Ózbekstan delegaciyasınıń jaqında Túrkiyaǵa hám onnan keyin Saudiya Arabstanına ámelge asırǵan saparları mámlekettiń aǵartıwshılıq diplomatiyası, ilimiy birge islesiw hám mádeniy miyrastı úgit-násiyatlawda áhmiyetli orın iyeleydi. Bul sapar dawamında ózbekstanlı ilimpazlar bir qatar abıraylı xalıqaralıq májilisler, ushırasıwlar hám prezentaciyalarda qatnasıp, milliy miyrasımızdı dúnya ilim jámiyetshiligine jáne de keńnen tanıstırdı.

Delegaciya saparınıń tiykarǵı ilajı Stambulda bolıp ótken, Túrkiya Milliy saraylar basqarmasınıń 100 jıllıǵına baǵıshlanǵan xalıqaralıq simpozium boldı. Bul abıraylı ánjuman muzey jumısı, mádeniy miyrastı saqlaw hám zamanagóy ekspoziciya kózqaraslarına baǵıshlandı.
Ashılıw máresiminde Túrkiya Prezidenti Rejep Tayyip Erdoǵannıń videomúrájatı qoyıp berildi. Sonday-aq, vice-prezident Jevdet Yılmaz, Milliy saraylardıń direktorı Yasin Yildiz hám basqa da rásmiyler shıǵıp sóylep, tariyxıy miyrastı saqlaw boyınsha alıp barılıp atırǵan jumıslardıń áhmiyeti haqqında ayttı. Bul strukturanıń qáliplesiwi 1925-jılı Mustafa Kamol Atatúrktiń baslaması menen Osmaniyler saraylarınıń mámleketke ótkeriliwi menen baylanıslı ekenligi atap ótildi.
Simpoziumda Ózbekstannan Islam civilizaciyası orayınıń direktorı Firdavs Abduholiqov, Ózbekstan tariyxı mámleketlik muzeyiniń baslıǵı Jannat Ismoilova, “ÓzArxiv” agentligi direktorınıń orınbasarı Sherzod Sodiqov hám ilimiy xızmetker Nasriddin Mirzaev ta óz bayanatları menen qatnastı. Olar mámleketimizde mádeniy miyrastı saqlaw hám onı jámiyetshilikke jetkeriw, sonıń menen birge, ilimiy izertlewlerdi rawajlandırıw baǵdarındaǵı jetiskenlikler haqqında sóz etti.
Simpozium sheńberinde Ózbekstan atınan prezentaciya islegen Firdavs Abduholiqov Oraydıń jumısı, onıń maqset hám wazıypaları, zamanagóy texnologiyalar tiykarında jaratılǵan ekspoziciyalar jáne Prezident Shavkat Mirziyoev basshılıǵındaǵı aǵartıwshılıq joybar haqqında tolıq maǵlıwmat berdi.
Onıń atap ótiwinshe, Oraydıń tiykarǵı wazıypası – islam aǵartıwshılıǵı, ullı oyshıllarımızdıń ilimiy miyrası hám ózbek civilizaciyasınıń dúnyaǵa qosqan úlesin tereń úyreniw jáne keńnen úgit-násiyatlawdan ibarat. Soǵan muwapıq jáne de janlı hám jarqın kórinis payda bolıwın támiyinlew maqsetinde ekspoziciyalar jasalma intellekt járdeminde bayıtılıp, ullı ata-babalardıń tulǵaları interaktiv usılda janlandırılmaqta.
Ilajda Oraydıń jumısına baǵıshlanǵan, sońǵı jıllardaǵı ilimiy izlenisler, xalıqaralıq birge islesiwdegi joybarlar hám zamanagóy muzeologiya boyınsha ámelge asırılǵan jumıslar sáwlelendirilgen videorolik kórsetildi.
Ózbekstan tariyxı mámleketlik muzeyiniń direktorı Jannat Ismoilovanıń atap ótiwinshe, Túrkiya saparında túrk muzeyleri hám kitapxanalarındaǵı ózbek tariyxına baylanıslı siyrek ushırasatuǵın eksponatlar menen tanısıw eki xalıqtıń tariyxıy tamırları birdey ekenligin jáne bir márte dálilleydi.
Sapar dawamında delegaciya IRSICA basshısı Mahmud Erol Qilich penen ushırastı. Ol Ózbekstannıń islam miyrasın saqlaw boyınsha 57 mámleket arasında jetekshi orınlardan birin iyelep kiyatırǵanın atap ótti. Islam tariyxı, kórkem óneri hám mádeniyatın izertlew orayı (IRSICA) tárepinen bolsa Ózbekstandaǵı ruwxıy-aǵartıwshılıq reformalar haqqındaǵı arnawlı foto-faktlardan ibarat kitap tayarlanıp atırǵanı, onda sońǵı jıllarda ámelge asırılǵan iri joybarlar sáwlelendiriletuǵını málim etildi.
Sonıń menen birge, delegaciya Stambuldaǵı Suxaymoniya kitapxanası qoljazbalar fondı menen de tanıstı. Túrkiya qoljazbalar agentliginiń basshısı Joshqin Yilmaz bul kitapxanada 200 mıńnan aslam qoljazba saqlanıp, olardıń salmaqlı bólegi Ózbekstan tariyxına baylanıslı dárekler ekeni, Ózbekstan hám Túrkiya qánigeleri qoljazbalardı izertlew boyınsha kóp jıllardan berli nátiyjeli birge islesip kiyatırǵanın atap ótti.
Túrkiyadaǵı ushırasıwlardan soń, Firdavs Abduholiqov Saudiya Arabstanınıń Mekke qalasına jol aldı. Sapar Bas xatkerdiń mirát etiwine bola Birlesken Islam Ligası (Muslim World League) na ámelge asırıldı.
Mekkede MWL tárepinen iske qosılǵan jańa elektron platformanıń prezentaciyası bolıp ótti. Bul joybar islam miyrasın sanlastırıw, ilimiy birge islesiwdi global dárejede kúsheytiw hám islam civilizaciyası izertlewlerin dúnya kóleminde keńnen úgit-násiyatlawdı názerde tutqan.
Sonday-aq, Abduholiqov MWL Bas xatkeri Abdulkarim al-Issa menen ushırasıwda sanlastırıw, birgeliktegi ilimiy izertlewler, kórgizbelerdi shólkemlestiriw hám konferenciyalar ótkeriw, sonday-aq, qánige almasıw boyınsha perspektivalardı dodaladı. Tárepler strategiyalıq birge islesiwdi jańa basqıshqa alıp shıǵıwǵa tayar ekenin bildirdi.
Bir sóz benen aytqanda, Stambuldaǵı ushırasıwlar qoljazbalardı izertlew, muzeyler menen birge islesiw hám mádeniy miyrastı saqlaw baǵdarında jańa imkaniyatlar ashıp bergen bolsa, Mekkedegi sóylesiwler sanlı platformalar arqalı global islam miyrasın úgit-násiyatlawdıń jańa dáwirin baslap berdi.
Bul sapar etiwler Ózbekstannıń islam civilizaciyası miyrasın dúnyaǵa tanıtıw, ruwxıy-aǵartıwshılıq diplomatiyanı rawajlandırıw hám xalıqaralıq ilimiy birge islesiwdi keńeytiw boyınsha uzaq múddetli strategiyasınıń áhmiyetli basqıshlarınan biri bolıp tariyxta qaladı.

M.Eshmirzaeva, ÓzA