Ózbekstan Respublikası Prezidenti, Qurallı Kúshler Joqarı Bas Sárkardası Shavkat Mirziyoevtiń basshılıǵında 13-yanvar kúni Qáwipsizlik keńesiniń mámleketimiz áskeriy qáwipsizligin hám qorǵanıwın bekkemlew máseleleri boyınsha keńeytilgen májilisi bolıp ótti.
Ilajda Ózbekstan Respublikası Prezidenti janındaǵı Qáwipsizlik keńesiniń, Ministrler Kabinetiniń aǵzaları, Qurallı Kúshler quramına kiriwshi ministrlikler hám uyımlardıń basshıları, áskeriy okruglerdiń sárkardaları, áskeriy-hákimshilik sektorlardıń basshıları, basqa da uyımlar hám jámiyetlik shólkemlerdiń wákilleri qatnastı.
Ótken jıllarda mámleketimizdiń qorǵanıw qábiletin bekkemlew boyınsha salmaqlı jumıslar ámelge asırıldı.
Milliy armiyamız zamanagóy qural-jaraq hám texnika menen támiyinlenbekte. Áskeriy xızmetkerlerdiń jawıngerlik hám ruwxıy-aǵartıwshılıq tayarlıq dárejesi izbe-iz arttırılıp barılmaqta, qorǵanıw sanaatınıń potencialı bekkemlenbekte.
Qorǵanıw ministrligi áskerlerinde jańa taktikalıq usıllar engizilip, shınıǵıwlardıń sanı hám dárejesi 1,5 esege arttırıldı, ushıwshısız ushıw apparatları bólimleri hám qánigelerdi tayarlaw orayları shólkemlestirildi.
Armiyanı sanlastırıw boyınsha baslanǵan jumıslar nátiyjesinde málimleme qáwipsizligi, basqarıw hám kórsetilip atırǵan xızmetlerdiń nátiyjeliligi sezilerli dárejede arttı.
Mámleketimiz basshısınıń baslaması menen áskeriy bilimlendiriw sisteması túp-tiykarınan jańalandı, maman professor-oqıtıwshılar hám instruktorlardan ibarat Áskeriy qáwipsizlik hám qorǵanıw universiteti shólkemlestirildi.
Bilimlendiriw procesine oqıtıwdıń aldınǵı sanlı texnologiyaları, sonıń ishinde, jasalma intellektke tiykarlanǵan hám zamanagóy bahalaw sistemaları engizilgeni áskeriy kadrlar tayarlawdıń sapasın jańa basqıshqa alıp shıqtı.
Májiliste mámleketimiz qáwipsizligin támiyinlew, qorǵanıw qábiletin bekkemlew baǵdarındaǵı tiykarǵı wazıypalar dodalandı.
Túrli regionallıq kelispewshilikler keńeyip, qurallanıw jarısı háwij alıp atırǵanı, ulıwma insanıylıq qádiriyatlarǵa húrmet, xalıqaralıq huqıq normaları hám xalıqaralıq diplomatiya tómenlep baratırǵanı atap ótildi.
– Bir nárseni túsinip alıw zárúr. Zamanagóy urıs tábiyatı túp-tiykarınan ózgerdi. Endi qaysı mámleket tek ǵana tank, samolyot yamasa áskerler sanına súyenip jeńimpaz bolaman dese, qattı qátelesedi. Házirgi urıslar jasalma intellekt, sanlı basqarıw, uzaq aralıqqa joqarı anıqlıqta soqqı beriwshi qurallar, kiber hám robot texnologiyalar, siyasiy-ekonomikalıq basım tiykarında alıp barılmaqta, – dedi mámleketimiz basshısı.
Sol sebepli, tınıshlıq hám qáterjamlıq biybaha baylıqqa aylanıp atırǵanın bir minut ta umıtpaw kerek ekenligi atap ótildi. Bul baylıqtı qásterlep saqlaw ushın bolsa hár bir taraw hám tarmaq qáwip-qáterlerge aldınnan juwap beriw boyınsha “proaktiv jumıs rejimi”ne ótiwi shárt ekenligi kórsetip ótildi.
Joqarǵı Bas Sárkarda keleshekke mólsherlengen eń áhmiyetli wazıypalardı belgilep berdi.
Áskeriy kadrlar tayarlaw sistemasın bunnan bılay da jetilistiriwge tiykarǵı itibar qaratıladı.
– Sonı umıtpaw kerek, áskeriy bilimlendiriw hám kadrlar tayarlaw sistemasın modernizaciyalaw armiyanıń jańa kelbetin qáliplestiriwdiń tiykarǵı shárti bolıp esaplanadı,-dedi Prezident.
Múddetli áskeriy xızmet – tek ǵana fizikalıq hám áskeriy tayarlıq emes, al jaslarımız jámiyette bekkem ornın tabıwı ushın olardı miynet bazarına hám erkin kásipke tayarlaw basqıshı sıpatında shólkemlestiriliwi zárúr ekenligi atap ótildi.
