Qamsızlandırıw muǵdarı hám sıylıǵı 2 esege arttırıldı – qorǵaw sheńberi keńeydi.

2026-jıl 1-yanvardan baslap transport quralları iyelerine baylanıslı puqaralıq juwapkershiligin májbúriy qamsızlandırıw boyınsha tólenetuǵın qamsızlandırıw summası 40 million sumnan 80 million sumǵa shekem etip belgilenip qoyıldı.
Ámelde jeńil avtotransport quralları iyeleri ushın puqaralıq juwapkershiligin májbúriy qamsızlandırıw polisi 2019-jıldan berli jıllıq tólenetuǵın qamsızlandırıw sıylıǵı aymaq hám aydawshılar sanına qarap 40 mıń sumnan 168 mıń sumǵa shekem bolıp, 40 million sumǵa shekem qamsızlandırıw summası tólep berilgen edi. 40 million sumlıq qamsızlandırıw summasınıń 35 procenti múlkke jetkerilgen zıyan ushın, 65 procenti bolsa puqaranıń ómiri hám densawlıǵına jetkerilgen zıyan ushın tólep berilgen.
Endigidey bılay Ministrler Kabinetiniń 2025-jıl 23-iyuldegi 458-sanlı qararına muwapıq, qamsızlandırıw summası 80 million sumǵa shekem arttırıldı hám bul qamsızlandırıw summasınıń 35 procenti múlk ushın, 65 procenti bolsa puqaralardıń ómiri hám densawlıǵına jetkerilgen zıyan ushın tólenedi. Sonıń menen birge, qamsızlandırıw sıylıǵı da aymaqlarǵa hám aydawshılar sanına qarap 160 mıń sumnan 192 mıń sumǵa shekem belgilep qoyıldı.
Xalıq arasında “Nege qamsızlandırıw tólemleri arttırıldı?” degen sorawlar payda bolıwı tábiyǵıy. Buǵan sebep, mámleketimizde transport quralları sanınıń artıp barıwı, jollarda zamanagóy hám qımbat avtomobillerdiń kóbeyiwi jáne xalıqtıń sanınıń artıp barıwı esaplanadı. Sonday-aq, awısıq bólekler hám medicinalıq xızmetlerdiń bahası da itibarǵa alındı.
Bul ózgeris jol-transport hádiyseleri nátiyjesinde zıyan kórgen puqaralardıń densawlıǵı yamasa mal-múlki ushın tólenetuǵın tólemlerdiń muǵdarın aldınǵıǵa qaraǵanda biraz arttırıwdı támiyinleydi.
Endi qamsızlandırıw summaları, tarifleri hám sıylıqları bazar talaplarına muwapıq belgilendi. Bul degeni, sıylıq hám tólemler ápiwayı emes, al ekonomikalıq tiykarlanǵan esap-sanaqlarǵa súyengen halda belgilenedi. Yaǵnıy, real zıyan kólemi hám itimallıǵı esapqa alınadı.
Jáne de ápiwayılastırıp túsindiretuǵın bolsaq, klientler ushırasıwı múmkin bolǵan ziyanlardı da qaplap beriw ushın kompaniya aldınnan esap-sanaq etiwi kerek:
– Klientler arasında qanday qáwip bar?
– Zıyan bolıw itimalı qanday?
– Bul zıyannıń muǵdarı qansha bolıwı múmkin?
Bul esaplawlardı usı tarawda qánigelesken qánigeler isleydi. Eger kompaniya nadurıs esaplap, júdá tómen qamsızlandırıw sıylıǵın belgilese, keyin ala kóp zıyan tólewge májbúr bolıwı múmkin. Kerisinshe, júdá joqarı sıylıq belgilense, klientler ushın materiallıq jaqtan qolaysızlıq júzege keledi hám olar qamsızlandırıwdı qımbat dep esaplap, onnan waz keshiwi múmkin.
Qor tek ǵana qarjı tólemlerin emes, al jol-transport hádiyseleri boyınsha huqıqıy másláhát hám texnikalıq xızmet kórsetiw, professional adjaster (zıyandı bahalawshı qánige) xızmetlerin de óz moynına aladı. Bul jábirlengen puqaralarǵa operativ járdem kórsetiw hám qamsızlandırıw tólemlerin ádil ámelge asırıw imkaniyatın beredi.
Mámleketlik uyımlar, qamsızlandırıw kompaniyaları hám basqa da juwapker shólkemler arasında májbúriy qamsızlandırıw boyınsha birden-bir elektron maǵlıwmat almasıw sisteması jaratıladı. Bul sistema qamsızlandırıw processlerin ápiwayılastırıp, ashıq-aydınlıqtı támiyinleydi.
2026-jıl 1-aprelden baslap qamsızlandırıw shártnamaların rásmiylestiriw hám sıylıqlardı esaplaw procesi oraylasqan tártipte júrgiziledi.
Xalıqqa tólenetuǵın qamsızlandırıw summası ekonomikalıq ósiw hám zıyan muǵdarına sáykes kelmey qalǵan edi. Endi puqaralardıń huqıqları kúshlirek qorǵaladı – zıyan kórilgende tólem summası joqarı boladı.
Birden-bir sistemalar arqalı qamsızlandırıw shártnamasın rásmiylestiriw ańsatlasadı, artıqsha qaǵazpazlıq azayadı.
Qamsızlandırıw kompaniyaları xalıqqa salıstırǵanda jáne de juwapkershilikli boladı, sebebi barlıq tólemler oraylasqan tártipte qadaǵalanadı.
Qabıl etilgen qararlar xalıqtıń finanslıq qáwipsizligin bekkemlew, qamsızlandırıw bazarın jáne de isenimli hám ashıq-aydın etiw jolındaǵı úlken qádem. Endi puqaralar qamsızlandırıw xızmetlerinen paydalanǵanda, olarǵa tólemlerdiń muǵdarı, qorǵaw dárejesi hám juwapkershiliktiń ádil bólistiriliwi tolıq kepillenedi.
Hár bir aydawshı hám transport qurallarınıń iyeleri óziniń qamsızlandırıw polisi arqalı jáne de kúshli finanslıq qorǵawǵa iye boladı.

ÓzA