18-dekabr kúni Tashkent qalasında Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń on ekinshi jalpı májilisi óz jumısın basladı.

Onda Senat, húkimet aǵzaları, ministrlikler hám uyımlardıń wákilleri, jergilikli Keńeslerdiń deputatları, Senat janındaǵı Jaslar parlamentiniń aǵzaları hám ǵalaba xabar qurallarınıń xızmetkerleri qatnastı.
Videokonferencbaylanıs tárizinde ótkerilgen jalpı májilisti Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń Baslıǵı Tanzila Norboeva alıp bardı.
Jalpı májilis Senattıń YouTube tarmaǵındaǵı beti arqalı tikkeley sáwlelendirilip barıldı.
On ekinshi jalpı májilistiń birinshi jumıs kúnin senatorlar “2025-jıl ushın Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik byudjeti haqqında”ǵı Ózbekstan Respublikası Nızamına ózgerisler kirgiziw haqqında”ǵı Ózbekstan Respublikasınıń nızamın dodalawdan basladı.
Shıǵıp sóylegenler mámleketimizdi sociallıq-ekonomikalıq jaqtan rawajlandırıw, sonıń ishinde, xalıqtıń turmısı ushın qolaylı sharayatlar jaratıw, kámbaǵallıqtı qısqartıw, xalıqtıń turmıs abadanlıǵın arttırıw, bilimlendiriw, densawlıqtı saqlaw, mádeniyat hám sport hám basqa da tarawlardı rawajlandırıw boyınsha izbe-iz reformalar ámelge asırılıp atırǵanın atap ótip.
Usı jılı aymaqlarda áhmiyetli sociallıq mashqalalardı, máhálle infrastrukturası menen baylanıslı áhmiyetli máselelerdi sheshiw hám basqa da tarawlardı rawajlandırıw boyınsha Prezidenttiń bir qatar párman hám qararları qabıl etilgen.
Ámelge asırılıp atırǵan ilajlardıń óz waqtında qarjılandırılıwın támiyinlew hám qosımsha qárejetlerdiń dereklerin anıqlaw zárúrligi júzege kelgeni atap ótildi.
Bul nızam menen “Kámbaǵallıqtan abadanlıqqa qaray” baǵdarlaması sheńberindegi ilajlardı qarjılandırıw jáne kóp kvartiralı turaq jaylarda hám sociallıq taraw mákemelerinde energiya nátiyjeliligin jaqsılawǵa baylanıslı ilajlar ushın qosımsha qarjı ajıratılıwın názerde tutatuǵın ózgerisler kirgizilmekte.
Bunnan tısqarı, byudjet qarjılarınıń maqsetli, nátiyjeli jumsalıwın arttırıw, byudjet tártibin bekkemlew sheńberinde qarjılardıń bir bólegin optimallastırıw hám olardı qosımsha qárejetlerge baǵdarlaw názerde tutılmaqta.
Senatorlar 2025-jıl ushın Mámleketlik byudjet haqqındaǵı nızamǵa kirgizilip atırǵan ózgerisler mámleketimizdi sociallıq-ekonomikalıq rawajlandırıwǵa qaratılǵan ilajlardı óz waqtında qarjılandırıwǵa xızmet etetuǵının atap ótti.
Dodalaw juwmaǵında senatorlar nızamdı maqulladı.
Bunnan soń “2026-jıl ushın Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik byudjeti haqqında”ǵı nızam kórip shıǵıldı.
Atap ótilgenindey, bul nızamnıń maqseti 2026-jıl ushın Ózbekstan Respublikasınıń konsolidaciyalasqan byudjetin qáliplestiriw hám orınlawǵa baylanıslı qatnasıqlardı tártipke salıwdan ibarat.
Senatorlardıń atap ótkenindey, 2026-jıl ushın Ózbekstan Respublikası Mámleketlik byudjetinde xalıqtıń turmıs dárejesin jaqsılaw, xalıqtıń abadanlıǵın arttırıw, “jasıl ekonomika”nı rawajlandırıw hám qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw, puqaralardıń densawlıqtı saqlaw sisteması menen qamtıp alınıwın keńeytiw hám sapalı bilim alıw sıyaqlı sociallıq taraw maqsetlerine tiykarǵı áhmiyet berilgen.
