Prezident Shavkat Mirziyoev 14-yanvar kúni energiya nátiyjeliligin arttırıw hám elektr energiyası támiynatında bazar mexanizmlerin engiziw boyınsha prezentaciya menen tanıstı.
Xalıqaralıq ekspertlerdiń juwmaqlarına bola, Ózbekstan eń kóp energiya jumsaytuǵın mámleketler qatarına kiredi. Atap aytqanda, respublikamızda imaratlardıń aqırǵı energiya tutınıwındaǵı úlesi derlik 50 procentti qurap, bir kvadrat metrge tuwra keletuǵın energiya jumsalıwı Evropa mámleketlerine salıstırǵanda bir neshe esege joqarı.
Sonlıqtan, ótken jılı energiya nátiyjeliligi tarawındaǵı reformalardı sistemalı jolǵa qoyıw maqsetinde óz aldına agentlik shólkemlestirildi. Bul strukturaǵa 2030-jılǵa shekem ekonomikada energiya jumsalıwın keminde 20 procentke, mámleketlik uyımlar hám sociallıq obektlerde bolsa energiya tutınıwın 15 procentke qısqartıw wazıypası júklengen.
Prezentaciyada agentliktiń 2026-jıldaǵı jumıs rejeleri kórip shıǵıldı.
Mámleketimizdegi imaratlardıń úlken bólegi ótken ásirdiń 60-70-jıllarında qurılǵan bolıp, olarda energiya jumsalıw dárejesi joqarılıǵınsha qalmaqta. Sonlıqtan, sociallıq obektler hám xalıqtıń turaq jayların energiya nátiyjeli obektlerge aylandırıw boyınsha keń kólemli jumıslar rejelestirilgen. Usı jılı oǵan 150 milliard sum subsidiya hám kompensaciya qarjıları qaratıladı.
Respublikadaǵı 30 mıńǵa shamalas sociallıq obektlerdiń energiya nátiyjeliligin arttırıwda xalıqaralıq finans institutlarınıń qatnasıwı hám jeke menshik sektor investiciyaların keńeytiwge ayrıqsha itibar qaratıw zárúr ekenligi kórsetip ótildi.
Bıyılǵı jılǵı investiciyalıq baǵdarlama sheńberinde 770 sociallıq obekt energiya nátiyjeliligi standartları tiykarında modernizaciyalanadı. Oǵan xalıqaralıq finans institutlarınan 264 million dollar qarjı tartıladı.
Sonıń menen birge, energiyanı únemlew arqalı dáramat alıw mexanizmleri – energiya servis kompaniyalarınıń xızmetlerin (ESCO) rawajlandırıw hám usı bazardı qáliplestiriw máseleleri de kórip shıǵıldı.
Imaratlardı energiya auditinen ótkeriw, energiya nátiyjeliligi standartları tiykarında joybarlaw hám modellestiriwde sanlı texnologiyalar jáne jasalma intellekt imkaniyatların keńnen qollanıw rejeleri haqqında málimleme berildi.
Sanaat tarawında da energiyanı únemlewdi arttırıw boyınsha anıq rejeler belgilengen. Sonıń ishinde, usı jılı 142 toqımashılıq kárxanasına quyash panellerin ornatıp, 722 million kilovatt-saat elektr energiyası hám kárxanalardıń 693 milliard sum qarjısı únemleniwi kútilmekte. Sonday-aq, ishimlik suwı támiynatı sistemasında 300 nasostı jańalaw rejelestirilgen.
Oraylasqan ıssılıq támiynatı sistemasındaǵı bar mashqalalarǵa da ayrıqsha itibar qaratıldı. Házirgi waqıtta ıssılıq qazanxanaları hám tarmaqlarınıń bir bólegi góneriwi aqıbetinde energiya shıǵınları joqarı dárejede qalmaqta. Sonlıqtan, usı jılı ıssılıq qazanxanaları hám sistemaların modernizaciyalaw, olardı “jabıq sistema”ǵa ótkeriw sheńberinde 400 individuallıq ıssılıq punktlerin ornatıw hám keminde 100 kilometr ıssılıq tarmaqların jańalaw názerde tutılǵan.
Juwapkerlerge imaratlardı qurıw, ońlaw hám rekonstrukciyalawda energiya nátiyjeliligi standartları hám tásirsheń qaǵıydalardı islep shıǵıw tapsırıldı.
Prezentaciyada elektr energiyası tarawında básekili bazar mexanizmlerin engiziw boyınsha ámelge asırılıp atırǵan jumıslar dodalandı.
Atap aytqanda, tómen kúshleniwli elektr tarmaqların jeke menshik sektorǵa beriw jumısları Samarqand wálayatınan baslanıp, keyingi basqıshta Ándijan, Jizzaq, Namangan, Sırdárya, Tashkent wálayatı hám Tashkent qalasına keńeytiliwi rejelestirilgen. Bul arqalı tarmaqlardı jańalawǵa investiciyalardı tartıw arqalı joǵaltıwlardı keskin azaytıw názerde tutılǵan.
Elektr energiyasınıń kótere bazarın qáliplestiriw jumıslarınıń barısı haqqında málimleme berildi.
Házirgi kúnge shekem jılına 10 million kilovatt-saattan kóp elektr tutınıp atırǵan kótere tutınıwshılardıń dizimi dúzildi. Bul kárxanalar ushın elektr energiyasın kótere bazarda “saatbay” qáliplesken bahalarda tikkeley shártnamalar tiykarında satıp alıw sistemasın engiziw usınıs etilmekte.
Búgingi kúnde energetika hám kommunallıq tarawlar boyınsha óz aldına regulyatorlardı shólkemlestiriw jumısları alıp barılmaqta. Sırt el tájiriybesinen kelip shıǵıp, bul baǵdarda birden-bir regulyatordı shólkemlestiriw usınısı bildirildi.
Prezidentimiz bul usınıslardı maqullap, energiya nátiyjeliligin arttırıw, resurslardan aqılǵa uǵras paydalanıw hám energetika bazarında báseki ortalıǵın qáliplestiriw áhmiyetli ekenligin atap ótti hám juwapkerlerge tiyisli tapsırmalar berdi.
Prokuratura hám ishki isler uyımlarınıń aldına dodalanǵan tarawlarda nızam talaplarına qatań ámel etiliwin hám juwapkershiliktiń sózsiz ekenligin, belgilengen ilajlardıń sózsiz orınlanıwın támiyinlew boyınsha hákimlikler menen tıǵız islesiw wazıypası qoyıldı.

ÓzA