sorawlarǵa anıq juwap beretuǵın tiykarǵı buwın esaplanadı. Eger máhállede jumıssız adam yamasa kámbaǵal shańaraq saqlanıp qalıp atırǵan bolsa, demek, reforma sol jerge jetip barmaǵan. Eger “jetilik” sisteması xalıqtıń mashqalasın sheshe almay atırǵan bolsa, demek, sistema islemey atır.
– Imkaniyat bar, qarjı bar, qarar hám baǵdarlamalar bar. Jetispey atırǵan nárse – juwapkershilik hám jeke juwapkershilik, – dedi mámleketimiz basshısı.
Prezidentimiz imkaniyatlardı iske qosıwda hákimler hám “máhálle jetiligi”nde metodikalıq bilim hám ámeliy tájiriybe jetispey atırǵanı, juwapker ministrlikler hám uyımlar bolsa olarǵa jeterli dárejede járdemlespey atırǵanın sınǵa aldı.
Juwapkerlerge bir ay múddette jumıssızlıq hám kámbaǵallıq joqarı bolǵan máhállelerdiń imkaniyatların úyrenip, eń jaqsı tájiriybeler tiykarında metodikalıq qollanba islep shıǵıw tapsırıldı. Hákimler bolsa orınlarda onıń orınlanıwın támiyinlep, xalıqtı jumıs penen támiyinlew, dáramatın arttırıw hám olardı qıynap atırǵan máselelerge anıq sheshim tabıw ushın jeke juwapker boladı.
Májiliste usı jılı 1 million xalıqtı turaqlı jumıs penen támiyinlew, 181 mıń shańaraqtı kámbaǵallıqtan shıǵarıw, kámbaǵallıqtan jıraq máhállelerdiń sanın 2,5 esege arttırıp, 3,5 mıńǵa jetkeriw, jumıssızlıq hám kámbaǵallıq dárejesin 4,5 procentke túsiriw wazıypaları belgilep alındı.
Májiliste “awır” rayon hám máhállelerde xalıqtı jumıs penen támiyinlew hám dáramatın arttırıw máseleleri hár tárepleme kórip shıǵıldı.
Bárinen burın, bunday aymaqlardı turaqlı elektr energiyası menen támiyinlew zárúr ekenligi atap ótildi.
Usı maqsette 903 máhálleniń hár birinde quwatlılıǵı 300 kilovatt bolǵan kishi quyash elektr stanciyaları qurılıp, máhállelerge “biypul aktiv” sıpatında beriledi. Bul stanciyalar esabınan hár bir máhállede 400-500 million sum qosımsha dáramat keltiretuǵın “ekonomikalıq aktiv” qáliplestiriledi.
Alınatuǵın “jasıl” dáramatlar “jasıl” ilajlardı ámelge asırıwǵa, atap aytqanda, mútáj shańaraqlardı energiya únemlewshi ońlaw, elektr qárejetlerin azaytıw hám turmıs sapasın jaqsılawǵa baǵdarlanadı. Quyash stanciyaların ekspluataciyalaw jumıslarına usı máhállelerde jasaytuǵın kámbaǵal shańaraqlardıń aǵzaları jumısqa tartıladı.
Bul jumıslar qánigelesiw dárejesi joqarı bolǵan jáne 1 mıń aldıńǵı máhállede de ámelge asırıladı. Kishi quyash stanciyaları tayar halda 7 jıl múddetke máhállelerge procentsiz lizing tiykarında beriledi.
Prezidentimiz jumıssızlıq hám kámbaǵallıqtı qısqartıwda máhállelerdiń qánigelesiwin jáne de tereńlestiriw sheshiwshi áhmiyetke iye ekenin atap ótti.
Búgingi kúnde 903 “awır” máhállede 100 mıń gektar qıytaq jer hám ijara jerleri bar. Eger hákimler “máhálle jetiligi” menen birgelikte suw támiynatın jaqsılap, tuqım- nál menen támiyinlep, qánigelesiwdi sistemalı jolǵa qoysa, xalıqtıń dáramatı hám turmıs sharayatında keskin ózgeris bolıwı múmkin ekenligi atap ótildi.