Sonıń ishinde, Mámleketlik byudjet qárejetleriniń derlik 55 procenti yamasa 220,0 trillion sum sociallıq tarawǵa qaratılmaqta. Mámleketlik byudjet qárejetleriniń quramında bilimlendiriw tarawına 100 trillion sum názerde tutılǵan, medicina tarawına bolsa 49 trillion sum yamasa usı jılǵa salıstırǵanda 11,4 procentke arttırılmaqta.
Nızamǵa tiykarlanıp kelesi jılı inflyaciya dárejesi 7 procent átirapında bolıwı prognoz etilmekte.
2026-jılı Mámleketlik byudjet qárejetleri 402,6 trillion sumdı, dáramatları bolsa 368,9 trillion sumdı quramaqta. Mámleketlik maqsetli qorlarınıń dáramatları bolsa 78,6 trillion sum, qárejetleri bolsa 74,4 trillion sum (byudjetleraralıq transfertlerdi esapqa almaǵan halda) muǵdarında rejelestirilmekte.
Atap aytqanda, bul nızamda 2026-jılı konsolidaciyalasqan byudjet dáramatları 515,8 trillion sum, qárejetler bolsa 567,6 trillion sum muǵdarında qáliplestirilgen. Onda konsolidaciyalasqan byudjet jetispewshiligi jalpı ishki ónimge salıstırǵanda 3 procentten artpaw wazıypası názerde tutılǵan.
Dodalaw procesinde senatorlar byudjet dáramatların arttırıw hám byudjet qarjılarınan maqsetli paydalanıwǵa ayrıqsha itibar qarattı.
Senatorlar ózleriniń shıǵıp sóylewlerinde 2026-jılı makroekonomikalıq siyasat tarawında tiykarǵı etip belgilengen wazıypalardı orınlaw, sociallıq mashqalalardı sheshiw, máhállelerdiń infrastrukturasın jetilistiriw hám mámleketlik baǵdarlamalarda názerde tutılǵan basqa da áhmiyetli ilajlardı ámelge asırıwǵa ayrıqsha itibar qaratıw zárúrligin atap ótti.
Senatorlar nızamdı maqulladı.
Jalpı májiliste “Salıq hám byudjet siyasatınıń 2026-jılǵa mólsherlengen tiykarǵı baǵdarları qabıl etilgenligi múnásibeti menen Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında”ǵı nızam da dodalandı.
Atap ótilgenindey, kelesi jılǵa mólsherlengen salıq-byudjet siyasatınıń tiykarǵı baǵdarları, sonıń ishinde, ámeldegi nızamshılıqtı Jáhán sawda shólkemi kelisimlerine muwapıqlastırıw, Prezidentimizdiń isbilermenler menen ashıqtan-ashıq pikirlesiwi sheńberinde belgilep berilgen wazıypalardıń orınlanıwın támiyinlew maqsetinde ayırım nızam hújjetlerine ózgerisler hám qosımshalar kirgizilmekte.
2026-jılı da salıq siyasatında tiykarǵı salıq stavkaları qosımsha qun salıǵı 12 procent, payda salıǵınıń bazalıq stavkası – 15 procent, fizikalıq táreplerden alınatuǵın dáramat salıǵı – 12 procent, yuridikalıq táreplerdiń múlkine salınatuǵın salıq stavkası – 1,5 procent, awıl xojalıǵına mólsherlengen jerler ushın jer salıǵı – 0,95 procent, sociallıq salıq – 12 procent (byudjet shólkemleri – 25 procent), aylanıstan alınatuǵın salıq – 4 procent muǵdarında ózgerissiz qaladı.
Bunnan tısqarı, Salıq kodeksinde qosımsha qun salıǵınıń úzliksiz shınjırın jaratıw, xalıqtıń salamat turmıs tárizin qollap-quwatlaw, suw resurslarınan aqılǵa uǵras paydalanıwdı támiyinlew názerde tutılmaqta.
