Qatar Ámiri, Siriya Prezidenti, Awǵanstan waqtınsha húkimeti, AQSh jetekshi hayalı Xillari Klinton, milliarder Bill Geyts hám Ózbekstan delegaciyası… ÓzA jurnalistiniń obektivi Qatarda ótken Doxa forumına qaratıldı.
Qatarda hár jılı ótkeriletuǵın abıraylı Doxa forumı ótken jıldıń 6-7-dekabr kúnleri bolıp ótti. Qatar Ámiri Shayx Tamim bin Hamad Ol Soniy tárepinen shólkemlestirilgen ánjuman dúnyanıń túrli regionlarınan mámleket basshıları, diplomatlar, biznes jetekshileri, xalıqaralıq shólkemler hám media wákillerin bir jerge jıynadı.
23-Doxa forumı bul ret “Ámelde ádillik: wádelerden nátiyjelerge” súreni astında ótti. Tema globallıq jámiyetshilikti ámeliy sheshimlerge shaqırıw, sonday-aq, Qatardıń xalıqaralıq krizislerge salmaqlı hám juwapkershilikli qatnasın jáne bir márte kórsetkeni menen áhmiyetli.
Ánjuman qatnasıwshıları bul mámlekettiń xalıqaralıq tınıshlıqqa baǵıshlanǵan qatań poziciyasın tán aldı. Forumnıń ashılıw máresiminde Qatar Ámiri qatnasıp, shıǵıp sóyledi. Ushırasıwda “Education Above All” (Bárshe ushın bilimlendiriw) qorı menen birgelikte Palestina hám Awǵanstanda balalar bilimlendiriwin qollap-quwatlawǵa qosqan úlesi ushın Aleks Tier hám Sad Muhseniyge “Doha Forum” sıylıǵı tapsırıldı.
– Biz haqıyqıy, inklyuziv hám esap beriwshi globallıq basqarıwdı támiyinlew – búgingi kúnniń eń úlken wazıypası ekenin tán alıwımız kerek, – dedi forumnıń atqarıwshı direktorı Muborak Ajlan al-Kuvariy.
Itibarlı tárepi, forumda dúnya siyasiy saxnasınıń eń abıraylı shaxsları, sonıń ishinde, Gana, Siriya, Livan, Qatar hám Kurdstan prezidentleri, Túrkiya, Ispaniya, Nigeriya, Liberiya hám Greciya sırtqı isler ministrleri, Jáhán ekonomikalıq forumınıń basshıları, AQShtıń burınǵı mámleketlik xatkeri Xillari Klinton jáne belgili isbilermen hám “Microsoft” kompaniyasınıń tiykarın salıwshısı Bill Geyts te qatnastı.
Májiliste regionlarǵa tınıshlıq, turaqlılıqtı támiyinlew máselelerine baǵıshlanǵan “Ǵazo hám Jaqın Shıǵısta tınıshlıq perspektivaları”, “Energetika, qáwipsizlik hám sawda tarawlarındaǵı jańalanǵan birge islesiw imkaniyatı”, “Qarjılandırıwdaǵı globallıq qısqarıwlar fonında medicinalıq xızmettiń turaqlılıǵı” sıyaqlı bir qatar sessiyalar da shólkemlestirildi.
– Men haqqında mısh-mıshlar júdá kóp, – dedi Siriyanıń waqıtsha prezidenti Ahmad Ash-Shara “CNN” telekanalına bergen eksklyuziv intervyuinde. – Bárinen burın, men hesh qashan tınısh xalıq wákillerine qarsı kelispewshilikke barǵanım joq hám házirgi waqıtta BMSh Qáwipsizlik Keńesiniń terrorshılar diziminde emespen.
Forum sheńberinde ótkerilgen eń áhmiyetli sessiyalardan biri sıpatında “Mediaciya bólingen dúnyada” temasına ayrıqsha itibar qaratıldı. Bul sessiyada Qatar Mámleketiniń Bas ministri, sırtqı isler ministri shayx Muhammad bin Abdurahmon Ol Soniy, EA sırtqı siyasat boyınsha joqarı wákili Kaya Kallas, Ispaniya sırtqı isler ministri Xose Manuel Albares, Túrkiya sırtqı isler ministri Hoqon Fidan pikir hám tájiriybeleri menen ortaqlastı.
Qatar Bas ministri hám sırtqı isler ministri kóp jaǵdaylarda ádillik xalıqaralıq huqıq tarawında derlik kórinbey qalǵanın, huqıqıy mexanizmler nátiyjeliliginiń tómenlewi jáhán krizislerin jáne de kúsheytip atırǵanın atap ótti.
– Búgingi kúnde dúnya júzi nızam ústinligi hám ádalatlı xalıqaralıq tártipke isenimdi tiklewge hár qashanǵıdan da kóbirek mútáj. Regionallıq mashqalalardı globallıq nızamsızlıq hám xalıqaralıq normalarǵa bolǵan húrmettiń tómenlewi menen baylanıslı halda kórip shıǵıw múmkin emes. Dúnyaǵa jańa wádeler emes, al sózlerdi ámelge aylandıratuǵın ádil tártip kerek, – dedi Ol Soniy.
Milliarder Bill Geyts te ilajda shıǵıp sóyledi. Ol sanlı dúnyada barlıq imkaniyatlar artıp atırǵanı, biraq bunnan durıs paydalanıp, xalıqaralıq birge islesiwdi kúsheytiw hám mashqalalı aymaqlarda kommunikaciya arqalı unamlı keypiyat bólisiw zárúr ekenligin ayttı.
Forumnıń jabılıw bóliminde Qatar birinshi xanımı Muza bint Nosir al Misnid shıǵıp sóylep, sóylesiwler ámeliy háreketlerge aylanıwı kerek ekenligin atap ótti. Onıń pikirinshe, ádalatlı keleshekke erisiw ushın jámáátlik juwapkershilik hámmeden talap etiledi.
Tariyxıy sammitte Ózbekstan tárepinen alǵa qoyılǵan Awǵanstandı jedel tartıw arqalı Oraylıq hám Qubla Aziya arasındaǵı óz-ara baylanıslılıqtıń jańa sistemasın qáliplestiriwge qaratılǵan baslama – Termiz sóylesiwine baǵıshlanǵan arnawlı sessiya ótkerildi. Keyingi materiallarımız arqalı bul haqqında tolıq maǵlıwmat beremiz.

Behruz Xudoyberdiev,
Iskandar Ismatov (video), ÓzA
Doha, Qatar