Máhállelerde qánigelesiwdi xoshametlew maqsetinde qosımsha finanslıq mexanizmler engiziledi. Atap aytqanda, qıytaq jer iyeleri hám diyqan xojalıqları ushın sertifikatlanǵan nállerdi satıp alıw qárejetiniń 50 procenti byudjet esabınan qaplap beriledi. Miyweniń túrine qarap, “shpaler”ler ushın 20 mıń sumnan 70 mıń sumǵa shekem subsidiya ajıratıladı. Qıytaq jerde tamshılatıp suwǵarıwdı engizgenlerge hár 1 sotıx ushın 160 mıń sum kompensaciya tólenedi.
Eger sheber diyqanlar máhálledegi hár 10 shańaraqta eksportqa qolaylı ónim jetistiriwdi jolǵa qoysa, 2 million sum, eger bunı qıytaq jeri bar shańaraqlardıń keminde 30 procentinde ámelge asırsa, qosımsha túrde 75 million sumnan sıylıq aladı.
Sonday-aq, usı jılı 2 mıń gektar toǵay jerleri 4 mıń kámbaǵal shańaraqqa 50 sotıxtan tutzarlıq jaratıw ushın 10 jılǵa biypul ajıratıladı. Pilleshilik kooperaciyasın shólkemlestiriw ushın járdemge mútáj shańaraqlarǵa 4 million sumnan subsidiya, úyinde pille jetistiriw tileginde bolǵanlarǵa bolsa shańaraqtı úskenelew hám úskene satıp alıw ushın 20 million sumǵa shekem procentsiz ssuda beriledi.
Májiliste usı jılı kishi hám orta biznesti rawajlandırıw ushın 140 trillion sum kredit ajıratılatuǵını belgilengeni atap ótildi.
– Ashıǵın aytıw kerek, házir bankler barlıq rayon hám qalalarǵa birdey shártte kredit usınıs etpekte. Biraq Almazar menen Bozatawdıń imkaniyatı hám sharayatı birdey emes. Sonıń ushın, 37 “awır” rayonda “shańaraqlıq isbilermenlik” baǵdarlaması sheńberinde kreditler 12 procentten beriledi,-dedi Prezidentimiz.
Barlıq rayonlarda “shańaraqlıq isbilermenlik” boyınsha jeńilletilgen kredittiń eń joqarı muǵdarı 1,5 esege arttırılıp, 50 million sumǵa jetkeriledi. Import etilgen hám sertifikatlanǵan násilli sharwa malları ushın 100 million sumǵa shekem, úy miymanxanası, kishi muzlatqısh, ónimdi saqlaw hám qayta islew minitexnologiyaları ushın bolsa 150 million sumǵa shekem girewsiz kredit ajıratıladı.
Shegara hám anklav aymaqta jaylasqan 563 máhálledegi isbilermenlik joybarlarınıń kredit muǵdarı 1 milliard sumǵa shekem arttırıladı. Usı maqsette “shańaraqlıq isbilermenlik” baǵdarlamalarına rejelestirilgen 3,6 trillion sumǵa qosımsha túrde jáne 2 trillion sum resurs qaratıladı.
Máhállelerdiń qánigelesiwin tereńlestiriw ushın usı jılı bankler tárepinen jámi 17 trillion sum kredit ajıratıladı. Onda ónim jetistiriwge alınǵan kredittiń 4 procenti, onı qayta islew joybarlarında bolsa 6 procenti kompensaciya etip beriledi.
Hákim járdemshileriniń jumısın “joybarlaw kózqarası” tiykarında shólkemlestiriw zárúrligi atap ótildi.
Hár bir rayon kesiminde “joybarlaw kózqarası” tiykarında ámelge asırılatuǵın joybarlar portfeli qáliplestiriledi. “Awır” máhállelerdegi bos jer uchastkaları hám mámleketlik obektlerdiń baslanǵısh bahasın 2-3 esege tómenletip, olardı satıwǵa shıǵarıw ámeliyatı engiziledi.
Jumıs ornın jaratıw hám xalıqtıń dáramatın arttırıw boyınsha eń jaqsı nátiyje kórsetken 100 “awır” máhállege 1 milliard sumnan qosımsha qarjı ajıratıladı. Bul máhállelerde jumıs alıp barıp atırǵan hákim járdemshileri Qıtay, Túrkiya, Koreya hám Malayziya sıyaqlı mámleketlerge bir aylıq qánigeligin arttırıw kurslarına jiberiledi.