Sonday-aq, bul nızam mebel qurılısı hám zergerlik tarawlarında jumıs alıp barıp atırǵan isbilermenlerdi hár tárepleme qollap-quwatlaw, ónimlerdiń eksportın keńeytiw, xalıqtıń dáramatların arttırıw jáne turaqlı ekonomikalıq ósiwdi támiyinlewge de qaratılǵan.
Atap ótilgenindey, nızam ámeliyatqa engiziliwi nátiyjesinde isbilermenlerge qolaylı sharayatlar jaratıwǵa imkaniyat beretuǵın salıq minnetlemelerin orınlaw boyınsha tiyisli huqıqıy qatnasıqlar tártipke salınıwı názerde tutılmaqta.
Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodekste mikrofirma hám kishi kárxanalarǵa salıq esabatların óz waqtında usınbaǵanı ushın járiyma muǵdarı azaytılıp, aqırǵı úsh ay ishinde salıq esabatların óz waqtında usınǵan salıq tólewshilerge keyingi esabattı 5 jumıs kúnine shekem keshiktirgen jaǵdayda hákimshilik járiyma qollanılmaytuǵını belgilenbekte.
Bunnan tısqarı, bir kalendar ayda bir neshe salıq túri boyınsha esabatlar óz waqtında usınılmaǵan jaǵdayda, barlıq esabatlar ushın tek ǵana bir járiyma qollanıw mexanizmi engizilmekte.
Senat aǵzaları ózleriniń shıǵıp sóylewlerinde ekonomikanıń túrli tarawları hám tarmaqlarına, sonıń ishinde, awıl xojalıǵı, toqımashılıq, jergilikli sanaat, azıq-awqat, media hám baylanıs sıyaqlı tarawlarǵa bir qatar salıq hám bajıxana jeńillikleri berilip atırǵanın atap ótti.
Sonday-aq, bul nızam xalıq deputatları jergilikli Keńeslerine awıl xojalıǵına mólsherlengen jerler ushın belgilengen stavkaǵa salıstırǵanda 0,5 ten 1,2 ge shekemgi azaytıwshı hám arttırıwshı koefficientlerdi jáne lazerli tegisleniwi kerek bolǵan suwǵarılatuǵın jerler lazerli tegislenbegen jaǵdayda, usı jerler ushın paydalanılatuǵın suw kólemi boyınsha salıq stavkalarına salıstırǵanda 1,2 ge shekemgi arttırıwshı koefficientti qollanıw wákilligin bermekte.
Senatorlar bul nızam isbilermenlik subektlerin hár tárepleme xoshametlewdi, teń hám ádil báseki ortalıǵın támiyinlewdi, hákimshilik járiymalar júgin jeńillestiriwdi jáne jasırın ekonomikanıń úlesin qısqartıwǵa qaratılǵanın atap ótti.
Dodalaw juwmaǵında senatorlar nızamdı maqulladı.
Parlamenttiń joqarı palatasınıń aǵzaları “Byudjet procesiniń jetilistiriliwi múnásibeti menen Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında”ǵı nızamdı dodaladı.
Dodalaw dawamında puqaralardı byudjet procesine tartıw imkaniyatların keńeytiw arqalı byudjet qarjıların bólistiriwde ashıq-aydınlıqtı támiyinlew, olardıń maqsetli jumsalıwı ústinen jámiyetlik qadaǵalawdı kúsheytiw baǵdarında sistemalı jumıslar ámelge asırılıp atırǵanı atap ótildi. Bunnan tısqarı, nızamda byudjet qarjılarınan paydalanıwda basshılardıń wákilliklerin keńeytiw hám finanslıq erkinligin támiyinlew de názerde tutılmaqta.
Atap ótilgenindey, bul nızam tiykarında byudjet qarjılarınan paydalanıw nátiyjeliligin arttırıw hám jámiyetlik qadaǵalawdı kúsheytiw maqsetinde esabat túrleri keńeymekte. Mámleketlik byudjettiń orınlanıwı haqqındaǵı jıllıq esabat quramına byudjet shólkemleriniń byudjetten tısqarı qorlarınıń orınlanıwı hám mámleketlik qarız haqqındaǵı esabatlar kirgizilmekte.