Sonıń ishinde, armiyada jaslar keminde bir kásip iyesi bolıp shıǵıwı boyınsha pútkilley jańa sistema jaratıladı. Áskeriy bólimlerdegi tiykarǵı baǵdar hám qánigeliklerden kelip shıǵıp, áskerlerdi kásipke tayarlaw boyınsha 3-6 aylıq baǵdarlamalar islep shıǵıladı. Baǵdarlamanı juwmaqlaǵan áskerler mamanlıq imtixanınan ótkerilip, olarǵa kásiplik sertifikat beriledi.
Hár jılı 5 mıń ásker saylap alınıp, “Bir million programmist” hám “Bes million jasalma intellekt jetekshisi” baǵdarlamaları sheńberinde oqıtıladı.
Áskerlerge múddetli áskeriy xızmetti ótew dáwirinde áskeriy bólimniń ózinde joqarı oqıw ornına oqıwǵa kiriw ushın imtixan tapsırıw imkaniyatı jaratıladı. Test sınaqlarınan tabıslı ótip, studentlikke qabıl etilgen áskerler múddetli áskeriy xızmet juwmaqlanıwı menen joqarı oqıw ornında oqıwın baslaydı.
Sonıń menen birge, armiyadan qaytıp, joqarı oqıw orınlarında bilim almaqshı bolǵan jaslarǵa shet tili hám pán sertifikatın alıw qárejetleri qaplap beriledi. Eger olar joqarı oqıw orınlarına kontraktke kirse, procentsiz tálim krediti ajıratıladı.
Bunnan tısqarı, armiyadan qaytqan jaslardıń bántligin támiyinlew boyınsha da ayrıqsha jeńillikler beriledi. Sonıń ishinde, isbilermenlik penen shuǵıllanıw tilegindegi jaslardıń kredit qárejetiniń 6 procenti mámleket tárepinen qaplanadı, mámleketlik shólkemlerge jumısqa kirmekshi bolǵan jaslar ushın Basqarıw nátiyjeliligi agentligi tárepinen ótkeriletuǵın test ballarına 10 procentlik jeńillik beriw ámeliyatı engiziledi. Jeke menshik sektorda jumıs islewdi qálegen jaslarǵa kásipti iyelew hám sertifikat alıw qárejetleri tólep beriledi.
– Bir sóz benen aytqanda, ” múddetli áskeriy xızmetti ótew – jaslar ushın tabıs jolı”na aylanıwı kerek, – dedi Prezidentimiz.
Injenerlik-texnika, kiberqáwipsizlik hám málimleme hújimlerine qarsı gúresiw tarawlarında joqarı mamanlıqtaǵı qánigeler tayarlaw eń áhmiyetli másele ekeni atap ótildi. Sol sebepli, injenerlik-texnikalıq baǵdardaǵı áskeriy-ilimiy bazanı bekkemlew, orınlarda áskeriy texnoparkler shólkemlestiriw zárúr ekenligi kórsetip ótildi.
Áskeriy xızmetkerlerdiń jawıngerlik tayarlıǵın bunnan bılay da bekkemlew menen birge, olardıń ruwxıy dúnyasın da turaqlı bayıtıp barıwdı zamannıń ózi talap etpekte.
Bunda kitapqumarlıq áhmiyetli orın tutadı. Sonıń ushın, usı jılı barlıq áskeriy bólimler hám mákemeler jámi 1 million nusqadaǵı kórkem ádebiyatlar menen támiyinlenedi.
Qurallı Kúshler sistemasındaǵı áskeriy baǵdarlanǵan mektep- licey oqıwshıları, múddetli áskeriy xızmetkerler, kursantlar, serjant hám oficerler arasında Joqarı Bas Sárkardashı sıylıǵı ushın kitapqumarlıq tańlawı jolǵa qoyıladı. Okrug, sárkarda, ministrlik, Joqarǵı Bas Sárkarda tańlawlarında jeńimpaz hám sıylı orın iyeleri bolǵan áskerlerdiń múddetli áskeriy xızmeti bir ayǵa qısqartılıp beriledi.
Hár jılı áskeriy xızmetkerler arasında kópgúres, qol urısı, awır atletika sıyaqlı sporttıń 10 nan aslam dástúriy túrleri boyınsha jarıslar ótkerilmekte. Endi usı jıldan baslap kibersport, dron hám robot texnologiyaları sıyaqlı zamanagóy sport túrleri boyınsha úsh basqıshlı jarıslar shólkemlestiriledi.
– Regionallıq hám globallıq jaǵdaydı turaqlı tallap barıw, milliy armiyamızdıń potencialın bekkemlew – búgingi kún talabı. Ózbekstan armiyası xalıqtı qorǵawǵa bárqulla tayar turıwı, onıń ushın operativ, joqarı texnologiyalı, jańa urıs sharayatlarına sáykes bolıwı kerek, – dedi Prezident.