Mısal retinde Almazar rayonındaǵı “Kaykovus” kanalı boylap ámelge asırılatuǵın joybar keltirilgen. Bul kanaldıń 2 kilometr bólegi “Eski qala” aymaǵındaǵı 8 máhálleden ótedi. Endi bul máhállelerdegi hákim járdemshileri birden-bir “joybarlaw toparı”na birlesip, bir pútin koncepciya tiykarında kanal boyında sawda, servis hám dem alıw infrastrukturasın rawajlandırıw jumısların ámelge asıradı.
Tap usınday tártipte turizm, bilimlendiriw, medicinalıq xızmetler, renovaciya, kól boyları hám háreket kóp kósheler boyınsha da hákim járdemshilerinen ibarat arnawlı “joybarlaw toparları” shólkemlestiriledi.
“Máhálle jetiligi” jumısınıń nátiyjeliligin arttırıw boyınsha paytaxtta jolǵa qoyılǵan tájiriybe endi barlıq rayon hám qalalarda da engiziledi. Bunnan bılay hákim járdemshisi, hayal-qızlar belsendisi hám jaslar jetekshisi máhálle baslıǵınıń usınısı tiykarında rayon hákimi tárepinen lawazımǵa tayınlanadı hám azat etiledi.
Mámleketimiz basshısı jáne bir áhmiyetli máselege itibar qarattı. Mámleketimizde xalıqtı hám awıl xojalıǵın dizimge alıw boyınsha keń kólemli ilaj baslanǵanı atap ótildi.
Házirgi kúnge shekem jámi 7 million 613 mıń shańaraqtan 4 million 776 mıńı dizimnen ótken. Biraq bul process Tashkent qalası, Ferǵana, Surxandárya, Buxara hám Tashkent wálayatında tómen dárejede ótip atırǵanı kórsetip ótildi.
– Bunday áhmiyetli ilaj mámleketimizde sońǵı 37 jıl ishinde birinshi márte ótkerilmekte. Dizimnen ótkeriw hár bir máhálle hám hár bir shańaraqtıń real jaǵdayın anıqlaw, keleshektegi rejelerdi usı tiykarda belgilew, eń áhmiyetlisi, xalıqtıń turmıs abadanlıǵın arttırıwǵa qaratılǵan nátiyjeli mexanizmlerdi engiziwge xızmet etedi, – dedi Prezidentimiz hám barlıq watanlaslarımızdı dizimge alıw ilajında belsene qatnasıwǵa shaqırdı.
Májiliste rayon hákimleri, máhálle baslıqları hám hákim járdemshileriniń esabatları hám usınısları tıńlandı.
Usı kúni Prezident Shavkat Mirziyoev Tashkent qalasınıń Almazar rayonındaǵı qurılıs jumısları hám obektlerdiń jumısı menen tanıstı.
Mámleketimiz basshısı Xastimom máhállesi Zarqaynar kóshesinde shólkemlestirilgen turizm hám xızmet kórsetiw obektlerin barıp kórdi.
Turizm az qarjı menen kóp jumıs ornın jaratatuǵın, xalıqtıń dáramatın hám aymaqlardıń kórinisin jaqsılatatuǵın taraw. Tashkent qalasında bul baǵdarda imkaniyatlar kóp.
Sonıń ishinde, Almazar rayonında bul potencialdı tolıq iske qosıw maqsetinde 447 gektar aymaqtı qamtıp alǵan joybar ámelge asırılmaqta. Oǵan bola, 15 máhálleni óz-ara baylanıstıratuǵın rayonlıq áhmiyetke iye 6 kóshede turizm hám xızmet kórsetiw obektleri qurıladı.
Bul joybardıń bir bólegi – Zarqaynar kóshesinde orınlanǵan dóretiwshilik jumısları. Bul aymaq ásirler dawamında qáliplesken tariyxıy kórinisi, milliy arxitekturalıq dástúrleri hám ónermentshilik ruwxı menen ajıralıp turadı.
Respublikalıq byudjetten ajıratılǵan 150 milliard sum esabınan bul jerdegi 576 shańaraq milliy kóriniste ońlanıp, máhálle tariyxıy ortalıqqa say kelbetke iye boldı.