Nızam menen ámeldegi nızamshılıqqa byudjet procesin jetilistiriwge, byudjet intizamına ámel etiliwine baylanıslı bir qatar ózgerisler hám qosımshalar kirgizilmekte.
Rayon hám qalalar hákimliklerine hár sherekte jámiyetshilik pikiri tiykarında qáliplestirilgen ilajlardı qarjılandırıw boyınsha maǵlıwmatlardı rásmiy veb-saytlarına jáne “Ashıq byudjet” málimleme portalına jaylastırıw minnetlemesi júklenbekte.
Sonıń menen birge, byudjet qarjılarınan paydalanıwǵa baylanıslı maqsetli indikatorlardıń orınlanıwı haqqındaǵı esabatlardı Nızamshılıq palatasınıń komitetlerinde hár sherektiń juwmaǵında tıńlap barıw ámeliyatı engizilmekte.
Bunnan tısqarı, Ózbekstan Respublikasınıń konsolidaciyalasqan byudjettiń orınlanıwı haqqındaǵı jıllıq esabat hám Mámleketlik byudjet hám mámleketlik maqsetli qorları byudjetleriniń yarım jıllıq orınlanıwı haqqındaǵı esabatlar Nızamshılıq palatasınıń qararı menen tastıyıqlanatuǵını belgilenbekte.
Sonday-aq, Mámleketlik byudjet hám mámleketlik maqsetli qorları byudjetleriniń birinshi shereklik hám 9 aylıq esabatları bolsa Nızamshılıq hújjetlerine muwapıq tastıyıqlanadı.
Óz gezeginde, byudjet shólkemleri hám byudjet qarjıların alıwshılar tárepinen qárejetler smetasına jılına kóbi menen tórt márte ózgeris kirgiziw ámeliyatına shek qoyılmaqta.
Senatorlar bul nızam mámleketimizde puqaralardı byudjet procesine keńnen tartıw imkaniyatların keńeytiw, byudjet qarjıların bólistiriwde ashıq-aydınlıqtı támiyinlew, qarjılardıń maqsetli jumsalıwı ústinen jámiyetlik qadaǵalawdı kúsheytiwge xızmet etetuǵının ayrıqsha atap ótti.
Dodalaw juwmaǵında senatorlar nızamdı maqulladı.
Sonday-aq, 12-jalpı májiliste “Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine isbilermenlik subektlerin qollap-quwatlaw arqalı xalıqtıń bántligin támiyinlewge jáne qosımsha qunlı tovarlar islep shıǵarıwdı keńeytiwge qaratılǵan qosımshalar hám ózgerisler kirgiziw haqqında”ǵı nızam kórip shıǵıldı.
Atap ótilgenindey, mámleketimizde salıq júgin izbe-iz azaytıw, salıq salıw sistemasın ápiwayılastırıwǵa qaratılǵan keń kólemli reformalar alıp barılmaqta. Sonday-aq, salıq hákimshiligin jetilistiriw arqalı ekonomikanı jedel rawajlandırıwǵa hám mámlekettiń investiciyalıq tartımlılıǵın arttırıwǵa da ayrıqsha itibar berilmekte.
Dodalaw dawamında senatorlar isbilermenlikti hár tárepleme qollap-quwatlaw, bazarda teń sharayatlar hám ádil báseki ortalıǵın támiyinlew zárúrligine ayrıqsha itibar qarattı. Bunnan tısqarı, jasırın ekonomika úlesin qısqartıw ilajları sheńberinde nızam hújjetlerine tiyisli ózgerisler kirgiziw zárúrligi júzege kelip atırǵanı atap ótildi.
Búgingi kúnde respublikada jumıs alıp barmay atırǵan jeke tártiptegi isbilermenlerdiń jámi isbilermenler quramında esapqa alınıwı ekonomikalıq hám statistikalıq kórsetkishlerdiń nadurıs qáliplesiwine alıp kelmekte. Bunnan tısqarı, bul olar tárepinen tólenetuǵın salıqlar boyınsha prognoz kórsetkishlerin belgilew hám túsimlerdi támiyinlewde unamsız tásir etedi.
