Shaxsqa baylanıslı maǵlıwmatlardı ruqsatsız járiyalaw, tarqatıw menen baylanıslı huqıqbuzarlıqlar hám jınayatlar tez-tez ushırasıp turadı. Bunday jaǵdaylar ushın qanday juwapkershilik ilajları bar?

Bul sorawǵa Ádillik ministrliginiń “Adolat” milliy huqıqıy málimleme orayı bólim baslıǵı Sevara Wrinboeva juwap berdi:
– Shaxsqa baylanıslı maǵlıwmatlardıń ruqsatsız tarqatılıwına kóp jaǵdaylarda puqaralar arasındaǵı kelispewshilik sebep bolmaqta. Usı jol menen bir-birine zıyan jetkeriw yamasa aldawshılıq etiwge urınıp atırǵanlar ushırasıp turadı.
Biraq, bunday jaǵdaylar ushın hákimshilik hám jınayıy juwapkershilik bar. Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodekstiń 46-2-statyasına muwapıq, shaxsqa tiyisli maǵlıwmatlardı nızamǵa qayshı túrde jıynaw, sistemalastırıw, saqlaw, ózgertiw, tolıqtırıw, olardan paydalanıw, olardı beriw, tarqatıw, jetkerip beriw, iyesizlendiriw hám joq etiw – puqaralarǵa bazalıq esaplaw muǵdarınıń jeti esesi, lawazımlı shaxslarǵa bolsa, eliw esesi muǵdarında járiyma salıwǵa sebep boladı.
Buǵan málimleme texnologiyalarınan paydalanǵan halda, sonıń ishinde, Internet jáhán málimleme tarmaǵında shaxsqa baylanıslı maǵlıwmatlardı jıynaw, sistemalastırıw hám saqlawǵa baylanıslı talaplarǵa ámel etpew jaǵdayları da kiredi.
Jınayat kodeksiniń 141-2-statyası “Shaxsqa tiyisli maǵlıwmatlar haqqındaǵı nızamshılıqtı buzıw” dep atalǵan. Oǵan bola, shaxsqa baylanıslı maǵlıwmatlardı nızamǵa qayshı túrde jıynaw, sistemalastırıw, saqlaw, ózgertiw, tolıqtırıw, olardan paydalanıw, olardı beriw, tarqatıw, uzatıw, iyesizlendiriw hám joq etiw, málimleme texnologiyalarınan paydalanǵan halda, Internet arqalı, sonday háreketlerdi islew – bazalıq esaplaw muǵdarınıń júz esesinen bir júz eliw esesine shekemgi muǵdarda járiyma yamasa úsh jılǵa shekem belgili bir huqıqtan ayırıw yamasa eki jılǵa shekem miynet penen dúzetiw jumısları menen jazalanadı.
Eger sol háreketler bir topar shaxslar tárepinen aldın ala til biriktirip, tákirarlanıp yamasa qáwipli recidivist tárepinen, ǵárezli yamasa basqa da pás niyetlerde, xızmet dárejesinen paydalanǵan halda islengen bolsa hám awır aqıbetlerge alıp kelse, ayıplanıwshıǵa bazalıq esaplaw muǵdarınıń bir júz eliw esesinen eki júz esesine shekemgi muǵdarda járiyma yamasa eki jıldan úsh jılǵa shekem miynet penen dúzetiw jumısları yamasa bir jıldan úsh jılǵa shekem erkinen sheklew yamasa úsh jılǵa shekem erkinen ayırıw jazası tayınlanadı.
Shaxs denesi sáwlelengen foto, video kórinisin óz ishine alǵan málimlemeni onıń razılıǵısız tarqatıw yamasa onı tarqatıw menen qorqıtıw da juwapkershilikke sebep boladı. Bunday qılmıstı islegen shaxslar bazalıq esaplaw muǵdarınıń tórt júz esesinen altı júz esesine shekemgi muǵdarda járiyma yamasa úsh júz alpıs saatqa shekem májbúriy jámiyetlik jumıslar yamasa úsh jılǵa shekem miynet penen dúzetiw jumısları menen jazalanıwı múmkin.
Eger usı háreketler tákirarlanıp yamasa qáwipli recidivist yamasa bir topar shaxslar tárepinen aldın ala til biriktirip, qalaberdi, on segiz jasqa tolmaǵanlıǵı ayıpkerge belgili bolǵan shaxsqa qarata islengen bolsa, ayıpker úsh júz alpıs saattan tórt júz seksen saatqa shekem májbúriy jámiyetlik jumıslar jazasına tartıladı yamasa bir jıldan úsh jılǵa shekem erkinen sheklew yamasa úsh jılǵa shekem erkinen ayırıladı.
Turmısta sonday jaǵdaylar da bolıwı múmkin, jábirleniwshi sud tárepinen tayınlanǵan jazaǵa qosımsha túrde ózine jetkerilgen ruwxıy zıyandı óndiriwi de nızam menen kepillengen. Bunıń ushın sudqa múrájat etiw kerek boladı.
Ulıwma alǵanda, shaxsqa baylanıslı maǵlıwmatlar máselesinde oǵada abaylılıq penen háreket etiw talap etiledi. Kerisinshe, bir kishi qátelik úlken táshwishlerdi keltirip shıǵarıwı múmkin.

ÓzA