Jasalma intellektke tiykarlanǵan qurılmalar, járdemshiler hám chatbotlar kúndelikli turmıstı barǵan sayın iyelep atırǵan bir waqıtta, jámiyette bul processke qarsı keypiyat kúsheymekte. Bul tendenciya “analog turmıs tárizi” dep atalmaqta hám ol qısqa múddetli sanlı tánepis emes, al turmıs pátin páseytiw, kúndelikli jumıslar hám dem alıwda qaytadan fizikalıq, qoldan islengen usıllarǵa múrájat etiwge qaratılǵan háreket sıpatında talqılanbaqta.
CNN basılımınıń jazıwınsha, bul processtiń qamtıp alıwın anıq ólshew qıyın, biraq ayırım “oflayn” shınıǵıwlarǵa qızıǵıwshılıq keskin artqanı baqlanbaqta. Atap aytqanda, Arqa Amerikada 1 300 den aslam dúkanına iye bolǵan “Michaelʼs” ónermentshilik kompaniyasınıń maǵlıwmatlarına bola, sońǵı altı ayda “analog xobbi”ler boyınsha izlewler 136 procentke artqan. 2025-jılı tayar ónermentshilik toplamlarınıń sawdası 86 procentke ósken, bıyıl bolsa bul kórsetkish jáne 30-40 procentke artıwı kútilmekte.
Ásirese, toqıwǵa mólsherlengen jiplerge qızıǵıwshılıq keskin artqan: 2025-jılı bul túrdegi ónimlerdi izlew 1 200 procentke ósken. “Michaelʼs” kompaniyasınıń sawda boyınsha basshısı Steysi Shivlinıń aytıwınsha, bul tendenciya sebepli dúkanlarda toqıw materialları ushın ayrıqsha orın ajıratıw rejelestirilmekte. Onıń atap ótiwinshe, pandemiyadan keyin kóplegen adamlar ónermentshilikti “doomscrolling”ten (sociallıq tarmaqlarda bos waqıt ótkeriwden qashıw) qashıw hám ruwxıy salamatlıqtı tiklew usılı sıpatında qabıl etpekte.
Bul tendenciya tásirinde ayırım insanlar turmıs tárizin pútkilley ózgerttirmekte. Kanadanıń Britaniya Kolumbiyası provinciyasında jasaytuǵın 25 jasar Shonessi Barker ózin “jasalma intellektti jaqtırmaytuǵın adam” dep táriyipleydi. Ol elege shekem radiopriemnik, vinil plastinkalar, kassetalar, DVD hám VHS lentalardan paydalanadı, úyinde stacionar telefon ornatqan hám kóshede smartfon ornın “ápiwayı telefon” qosımshası menen almastırǵan.
Barkerdiń aytıwınsha, internet barǵan sayın payda alıwǵa baǵdarlanǵan mákanǵa aylanıp, ápiwayı dem alıw ushın orın qalmaǵan. Sonıń menen birge, ol da tolıq oflayn turmısta jasaw qıyınlasıp baratırǵanın tán aladı: máselen, óziniń vintaj dúkanı yamasa “qaǵaz xatlar klubı”n úgit-násiyatlaw ushın báribir internetke múrájat etiwge tuwra keledi.
Qánigelerdiń atap ótiwinshe, “analog turmıs” texnologiyadan pútkilley waz keshiwdi ańlatpaydı. Kaliforniya universiteti izertlewshisi Avriel Eppstiń sózlerine bola, bul qatnas internetten maǵlıwmat alıwǵa qaraǵanda, internettiń insan haqqında maǵlıwmat jıynawın sheklewge qaratılǵan. Ayırımlar muzıkanı striming servisler arqalı emes, iPod arqalı tıńlamaqta, basqalar bolsa sanlı súwretler ornına plyonkalı fotoapparatlardı tańlamaqta.
Bul tendenciyanı jeke ózi sınap kórgen jurnalist 48 saatqa barlıq qurılmalardan waz keship, 1990-jıllar usılında jasawǵa háreket etken. Onıń atap ótiwinshe, dáslepki kúnlerde bul ańsat kóringen, biraq waqıttıń ótiwi menen turmıstıń sanlı bolmaǵan táreplerine kóbirek itibar qaratıw imkaniyatı payda bolǵan. Kitapxanada toqıw dógereginde qatnasıw, kitap oqıw hám qol miyneti menen shuǵıllanıw adamlardıń ekransız da baylanıs hám tınıshlıq taba alatuǵının kórsetken.
Qánigelerdiń pikirinshe, sanlı turmıstan pútkilley qashıp bolmaydı, biraq onı sanalı túrde sheklew áhmiyetli. Kóp ekranǵa baylanıslılıq ruwxıy sharshawdı kúsheytiwi múmkin, qoldan islengen shınıǵıwlar bolsa adamǵa juwmaqlanǵan jumıs sezimin hám qáterjamlıqtı qaytarıwı múmkin. Usı mániste, “analog turmıs tárizi” zamanagóy jámiyette teńsalmaqlılıq izlewdiń jańa kórinisi sıpatında payda bolmaqta.

Qaraqalpaqstan xabar agentligi