Bul nızam menen jeke tártiptegi isbilermenlerdi mámleketlik reestrden shıǵarıw tártibin belgilew ekonomikalıq hám statistikalıq kórsetkishlerdiń durıs qáliplesiwine alıp keledi.
Senatorlar nızam qarjı-xojalıq jumısın ámelge asırmay atırǵan isbilermenlik subektlerin saplastırıw tártibin ápiwayılastırıwǵa xızmet etetuǵını haqqında pikir bildirdi. Sonıń menen birge, ámeldegi nızamshılıqqa kirgizilip atırǵan dúzetiwler nátiyjesinde óndiris joqarı texnologiyalar tiykarında rawajlanıwı hám jaylaw xojalıqlarınıń finanslıq jaǵdayı jaqsılanıwına itibar qarattı.
Senatorlar bul nızamdı maqulladı.
Jalpı májiliste “Huqıqıy eksperiment haqqında”ǵı Ózbekstan Respublikası nızamı kórip shıǵıldı.
Atap ótilgenindey, sońǵı jılları jańa tártip-qaǵıydalardı turmısqa engiziwden aldın olardı sheklengen halda (belgili bir aymaqta yamasa shaxslar, shólkemler sheńberinde) huqıqıy eksperiment (tájiriybe-sınaq) tárizinde qollanıw ámeliyatı keńeyip barmaqta.
Huqıqıy eksperiment túsinigi, onı ótkeriw hám nátiyjelerin rásmiylestiriw máseleleri “Normativlik-huqıqıy hújjetler haqqında”ǵı nızamda belgilengen, biraq onı ótkeriw menen baylanıslı sociallıq-huqıqıy qatnasıqlar kompleksli tártipke salınbaǵan.
Bul nızam bir qatar huqıqıy boslıqlardı saplastırıw maqsetinde islep shıǵılǵan bolıp, onda huqıqıy eksperimenttiń maqseti, tiykarǵı túsinikler, principler, wákillikli uyımlar, huqıqıy eksperimentti ótkeriw shártleri, sonday-aq, puqaralıq jámiyeti institutlarınıń huqıqıy eksperimentte qatnasıwı hám basqa da máseleler názerde tutılmaqta.
Huqıqıy eksperiment tek ǵana Ózbekstan Respublikasınıń nızamları, Oliy Majlis palatalarınıń qararları, Prezident pármanları hám qararları jáne Ministrler Kabinetiniń qararları menen ótkeriletuǵını anıq belgilenbekte.
Senatorlar bul nızamnıń turmısqa engiziliwi huqıqıy eksperimentti shólkemlestiriw hám ótkeriw, eksperimentallıq huqıqıy normalardı engiziw boyınsha birden-bir huqıqtı qollanıw ámeliyatın támiyinlew jáne jámiyetshiliktiń pikirin esapqa alǵan halda puqaralardıń turmısı hám abadanlıǵın jaqsılawǵa xızmet etetuǵının atap ótti.
Dodalaw juwmaǵında senatorlar nızamdı maqulladı.
Senattıń on ekinshi jalpı májilisinde “Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında”ǵı nızam dodalandı.
Búgingi kúnde dúnyada texnologiyanıń rawajlanıwı menen hár qıylı elektron úskeneler, sonıń ishinde, portativ lazerli nur tarqatqıshlar da keńnen en jaymaqta. Bul qurılmalar arzan, jeńil jetkeriletuǵın hám kópshilik jaǵdaylarda kewil ashar yamasa bilimlendiriw maqsetlerinde qollanıladı.
Biraq olardan nızamsız yamasa orınsız paydalanıw jámiyetlik qáwipsizlikke úlken qáwip salıwı múmkin.
Atap aytqanda, samolyotlardıń ushıwı yamasa qonıwı waqtında olardıń ekipajına lazer nurların baǵdarlaw qonıw yamasa ushıw procesinde ekipaj dıqqatın shalǵıtıp, apatshılıq qáwpin arttıradı.