Sol sebepli, áskerlerdi jasalma intellekt tiykarındaǵı robotlastırılǵan kompleksler hám ushıwshısız sistemalar, jeńil áskeriy texnika, zamanagóy qural-jaraq, razvedka quralları menen támiyinlewge ayrıqsha itibar qaratıw kerek ekenligi kórsetip ótildi.
Prezidentimiz qorǵanıw sanaatın bunnan bılay da rawajlandırıw, taraw kárxanalarında sanlı texnologiyalar hám jasalma intellektti engiziw tiykarǵı wazıypalardan biri bolıwı kerek ekenligin atap ótti.
Mámleketlik hám jámiyetlik turmıstıń barlıq tarawların sanlastırıw sharayatında kiberqáwipsizlikti támiyinlew hám milliy sanlı infrastrukturanıń turaqlılıǵın bekkemlew ayrıqsha áhmiyetke iye. Sonlıqtan, juwapkerlerge shaxsqa baylanıslı maǵlıwmatlar hám sanlı sistemalardıń qorǵalıwın támiyinlew boyınsha kompleksli ilajlardı belgilew tapsırıldı.
– Áskeriy xızmetkerlerdiń miynetin qádirlew, olardıń shańaraq aǵzaları hám áskeriy pensionerlerdi sociallıq qorǵaw bárqulla dıqqat-itibarımız orayında bolıwı zárúr, – dedi Prezidentimiz hám bul baǵdarda úlken jańalıqlardı járiyaladı.
Atap aytqanda, 1-aprelden baslap Qorǵanıw ministrligi oficerlerine kóp jıllıq xızmeti ushın ústeme muǵdarı 2 esege arttırıladı. Shártnama tiykarında xızmet etip atırǵan ápiwayı ásker hám serjantlardıń aylıq miynet haqısı 10 procentke kóbeytiledi.
Aymaqlıq qorǵanıw isleri basqarması hám bólimleriniń áskeriy emes xızmetkerleriniń aylıǵı bıyıl 20 procentke, kelesi jılı jáne 50 procentke arttırıladı.
Qurallı Kúshler qatarında 30 jıldan artıq xızmet etken áskeriy xızmetkerler ushın pensiya esaplawda esapqa alınatuǵın aylıq muǵdarı 75 procentten 100 procentke jetkeriledi.
Sonıń menen birge, áskeriy xızmetkerler ushın turaq jay qurılısı keńeytiledi.
Juwapkerlerge áskeriy xızmetkerlerdiń pensiya támiynatın belgileytuǵın nızam joybarın islep shıǵıp, parlamentke kirgiziw tapsırıldı.
Zamanagóy qáwip-qáterlerdiń mazmunı da, kólemi de kúnnen-kúnge ózgerip atırǵanı, qorǵanıw hám qáwipsizlik tarawınıń aldına úlken wazıypalar qoyılıp atırǵanın esapqa alıp, mámleketimiz basshısı segiz jıl aldın qabıl etilgen Qorǵanıw doktrinası hám 1997-jılı qabıl etilgen Milliy qáwipsizlik koncepciyasın qayta kórip shıǵıw waqtı kelgenin kórsetip ótti.
Jańa Qorǵanıw doktrinası mámleketimizdiń hesh qanday áskeriy blogqa qosılmaw statusın saqlap qalıwın, kóp tárepleme diplomatiyaǵa súyene beriwin, joqarı texnologiyalarǵa tiykarlanǵan strategiya, áskeriy ǵárezsizlik hám regionallıq turaqlılıq baǵdarında rawajlanıwın támiyinlewi zárúr ekenligi atap ótildi.
– Ulıwma, jańa doktrina armiyanı texnologiyalıq jańalaw hám aldınǵı áskeriy sheshimlerdi engiziw ushın tiykar bolıp xızmet etiwi kerek, – dedi Prezidentimiz.
Mámleketimiz basshısı májilis juwmaǵında Qurallı Kúshlerimizdiń márt ásker hám serjantları, oficer hám generalları, veteranları, olardıń shańaraq aǵzaları hám jaqınların Ózbekstan Respublikası Qurallı Kúshleri dúzilgeniniń 34 jıllıǵı hám Watan qorǵawshıları kúni menen qızǵın qutlıqladı.
– Sizlerdiń mártligińiz, antqa sadıqlıǵıńız, el-jurt qorǵaw jolındaǵı pidayılıǵıńız benen pútkil xalqımız maqtanadı. Gózzal elimizde tınıshlıq-tatıwlıq hám awızbirshilik bárqulla húkim súrsin, janajan Watanımız jáne de bekkem hám turaqlı bolsın! – dedi mámleketimiz basshısı.
Májiliste qorǵanıw ministri, áskeriy okrug sárkardaları hám basqa da juwapkerlerdiń esabat hám usınısları tıńlandı.

ÓzA