Ózbekstanda isbilermenlik subektleriniń huqıqları menen nızamlı máplerin qorǵawǵa qaratılǵan reformalar izbe-iz dawam etpekte. Atap aytqanda, salıq qatnasıqlarında payda bolatuǵın kelispewshiliklerdi sudqa shekem sheshiwdi jetilistiriw, isbilermenlerdiń waqıt hám qarjı qárejetlerin qısqartıw, mámleketlik uyımlar menen qarım-qatnasta ashıq-aydınlıqtı támiyinlewge ayrıqsha itibar qaratılǵan. Usı maqsette Sawda-sanaat palatası janında Salıqqa baylanıslı kelispewshilikler boyınsha Ekspert keńesi shólkemlestirildi.

Ózbekstan Sawda-sanaat palatası Biznes ortalıǵın tallaw hám ekspert keńesleri menen islesiw basqarmasınıń baslıǵı Adilxwja Nabiev usı Keńestiń jumısı nelerden ibarat ekenligi haqqında tolıq maǵlıwmat berdi:

– Ekspert keńesi isbilermenlik subektleri hám salıq uyımları arasında júzege kelip atırǵan kelispewshiliklerdi sudqa shekem sheshiw sistemasın jetilistiriw maqsetinde shólkemlestirilgen bolıp, 2024-jıl 20-avgust kúni mámleketimiz basshısınıń isbilermenler menen ótkergen tórtinshi ashıqtan-ashıq sóylesiwinde usı instituttı engiziw baslaması alǵa qoyılǵan edi. 2025-jıldıń 11-iyulindegi Prezidenttiń tiyisli qararı menen Salıqqa baylanıslı kelispewshilikler boyınsha ekspert keńesiniń quramı belgilendi. 2025-jıl 24-oktyabrdegi Ministrler Kabinetiniń 672-sanlı qararı menen Keńes jumısın tártipke salıwshı reje tastıyıqlandı. Onda Keńestiń wazıypaları, funkciyaları, huqıqları hám jumıs reglamentı belgilengen.
Keńes yuridikalıq shaxs statusına iye bolmaǵan, turaqlı jumıs alıp baratuǵın kollegiallıq uyım bolıp, ekonomika, huqıq, audit hám biznes tarawlarındaǵı 12 maman qánigeden ibarat.
Keńes quramına ministrlikler hám komitetlerdiń basshıları, biznes jámiyetshiliginiń wákilleri, salıq másláhátshileri hám audit kompaniyalarınıń basshıları kirgizilgen. Sawda-sanaat palatası basqarmasınıń baslıǵı Keńes xatkeri esaplanadı.
Ekspert keńesiniń jumıs procesi 6 basqıshta ámelge asırıladı. Yaǵnıy, isbilermen yamasa salıq uyımı Rejede belgilengen túrde múrájat usınadı. Múrájat 5 jumıs kúninde úyreniledi hám kún tártibine kirgiziledi yamasa tiykarlı túrde biykar etiledi. Kún tártibi joybarı 7 jumıs kúninde qáliplestirilip, Keńes baslıǵına usınıladı. Májilisler ayına keminde eki márte ótkerilip, taraw ekspertleri tartıladı. Juwmaq 3 jumıs kúninde múrájat etiwshi hám mápdar táreplerge jiberiledi. Wákillikli uyım bolsa juwmaqtı 3 jumıs kúninde májbúriy tártipte kórip shıǵadı.
Sudlar hám basqa da institutlar bar bolıp turıp, jańa struktura – Ekspert keńesine ne mútájlik bolǵan edi, degen soraw tuwılıwı múmkin. Bunnan tiykarǵı maqset salıqqa baylanıslı kelispewshiliklerdi sheshiw ushın jumsalatuǵın waqıt hám qárejetlerdi azaytıw bolıp tabıladı. Hákimshilik sudlarda kelispewshilikler ádette 1-2 ay dawamında kórip shıǵıladı hám mámleketlik bajı tólenedi. Salıq komitetiniń strukturalarında bolsa kelispewshilikler 15 kúnnen 1 ayǵa shekem kórip shıǵıladı.
Ekspert keńesine múrájat etiwdiń abzallıqlarına toqtap ótetuǵın bolsaq, finanslıq qárejetler joq.
Pútkil process 15 kúnge shekem qısqartılǵan, juwmaq wákillikli uyımlarda 3 kún ishinde májbúriy kórip shıǵıladı. Sonday-aq, dodalawlarǵa ekonomika, qarjı, huqıq hám biznes tarawındaǵı maman ekspertler tartıladı hám olar dawıs beriw huqıqına iye.
Keńes salıq uyımlarınıń isbilermenge baylanıslı qabıl etilgen qararları boyınsha kelip túsken múrájatlardı kórip shıǵadı. Ámeliyatta kelispewshilikler kóbinese salıq auditi hám kóshpeli tekseriwler nátiyjesinde esaplanǵan qosımsha salıqlar hám járiymalar menen baylanıslı jaǵdaylarda júzege kelmekte.
Ámeldegi tártipke bola, tómengi buwın uyımlarınıń qararlarınan shaǵımdı joqarı turıwshı salıq uyımı kórip shıǵadı. Ekspert keńesi bolsa Salıq komiteti tárepinen qabıl etilgen qararlar boyınsha isbilermenlerdiń múrájatların kórip shıǵadı.
Juwmaqlap aytqanda, bul struktura salıq qatnasıqlarında júzege kelip atırǵan ózine tán máselelerdi taraw qánigeleriniń qatnasıwında dodalaw arqalı isbilermenlerdiń máplerin nátiyjeli qorǵawǵa xızmet etedi.

ÓzA