Bunnan tısqarı, jámiyetlik qáwipsizlikti támiyinlewge juwapker bolǵan huqıq qorǵaw uyımlarınıń xızmetkerlerine lazer nurları baǵdarlanıwı nátiyjesinde kózdiń waqtınsha kórmey qalıwına, bul bolsa júz beriwi múmkin bolǵan tártipsizliklerdiń aldın alıwda unamsız aqıbetlerge alıp keliwi múmkin.
Kóplegen shet ellerde lazer qurılmalarınan paydalanıwdı sheklewshi hám qadaǵalawshı nızamlar qabıl etilgen.
Mámleketimizde de jámiyetlik qáwipsizlikti támiyinlew maqsetinde usı túrdegi qurılmalardı qadaǵalaw, olardı licenziyalaw hám nızamsız paydalanıw jaǵdayların jazalaw boyınsha ilajlar qatarında bul nızam qabıl etilmekte.
Nızam menen ámeldegi nızamshılıqqa máhálle huqıq-qorǵaw orınlarınıń hám tayanısh punktleriniń quramın, olarda xızmet etiwshi inspektorlardıń wákilliklerin anıqlastırıwǵa, patrul-post xızmeti sap bólimleriniń lawazımlı shaxsları tárepinen dúzilgen hákimshilik protokollardı kórip shıǵıw hám jaza ilajın qollanıw wákilligine iye bolǵan shaxslardı anıqlawǵa, sonday-aq, portativ lazerli nur tarqatqıshlardıń nızamǵa qayshı aylanısı ushın juwapkershilikti belgilewge qaratılǵan ózgerisler hám qosımshalar kirgizilmekte.
Senat aǵzalarınıń pikirinshe, nızamnıń qabıl etiliwi máhállelerde qáwipsiz ortalıqtı jaratıw, huqıqbuzarlıqlardıń erte aldın alıw hám jámiyetlik tártipti saqlaw jumıslarınıń nátiyjeliligin bunnan bılay da arttırıwǵa xızmet etedi.
Senatorlar nızamdı maqulladı.
Bunnan soń “Tóreshilik sudlarınıń jumısı jáne de jetilistiriliwi hám byudjet intizamınıń kúsheytiliwi múnásibeti menen Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine qosımshalar hám ózgerisler kirgiziw haqqında”ǵı nızam kórip shıǵıldı.
Atap ótilgenindey, mámleketimizde sud-huqıq sistemasında ámelge asırılıp atırǵan reformalar insan huqıqların isenimli qorǵaw, sud hákimiyatınıń abırayın arttırıw hám sudlardıń haqıyqıy erkinligin támiyinlewge xızmet etpekte.
Tóreshilik sudları kelispewshiliklerdi alternativ sheshiw mexanizmi sıpatında puqaralar hám isbilermenlik subektleriniń huqıqları menen máplerin qorǵawda áhmiyetli orın iyeleydi. Biraq tallawlar bul sudlardıń jumısında bir qatar sistemalı mashqalalardıń bar ekenligin kórsetken.
Atap aytqanda, 2021-2023-jıllarda ayırım aymaqlarda Tóreshilik sudları tárepinen mámleketlik uyımlar qatnasqan isler boyınsha qabıl etilgen 47 qarar wákillikli sudtıń orınlaw qaǵazı berilmesten tikkeley orınlanǵan. 2019-2023-jıllarda bolsa Mámleketlik byudjetten 222,2 milliard sumdı óndiriw haqqında 870 nızamsız qarar qabıl etilgen.
Ayırım tóreshilik sudı sudyalarınıń tájiriybesiniń jeterli emesligi, sudlardıń jumısın shólkemlestiriwdegi talaplardıń qayta kórip shıǵılmaǵanlıǵı, qadaǵalaw mexanizmleriniń joq ekenligi usı mashqalalarǵa alıp kelip atırǵanlıǵı atap ótildi.