Júz isbilermen tárepinen 166 milliard sum investiciya kirgizilgeni nátiyjesinde 7 miymanxana, 8 restoran, 5 ónermentshilik orayı, 1 sawda orayı, 125 xızmet kórsetiw obekti shólkemlestirildi, 1500 puqara turaqlı jumıs penen támiyinlendi.
Mámleketimiz basshısı jańalanǵan kóshe boylap júrip, milliy arxitekturalıq usılda ońlanǵan turaq jaylar, abat kósheler hám xalıq ushın jaratılǵan sharayatlardı kózden ótkerdi. Usı jerde jasap atırǵan shańaraqlar, turistler, ónermentler menen qızǵın sáwbetlesti.
– Biz turistler ushın sharayat jaratıwdı qáleymiz, biraq bunıń tiykarın da durıs jolǵa qoyıwımız kerek. Máselen, ónermentshilik – milliyligimizdi kórsetetuǵın tiykarǵı baǵdarlardan biri. Ónermentlerge ónim islep shıǵarıwı ushın barlıq zárúr sharayatlardı jaratıp beriw biziń wazıypamız. Qánigeli kadrlar tayarlaw zárúr. Usı maqsette ónermentler universitetin shólkemlestiriw maqsetke muwapıq. Biz isbilermenler menen ushırasıp atırmız, endi ónermentler menen de óz aldına ushırasıwlar shólkemlestiremiz, – dedi Prezident.
Juwapkerlerge turizm hám xızmet kórsetiw tarawlarındaǵı jumıslardı bunnan bılay da jetilistiriw, máhállelerdegi tariyxıy ortalıqtı qásterlep-saqlaǵan halda ekonomikalıq belsendilikti arttırıw, eń áhmiyetlisi, adamlardıń mápine xızmet etetuǵın turaqlı sistemanı qáliplestiriw boyınsha anıq tapsırmalar berildi.
Usı jerde mámleketimiz basshısına “Almazar” innovaciyalıq ósiw aymaǵın rawajlandırıw boyınsha islep shıǵılǵan master-reje tanıstırıldı.
Prezentaciyada aymaqtı keńislik-aymaqlıq rawajlandırıw koncepciyası, mútájliklerdi bahalaw nátiyjeleri hám funkcionallıq zonalastırıw sheshimleri kórsetip ótildi.
Bas rejesine muwapıq, bilimlendiriw-innovaciya, turizm hám sawda, mádeniy miyras, biznes hám IT xızmetlerin qamtıp alǵan “rawajlanıw koridorları” qáliplestiriledi.
Eski qalanıń átirapında Studentler qalashası, universitet hám texnoparkler, densawlıqtı saqlaw obektleri, sonday-aq, Islam civilizaciyası orayı, Házireti Imam kompleksi, CHorsu hám tariyxıy qala orayın óz ishine alǵan turizm baǵdarları óz-ara baylanısadı. Sonıń menen birge, arqa oray isbilermenlik aymaǵında ofisler, IT -park hám biznes orayların rawajlandırıw názerde tutılǵan.
Bas rejeni ámelge asırıw arqalı tariyxıy miyrastı saqlaǵan halda zamanagóy infrastrukturanı rawajlandırıw, aymaqtıń ekonomikalıq potencialı hám qala ortalıǵın sapa jaǵınan jańa basqıshqa alıp shıǵıw maqset etilgen.
– Hár bir kóshe ushın keminde bes jıllıq master-reje islep shıǵıw zárúr. Keshe Shveycariyanıń Davos qalasında imaratlar saqlanǵan halda, qala ortalıǵı sharayatqa sáykes túrde rawajlandırılıp atırǵanın kórdim. Biz de eski qalanı qásterlep saqlawımız, jáne de rawajlandırıwımız shárt. Usı maqsette óz aldına “Eski qala” baǵdarlamasın islep shıǵıw zárúr, – dedi mámleketimiz basshısı.
Prezident Shavkat Mirziyoev Almazar rayonındaǵı “Sinomed” kóp tarmaqlı medicina orayınıń jumısı menen de tanıstı.
Mámleketimiz basshısı ótken jılı 10-noyabr kúni medicina hám farmacevtika xızmetkerleri menen bolıp ótken ushırasıwda medicinalıq xızmetlerdiń 30 procenti jeke menshik sektor tárepinen kórsetilip atırǵanı, keleshekte medicinada jeke menshik sektordı qollap-quwatlaw hám qosımsha sharayatlar jaratıw dawam ettiriletuǵının aytqan edi.
