25-noyabr – Hayal-qızlaǵa zorlıqtı saplastırıw xalıqaralıq kúni.

Usı kúnnen baslap 10-dekabr – Insan huqıqları kúnine shekem dúnya boylap “Gender tiykarındaǵı zorlıqqa qarsı 16 kúnlik belsendilik” globallıq kampaniyası ótkeriledi.
Bul baslama sheńberinde bıyıl BMSh tárepinen “Hayal-qızlarǵa qarsı sanlı zorlıqtı saplastırıw ushın birleseyik” temasında kampaniya shólkemlestiriliwi belgilep berilgen.
Ózbekstanda da bul globallıq baslama dástúriy túrde qollap-quwatlanıp, mámleket kóleminde túrli baǵdarlardaǵı ilajlar hám sóylesiwler arqalı keń jámiyetshiliktiń qatnasıwında ótkerilip kelinbekte.
Hayal-qızlardıń jámiyettegi rolin arttırıw, gender teńlik hám shańaraq máseleleri boyınsha respublikalıq komissiyanıń basshılıǵında, BMSh strukturaları menen birgelikte “Hayal-qızlarǵa qarsı sanlı zorlıqtı saplastırıw ushın birleseyik” kampaniyasına start berildi.
Ilajda shıǵıp sóylegen Senat Baslıǵı Tanzila Norboeva hayal-qızlardı hár qanday zorlıqtan, atap aytqanda, sanlı mákandaǵı qáwip-qáterlerden qorǵaw boyınsha alıp barılıp atırǵan jumıslarǵa toqtap ótip, zorlıqqa qarsı gúres úzliksiz process ekenin atap ótti.
– Ayırım zıyanlı stereotipler jámiyette dástúr sıpatında talqılanıwı múmkin, biraq insan huqıqların buzatuǵın bunday túsiniklerdi saplastırıw áhmiyetli wazıypa, – dedi T.Norboeva. – Hesh qanday stereotip zorlıqtı aqlay almaydı.
Ministrlikler hám uyımlar, huqıq qorǵaw uyımları, puqaralıq jámiyeti institutlarınıń wákilleri, xalıqaralıq ekspertler hám BMShtıń Ózbekstandaǵı agentlikleriniń xızmetkerleri qatnasqan ilajda BMShtıń Ózbekstandaǵı turaqlı koordinatorı Sabin Mal mámlekette shańaraqtaǵı zorlıqtı jınayat dep belgilew, qorǵaw xızmetlerin kúsheytiw sıyaqlı reformalar sanlı zorlıqqa qarsı gúresiw ushın áhmiyetli baza jaratatuǵının atap ótip, sanlastırıw artıp barǵan sayın nızam hám xızmetlerdi de jetilistiriw zárúrligin atap ótti.
“BMSh-hayal-qızlar” strukturası Oraylıq Aziya Muwapıqlastırıwshı ofisiniń basshısı Jeren Guven Guresh globallıq sanlastırıwdıń jedel ósiwine qaramastan, dúnyada onlayn zorlıq hám texnologiyalar arqalı zorlıq jaǵdaylarınıń úlken bólegi jasırın túrde qalıp atırǵanın atap ótti. 2025-jılǵa shekem 117 mámleket sanlı zorlıqqa qarsı ilajlar kórip atırǵan bolsa da, bul transmilliy qáwipke juwaplar elege shekem tarqalǵan hám muwapıqlastırılmaǵan halda qalmaqta.
Ilaj qatnasıwshıları sanlı mákanlardı barlıq hayal-qızlar ushın qáwipsiz, salamat hám imkaniyatlar jaratatuǵın ortalıqqa aylandırıw ushın muwapıqlastırılǵan háreketlerdi kúsheytiw zárúr ekenligin atap ótti. Sanlı zorlıqqa qarsı gúresiw boyınsha usınıs hám baslamalar bildirildi.

N.Abduraimova, ÓzA