Házirgi waqıtta 287 Tóreshilik sudı hám 1,5 mıńnan aslam Tóreshilik sudyaları jumıs alıp barmaqta, olardıń kópshiligi hár qıylı tarawlarda tiykarǵı jumıs ornına ie bolıp, professional tayarlıq dárejesi joqarı emes.
Bul nızam menen Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı, Byudjet, Puqaralıq processual hám Ekonomikalıq processual kodekslerge, sonday-aq, “Hákimshilik sudları haqqında”ǵı hám “Mámleketlik satıp alıwlar haqqında”ǵı nızamlarǵa áhmiyetli ózgerisler kirgizilmekte.
Sonıń ishinde, tóreshilik sudın shólkemlestiriw hám sudyalıq wazıypasın atqarıw ushın qosımsha talaplar belgilenbekte, tóreshilik sudyalarınıń bilim hám kónlikpelerin arttırıw tártibi keńeytilmekte, mámleketlik uyımlar, shólkemler hám mákemeler jáne mámleket qatnasıwındaǵı kárxanalar, sonday-aq, puqaralardıń ózin-ózi basqarıw uyımları tárepinen tóreshilik kelisimlerin dúzgenlik ushın hákimshilik juwapkershilik qollanıw názerde tutılmaqta.
Byudjet kodeksine ǵaznashılıqta dizimnen ótkerilmegen shártnamalar tiykarında tovarlar, jumıs hám xızmetlerdi qabıl etip alǵan jaǵday byudjet tártibin buzıw sıpatında belgilenbekte.
Atap ótilgenindey, nızamnıń qabıl etiliwi Tóreshilik sudları jumısınıń ashıq-aydınlıǵın hám nátiyjeliligin arttıradı, Mámleketlik byudjetten nızamsız qárejetlerdiń aldın aladı, ádil qararlar qabıl etiwge xızmet etedi hám mámleket mápleriniń isenimli qorǵalıwın támiyinleydi.
Dodalawdan soń senatorlar nızamdı maqulladı.
Senattıń jalpı májilisinde “Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında”ǵı nızam qızǵın dodalandı.
Dodalaw procesinde mámleketimizde sociallıq qorǵaw tarawında, ásirese, mayıplıǵı bolǵan shaxslardı qollap-quwatlaw hám olarǵa qosımsha imkaniyatlar jaratıw maqsetinde keń kólemli reformalar ámelge asırılıp atırǵanı atap ótildi.
Atap aytqanda, sońǵı waqıtları mayıplıǵı bolǵan balalarǵa kórsetilip atırǵan sociallıq xızmetlerdiń kólemi barǵan sayın keńeyip barmaqta hám xalıqtıń sociallıq járdemge mútáj ayırım kategoriyalarınıń huqıqlarınıń kepillikleri kúsheytilmekte.
Bul nızam menen mayıplıǵı bolǵan balalarǵa kórsetiletuǵın kúndizgi tárbiya xızmetinen paydalanatuǵın ata-ana tárepinen hár bir perzent ushın tólenetuǵın 3 million sumǵa shekemgi aylıq tólemler salıq salınbaytuǵın dáramatlar kategoriyasına kirgiziliwi belgilenbekte.
Bunnan tısqarı, mámleketlik-jeke menshik sheriklik tiykarında úsh jastan on segiz jasqa shekem mayıplıǵı bolǵan balalar ushın bunday xızmetlerdi kórsetiwshi isbilermenlik subektleri de 2030-jıl 1-yanvarǵa shekem barlıq túrdegi salıqlardı tólewden azat etiliwi názerde tutılmaqta, sociallıq salıq buǵan kirmeydi.
Sonday-aq, jámiyetlik transporttan biypul paydalanıwshı puqaralar kategoriyası da keńeymekte.
Senatorlar ózleriniń shıǵıp sóylewlerinde qısım hám zorlıqtan jábirlengen, tiyisli bilim hám kónlikpelerge iye bolǵan hayal-qızlardı jollama boyınsha mámleketlik shólkemlerge jumısqa jaylastırıw belgilenetuǵının ayrıqsha atap ótti.