Áne usı maqsetlerge muwapıq, elimizde kóp tarmaqlı medicina oraylarınıń jumısına keń imkaniyatlar jaratıp berilmekte.
Almazar rayonında jaylasqan “Sinomed” kóp tarmaqlı medicina orayı búgingi kúnde áhmiyetli bolǵan barlıq baǵdarlarda, sonıń ishinde, tuwıw, pediatriya, xirurgiya, travmatologiya, ortopediya, endokrinologiya hám basqa da baǵdarlarda jumıs alıp barıp kelmekte. Oray 30 million dollar esabınan qurılǵan bolıp, ondaǵı úskeneler Ullı Britaniya, Italiya, Yaponiya hám Germaniya mámleketlerinen alıp kelingen.
Klinikada diagnostika hám stacionar bólimleri bar. Oray jılına tórt yarım mıń nawqastı qabıllaw quwatlılıǵına iye. Bul jerde 300 den aslam jumıs orınları jaratılǵan bolıp, 80 nen aslam shıpaker jumıs alıp barmaqta. Olardıń 60 ı sırt elde, atap aytqanda, Qubla Koreya, Germaniya, Túrkiya, Hindstan, Yaponiya, Amerika sıyaqlı mámleketlerde tájiriybe arttırǵan shıpakerler bolıp esaplanadı. Sonıń menen birge, klinikada sırt elli qánigeler de jumıs alıp barmaqta.
Bul oraydıń quramında Tashkent qalasında birinshi jeke menshik tuwıw kompleksi iske qosılǵan bolıp, bir waqıttıń ózinde 30 hayalǵa xızmet kórsete aladı. Keleshekte orınlardıń sanın jáne de kóbeytiw boyınsha jumıslar alıp barılmaqta. Balalardı shanshıw, profilaktikalıq tekseriwler de usı jerde ótkeriledi.
Klinikada koll-oraylar, arnawlı patronaj jámáátleri shólkemlestirilgen. Nawqaslardıń úyine shıqqan halda tekseriw ótkeriw imkaniyatları da bar.
Bunnan tısqarı, respublikadaǵı eń iri jeke menshik vakcinaciya orayı, jeke menshik sektordaǵı birden-bir sterilizaciya orayı da shólkemlestirilgen.
Mámleketimiz basshısı kóp tarmaqlı medicina orayında kórsetilip atırǵan xızmetler, nawqaslar ushın jaratılǵan imkaniyatlar, sonıń ishinde, ambulator sharayatta emlew xanaları menen tanıstı.
Sonıń menen birge, analıq hám balalıq baǵdarında hayaldıń hámiledar bolıwdan baslap tuwıwǵa shekem, tuwıw hám onnan keyingi dáwir ushın tayarlanǵan sistemalı processlerdi kórip shıqtı.
– Tuwıw xızmeti, ásirese, tuwıwǵa shekem baqlaw eń áhmiyetli máselelerden biri. Ásirese, birinshi perzentti dúnyaǵa keltiriw ana ushın stress bolmawı kerek.
Oǵan shekem hayal turaqlı baqlawda bolsa, waqtında emlenip barsa, onda ózin abaylaw, salamat analıq, salamat balalıq haqqında túsinik payda boladı, – dedi Prezidentimiz.
Mámleketimiz basshısı kóp tarmaqlı orayda shólkemlestirilgen balalar maydanshasında oynap atırǵan kishkene balalar menen sáwbetlesti.
– Eń úlken jetiskenligimiz, sizlerdey shıpakerler ózleri alǵan bilimlerdi elimizde qollanıp atır. Usı jerde aytıw kerek, jeke menshik medicinanı engiziw menen birge básekini de umıtpaw kerek. Báseki bolsa ǵana, adamlarda tańlaw boladı. Jeke menshik emlew orayları kóbeyse, xalıq emleniw ushın bergen pulına jarasa sapalı xızmetke iye boladı, – dedi mámleketimiz basshısı klinika jámááti menen sáwbette.

Ziyodullo JONIBEKOV,
Ikrom AVVALBOEV,
Abdulaziz RUSTAMOV,
Behruz XUDOYBERDIEV,
ÓzA