Bıyıl 12-oktyabrden baslap Evropanıń Shengen aymaǵına sayaxat etip atırǵan EAǵa aǵza bolmaǵan mámleketlerdiń puqaraları ushın ádettegi pasport tekseriwi ornına jańa avtomatlastırılǵan biometrikalıq sistema jolǵa qoyıldı.

Atap ótiliwinshe, Evropa Awqamı mámleketleri elektron kiriw sisteması EES (Entry Exit System)ti engizbekte hám bul sistema Shengen aymaǵındaǵı 29 mámlekette ámel etedi. Olar úshinshi mámleket puqaralarınıń biometrikalıq maǵlıwmatların xalıqaralıq aeroportlar, temir jol vokzalları, shegara ótiw orınları hám teńiz portlarında kiriw-shıǵıw waqtında toplaydı hám sanlı bazaǵa kirgizip baradı.
Keyingi saparı Shengen shegarasın kesip ótiwde bul maǵlıwmatlar avtomatikalıq túrde tekseriledi. Bul arqalı EA shegara xızmeti sayaxatshı qansha waqıt qalǵanın anıq baqlap barıw imkaniyatına iye boladı. Qalaberdi, bul nızamsız migraciya hám hújjetlerdi qálbekilestiriw jaǵdaylarınıń aldın alıwǵa, sonday-aq, Evropa xalqı hám sayaxatshılardıń qáwipsizligin támiyinlewge xızmet etedi.
Atap ótiw kerek, EA puqaraları, rezidentleri hám uzaq múddetli Shengen vizası iyeleri ushın óz aldına gezekler shólkemlestiriledi, olardan viza yamasa pasport hám jasaw ushın ruqsatnama usınıwı talap etiledi.
Xabarǵa bola, dizimnen ótiw arnawlı EES terminalları yamasa biometrikalıq maǵlıwmatlardı oqıytuǵın shegara avtomatları arqalı ámelge asırıladı. Bul texnikalıq qurılmalardan tek ǵana biometrikalıq pasport iyeleri paydalanıwı múmkin. Jańa sistema birinshi gezekte siziń júzińiz bóleginiń súwretin hám barmaq izlerin usınıwdı soraydı. 12 jasqa shekemgi balalar barmaq izlerin usınıwı shárt emes.
EES sisteması dáslep CHexiya, Estoniya hám Lyuksemburgda tolıq iske qosıldı. Germaniya bolsa sistemanı dáslep Dyusseldorf aeroportında, keyin ala Frankfurt hám Myunxende engiziwdi rejelestirgen. Evropa Komissiyasınıń maǵlıwmatına bola, sistema keleshekte 29 mámlekettiń sırtqı shegaralarında tolıq jumıs alıp baradı.
Dáslepki altı ayda pasporttı tekseriw hám mór basıw tártibi ádettegidey dawam etedi. 2026-jıl 10-aprelge shekem EA aymaǵında pasportlarǵa mór basıw ámeliyatı pútkilley biykar etilip, shegara qadaǵalawı tolıq avtomatlastırıladı.

W.Alimov tayarladı.
ÓzA