Dodalaw procesinde bul nızam mayıplıǵı bolǵan shaxslar ushın sociallıq xızmetler kórsetiw kóleminiń keńeyiwine, xalıqtıń sociallıq járdemge mútáj ayırım kategoriyalarına qosımsha qolaylıqlar jaratılıwına jáne olardıń jumısqa jaylasıwǵa baylanıslı huqıqlarınıń kepilleniwine xızmet etetuǵını atap ótildi.
Senatorlar nızamdı maqulladı.
Jalpı májiliste “Atom energiyasınan tınıshlıq maqsetlerinde paydalanıw haqqında”ǵı Ózbekstan Respublikası Nızamına ózgerisler hám qosımsha kirgiziw haqqında”ǵı nızam da kórip shıǵıldı.
Búgingi kúnde pútkil dúnyada xalıq hám sanaatta elektr energiyasına bolǵan talap barǵan sayın artıp barmaqta. Ekspertlerdiń pikirinshe, Ózbekstanda ekonomikalıq rawajlanıw, xalıqtıń sanı hám turmıs abadanlıǵınıń ósiwi nátiyjesinde elektr energiyasına bolǵan talap 2030-jılǵa kelip 120-125 milliard kVt/saatqa jetedi.
Mámleketimizde Prezidentimizdiń bar óndiris quwatlıqların keńeytiwge hám jańaların shólkemlestiriw boyınsha alıp barıp atırǵan jedel investiciyalıq siyasatı, sonday-aq, xalıqtıń turmıs dárejesin hám sapasın jaqsılaw boyınsha ámelge asırılıp atırǵan keń kólemli jumıslar jıldan-jılǵa talap artıp baratırǵan energiya resursların isenimli derekler menen támiyinlewdi talap etpekte.
Atom energetikasın rawajlandırıw Ózbekstannıń turaqlı energetika sistemasın jaratıw, sanaattı rawajlandırıw hám regionallıq rawajlanıw ushın áhmiyetli faktor bolıp esaplanadı. Úlken hám kishi reaktor bloklarınıń únles jumısı tarmaqtıń turaqlılıǵın támiyinlep, qayta tiklenetuǵın dereklerdi nátiyjeli integraciyalaw imkaniyatın beredi.
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2024-jıl 24-maydaǵı qararına muwapıq Energetika ministrligi janındaǵı Atom energetikasın rawajlandırıw agentligi qayta shólkemlestirilip, keńeytilgen tiykarǵı baǵdarlar, wazıypa hám funkciyalarǵa iye bolǵan hám tikkeley Ministrler Kabinetiniń quramına kirgizilgen Atom energiyası agentliginiń jumısı nátiyjeli shólkemlestirildi.
Bul nızam atom energiyasınan tınıshlıq maqsetlerinde nátiyjeli hám qáwipsiz paydalanıw, mámleketlik uyımlardıń wákilliklerin anıqlastırıw, tarawdaǵı huqıqıy bazanı xalıqaralıq standartlarǵa muwapıqlastırıwǵa qaratılǵanı menen áhmiyetli.
Nızamda atom energiyası tarawındaǵı wákillikli uyım sıpatında Ministrler Kabineti janındaǵı Atom energiyası agentligi belgilep qoyılmaqta. Mámleketlik uyımlardıń wákillikleri hám juwapkershiligi de bekkemlenbekte.
Senatorlardıń pikirinshe, nızamnıń qabıl etiliwi atom energetikası tarawındaǵı mámleketlik basqarıw sistemasın jetilistiriwge, mámleketimizde yadrolıq qáwipsizlikti hám radiaciyalıq qorǵawdı támiyinlewge jáne xalıqaralıq birge islesiwdi keńeytiwge hám mámleketimizdiń yadrolıq qáwipsizlik boyınsha abırayın arttırıwǵa xızmet etedi.
Dodalaw juwmaǵında senatorlar nızamdı maqulladı.
Usınıń menen Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń on ekinshi jalpı májilisiniń birinshi jumıs kúni juwmaqlandı.

Ózbekstan Respublikası
Oliy Majlisi Senatınıń
Málimleme xızmeti