Prezident Shavkat Mirziyoev kóp kvartiralı turaq jay fondın basqarıw sistemasın jetilistiriw hám xalıqqa sapalı xızmet kórsetiwdi támiyinlewge qaratılǵan usınıslardıń prezentaciyası menen tanıstı.
Atap ótilgenindey, búgingi kúnde mámleketimizde 44 mıńnan aslam kóp kvartiralı turaq jayda 7,1 million xalıq jasaydı. Olarǵa 900 den aslam basqarıw servis kompaniyaları hám 200 den aslam shirketler xızmet kórsetedi. Sonday-aq, 856 úyde ózin-ózi basqarıw sisteması engizilgen.
Keyingi jıllarda kóp qabatlı turaq jaylar hám olarǵa tutas aymaqlardı abadanlastırıw, ulıwmalıq múlkti ońlaw hám injenerlik kommunikaciyaların jańalaw boyınsha belgili jumıslar islendi, xalıqqa sapa kórsetiw dárejesi hám kólemi arttı.
Sonıń menen birge, basqarıw servis kompaniyaları jumısınıń turaqlılıǵı hám nátiyjeliligin jetilistiriw arqalı xızmetlerdiń sapasın arttırıw, qosımsha servis túrlerin engiziw úlken áhmiyetke iye.
Basqarıw kompaniyalarınıń kópshiligi májbúriy tólem esabınan jumıs alıp barmaqta, olardıń jumısına investiciya kirgiziwge tayar isbilermenler az. Sonday-aq, ekspertlerdiń dáslepki esap-sanaqlarına bola, iri qala hám wálayat oraylarında basqarıw servis kompaniyalarınıń jasırın dáramatları rásmiy túsimlerden keminde eki esege kóp. Bulardıń barlıǵı tarawǵa dáramat keltiretuǵın jańa model islep shıǵıw zárúrligin kórsetpekte.
Usı múnásibet penen 2026-2030-jıllarda ayırım qala hám rayonlarda kóp kvartiralı turaq jaylardı basqarıwdıń klaster sistemasın huqıqıy eksperiment sıpatında engiziw usınıs etildi.
Eksperiment sheńberinde jaylardıń jaǵdayı tallanıp, “jasıl,” “sarı” hám “qızıl” kategoriyalarǵa ajıratıladı, keminde 7 mıń kvartiradan ibarat lotlar qáliplestiriledi hám 5 jıllıq rawajlandırıw baǵdarlamaları islep shıǵıladı. Lotlar hám master-reje rayonlıq keńesler tárepinen tastıyıqlanadı, basqarıw shólkemleri bolsa “Meniń úyim” sisteması arqalı múlk iyeleri tárepinen dawıs beriw jolı menen tańlanadı.
Basqarıw shólkemleri ushın minimal finanslıq hám shólkemlestiriw talapları, sonıń ishinde, óz qarjısı, materiallıq-texnikalıq baza, 24/7 dispetcherlik xızmeti bar bolıwı sıyaqlı shártler belgilenedi. Sonıń menen birge, qosımsha dáramat derekleri sıpatında turmıslıq xızmet orayların shólkemlestiriw, jeńil konstrukciyalı qurılmalardı qurıw hám olardan uzaq múddetli paydalanıw imkaniyatları jaratıladı.
Májbúriy tólemler hám basqarıw shólkemleriniń xızmetlerden túsetuǵın barlıq qosımsha dáramatları tek ǵana “Meniń úyim” billing sisteması arqalı esapqa alınadı. Usı tártipke ámel etpegen halda tólemlerdiń esabın júrgiziw buxgalteriya esabı hám esabat talapların buzıw bolıp esaplanadı.
Ulıwma múlkti ijaraǵa yamasa biypul paydalanıwǵa beriw boyınsha shártnamalar salıq uyımlarında májbúriy túrde esapqa qoyıladı. Belgilengen tártip buzılǵan jaǵdayda, basqarıwshı shólkem elektron reestrden shıǵarıp taslanadı. “Meniń úyim” málimleme sisteması arqalı ulıwma májilisti baslamalaw, dodalaw ótkeriw, qarar qabıl etiw, shártnama dúziw, esabat usınıw hám múrájatlardı jiberiw hám kórip shıǵıw imkaniyatları tolıq jolǵa qoyıladı.
Eger hár sherek juwmaǵı boyınsha “Meniń úyim” sistemasına esabat maǵlıwmatları kirgizilmese, keyingi aylar ushın májbúriy tólemlerdi esaplaw maǵlıwmatlar kirgizilgenge shekem waqtınsha toqtatıladı hám artqa qayta esap-sanaq etilmeydi. Sonday-aq, kóp kvartiralı turaq jaylardıń texnikalıq jaǵdayı, jer uchastkaları, energiya hám suwdan paydalanıw boyınsha maǵlıwmatlardı óz ishine alǵan “Turaq jay” milliy málimleme sisteması basqıshpa-basqısh iske qosıladı.
Kóp kvartiralı turaq jaydı paydalanıwǵa qabıl etiwde kadastr pasportı rásmiylestirilip, ol “Turaq jay” sistemasında avtomatikalıq túrde sáwleleniwi, ornatılǵan quyash panelleri bolsa ulıwmalıq múlk sıpatında basqarıw uyımına tapsırılıwı shárt etip belgilendi. Bul talaplar orınlanbaǵan jaǵdayda, úy paydalanıwǵa qabıl etilmeydi.
Jáne bir másele – tarawdı sanlastırıw hám jasalma intellekt texnologiyaların engiziw. Bárinen burın, basqarıw servis kompaniyalarınıń dispetcherlik xızmetlerinde jasalma intellekt tiykarında isleytuǵın sistemalardı engiziw, múrájatlar menen islesiw hám xızmet kórsetiw tezligin arttırıw kerek ekenligi atap ótildi.
2026-2030-jıllarda tarawdaǵı institucionallıq reformalardı dawam ettirip, hákimlikler janında turaq jay kommunallıq tarawdı qadaǵalawshı aymaqlıq inspekciyalardı shólkemlestiriw, olardıń byudjetten tısqarı qorların qáliplestiriw, hákimniń turaq jay kommunallıq xojalıǵı boyınsha orınbasarı lawazımın engiziw usınıs etildi.
Mámleketimiz basshısı juwapkerlerge qısqa múddette tarawdıń investiciyalıq tartımlılıǵın arttırıw, turaq jay múlk iyeleri hám basqarıw servis kompaniyaları ushın birdey paydalı, ekonomikalıq jaqtan turaqlı hám ashıq-aydın sistema jaratıw boyınsha tapsırmalar berdi.

ÓzA